Ο σκοπός της τέχνης είναι να δίνει σχήμα στην καθημερινότητα μας. Σαίξπηρ.
Finis coronat opus. Το τελείωμα στεφανώνει το έργο. Λατινικό ρητό.
Στην Ελλάδα του τέλους του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού, οι εικαστικές τέχνες είχαν μια χρονική καθυστέρηση σε σχέση με την Ευρώπη όπου είχε δραστικά διαδοθεί η Μοντέρνα Τέχνη με τα ανατρεπτικά, επαναστατικά κινήματα τέχνης.
Η αμφισβήτηση των παραδοσιακών τρόπων εικαστικής έκφρασης στην Ευρώπη ενυπήρχε πάντα στο μυαλό των ταλαντούχων καλλιτεχνών όμως άρχισε να υλοποιείται από τον Μανιερισμό του 15ου και 16ου αιώνα, διέσχισε τον αιώνα του Μπαρόκ και του Ροκοκό, «φωτίστηκε» από τον «αιώνα των φώτων»( Διαφωτισμός) πέρασε από το Ρομαντισμό, τον Γκόγια, τον Υπαιθρισμό, τον Ρεαλισμό, τον Ιμπρεσιονισμό, τον Μετά Ιμπρεσιονισμό, τον Πουαντιγισμό, τον Συμβολισμό, τον Σεζάν, τους ριζοσπάστες Βαν Γκογκ, Γκωγκέν, Τουλούζ Λωτρέκ, την Άρ Νουβό, τον Σετσεσιονισμό, τους Φωβιστές, Κυβιστές, Εξπρεσιονιστές, τη Ρώσικη Πρωτοπορία, τον Φουτουρισμό, τον Νεοπλαστικισμό, τον Ορφισμό.. Φτάσαμε έτσι στον Α` Παγκόσμιο Πόλεμο(28 Ιουλίου 1914 – 11 Νοεμβρίου 1918).
Ομάδα Τέχνη. Ίδρυση το 1917
Στην Ελλάδα μέσα στον Α` Παγκόσμιο πόλεμο είχαμε τα εγκαίνια μιας ομαδικής έκθεσης που διοργάνωσε η «Ομάδα Τέχνη» τα Χριστούγεννα του 1917 στην αίθουσα του « Ελεύθερου Τύπου» της Αθήνας.
Η Ομάδα Τέχνη ένωσε σημαντικούς καλλιτέχνες που ήθελαν να ξεπεράσουν τον υπάρχοντα κυρίαρχο ακαδημαϊσμό και να ευθυγραμμιστούν με την ανατέλλουσα Μοντέρνα ευρωπαϊκή τέχνη.
Οι καλλιτέχνες είχαν αποκτήσει καλλιτεχνική παιδεία στην Ελλάδα αλλά κυρίως στο Μόναχο( Σχολή του Μονάχου) και στο Παρίσι. Είναι διακεκριμένοι καλλιτέχνες με στοχαστικές και φιλοσοφικές οντολογικές ανησυχίες για την ελληνική πραγματικότητα, το γίγνεσθαι και την ύπαρξη. Η εποχή «γεννά» σχέσεις, γεγονότα, καταστάσεις πραγμάτων. Ο Νίτσε πέθανε στη Βαϊμάρη το 1900 αλλά το πνεύμα του κυριαρχεί παγκοσμίως. Στην Ελλάδα «κήρυκας» του πνεύματος του Νίτσε είναι ο Νίκος Καζαντζάκης που διατηρεί φιλικές σχέσεις με πολλούς εικαστικούς.
Μαρτυρία του Περικλή Βυζάντιου:
Το1917, ένα απόγευμα, με κάλεσε στο ατελιέ του ο Νίκος Λύτρας, να μου πει ότι μια ομάδα από εμάς; Ιακωβίδης, Φωκάς, Μαλέας, Κογεβίνας, Οθωναίος, Τριανταφυλλίδης, Περβολαράκης, Στεφανόπουλος και οι γλύπτες Ζευγώλης και Τόμπρος, θα κάναμε μια έκθεση στα γραφεία του “Ελεύθερου Τύπου”, που έγιναν αργότερα “Γκαλερί Στρατηγοπούλου”. Εγώ κολακεύτηκα πολύ, γιατί ήμουνα ο νεότερος από όλους. Ένα άλλο απόγευμα ξαναβρεθήκαμε όλοι στο ίδιο ατελιέ, και ο Μαλέας είπε ότι πρέπει η ομάδα αυτή να έχει μια ονομασία. Είπαν πολλές και διάφορες, κι εγώ πρότεινα να ονομαστεί “Η Ομάς της Τέχνης”. Το όνομα άρεσε σε όλους, με τη διαφορά πως ο Μαλέας, που ήταν δημοτικιστής, μαλλιαρός, όπως τους λέγαμε τότε, το διόρθωσε σε “Ομάδα Τέχνης».
Μέλη της Ομάδας Τέχνη:
Ζωγράφοι: Νίκος Λύτρας, Κωνσταντίνος Μαλέας, Κωνσταντίνος Παρθένης, Περικλής Βυζάντιος, Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης Οδυσσέας Φωκάς, Λυκούργος Κογεβίνας, Νικόλαος Οθωναίος, Σταύρος Καντζίκης, Όθων Περβολαράκης, Δημήτριος Στεφανόπουλος και οι γλύπτες: Γρηγόριος Ζευγώλης και Μιχάλης Τόμπρος. Οι δεκατρείς αυτοί καλλιτέχνες παρουσίασαν την πρώτη τους έκθεση, τον Δεκέμβριο του 1917. Στα εγκαίνια, ανήμερα των Χριστουγέννων, παρέστησαν οι: Βασιλιάς Αλέξανδρος, ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος και πολλοί υπουργοί. Οι καλλιτέχνες με τα έργα τους φαίνεται ότι συμφωνούσαν με το μεταρρυθμιστικό, προοδευτικό και φιλελεύθερο έργο της κυβέρνησης Βενιζέλου ο οποίος δύο χρόνια αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1919, στη γκαλερί «La Boétie» του Παρισιού, εγκαινίασε έκθεση της Ομάδας Τέχνη. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ως εμπνευσμένος προοδευτικός πολιτικός στηρίζει τη στροφή της ελληνικής τέχνης, των αρχών του 20ου αι. προς τα μοντέρνα ευρωπαϊκά κινήματα της εποχής. Υπάρχει, και λειτουργεί ανασταλτικά, μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις ελληνικές εθνικές επιδιώξεις και τις δυνατότητες της οικονομίας.
Από τον Τύπο της εποχής:
Παύλος Νιρβάνας: «..τα ολίγα έργα που συνεκεντρώθησαν εις την δημοσιογραφικήν αυτην αίθουσαν, δεν βγάζουν το ένα το μάτι του άλλου, όπως συμβαίνει εις τας περισσοτέρας μεγάλας μας Εκθέσεις..Συζούν πολύ καλά μεταξύ των και δίνουν μίαν γενικήν εντύπωσιν αρκετάν αρμονικήν χωρίς να χάνει το καθένα την προσωπική του ανεξαρτησίαν».
Δημήτριος Ι. Καλογερόπουλος: «Δύναται η έκθεσις της ομάδος να χαρακτηρισθή ως έκθεσις νεωτεριστική. Ένας σετσεσιονισμός επικρατεί και –επόμενον– ένας ξενισμός. Γενικώς ο κυριαρχών όχι μόνο λόγω αριθμού έργων, αλλά και διά την τέχνην και την ελληνικότητα είνε ο κ. Οθωναίος. Αντάρται της τέχνης είνε δύο, παράδοξοι διά την τεχνοτροπίαν, ο κ. Παρθένης κατά πρώτιστον λόγω, ο κ. Κογεβίνας κατά δεύτερον. Ποιητικώτερος ο κ. Μαλέας. Ο κ. Βυζάντιος ο κομψότερος. Ο κ. Λύτρας ο μοναδικός προσωπογράφος της εκθέσεως. Ο κ. Περβολαράκης με τα σκίτσα του ο αντιπρόσωπος της ελαφράς ζωγραφικής – κατά το ελαφράς φιλολογίας. Ο κ. Τριανταφυλλίδης, ο μετριοφρονέστερος. Οι άλλοι υπάρχουν ή δεν υπάρχουν, το ίδιο κάνει. Εκ των γλυπτών, ο κ. Τόμπρος μονοκρατορεί με τας προτομάς, ο κ. Ζευγώλης ιδιόρρυθμος με τα σατυρικά σκίτσα».
Σημειώσεις από το Ημερολόγιο του 1917.
Το 1917 βρίσκεται ολόκληρο μέσα στον Α` Παγκόσμιο Πόλεμο(28 Ιουλίου 1914 – 11 Νοεμβρίου 1918).
26-2-1917: Η Original Dixieland Jazz Band ηχογραφεί στη Νέα Υόρκη τον πρώτο Τζαζ δίσκο.
15-3-1917: Ο Τσάρος Νικόλαος Β` παραιτείται. Τελευταίος Τσάρος γίνεται ο Μιχαήλ Β`, ο μικρότερος αδελφός του Νικολάου Β`.
6-4- 1917: Οι Η.Π.Α. και ο πρόεδρος Γούντροου Ουίλσον κηρύσσουν πόλεμο στη Γερμανία.
28-6- 1917: Η Ελλάδα( κυβέρνηση Βενιζέλου) κηρύσσει τον πόλεμο και επισήμως στις Κεντρικές Δυνάμεις( Γερμανία, Αυστρουγγαρία, Οθωμανική Αυτοκρατορία, Βουλγαρία). Οι Κεντρικές Δυνάμεις είναι γνωστές και ως Τετραπλή Συμμαχία.
18-8-1917: Ξεσπά ολέθρια πυρκαγιά στην Θεσσαλονίκη καταστρέφοντας το 32% της πόλης. 72000 Θεσσαλονικείς μένουν χωρίς στέγη. Ο Ναός του Αγίου Δημητρίου κάηκε σχεδόν ολοκληρωτικά.
14-9-1917: Η Ρωσία ανακηρύσσεται δημοκρατία.
26-10-1917: Η Βραζιλία κηρύσσει πόλεμο στις Κεντρικές Δυνάμεις.
7-11-1917: Οι Μπολσεβίκοι, υπό τον Λένιν, εισβάλλουν στα χειμερινά ανάκτορα.
20-11-1917: Η Ουκρανία ανακηρύσσεται δημοκρατία.
25-12-1917, Χριστούγεννα: Εγκαίνια της έκθεσης της «Ομάδας Τέχνη» στην Αθήνα.
1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.
2*. Στον αγαπητό φίλο γλύπτη Γιάννη Βέτσο που «παλεύει» τους τελευταίους μήνες με μια συμβολική γλυπτική σύνθεση που ονομάζει « Το πνεύμα της Γης».
-320x213.jpg)
