The Fabelmans (ΗΠΑ, 2022, 151΄)
★★★★☆
● σκηνοθεσία: Στίβεν Σπίλμπεργκ
● ηθοποιοί: Μισέλ Γουίλιαμς, Πολ Ντέινο, Σεθ Ρόγκεν, Γκέιμπριελ ΛαΜπέλ, Τζίνι Μπερλίν, Τζούλια Μπάτερς, Ρόμπιν Μπάρτλετ
«Οι ταινίες είναι όνειρα που δεν ξεχνάς ποτέ». Είναι μια από τις ατάκες που ακούγονται στο ερωτικό γράμμα προς το σινεμά του Στίβεν Σπίλμπεργκ που αφηγείται τη δική του ιστορία και χτυπά τις ευαίσθητες χορδές καθενός από εμάς που ένιωσε κάποτε κάτι δυνατό μέσα σε μια κινηματογραφική αίθουσα.
Η ιστορία του ξεκινά ακριβώς εκεί, σε έναν κινηματογράφο στα 1952, όταν ο μικρός Σάμι, μαζί με τους γονείς του, θα δει την πρώτη του ταινία, το «The Greatest Show on Earth» του Σέσιλ Μπι Ντε Μιλ και θα ζήσει μια καταλυτική εμπειρία. Η πορεία του από τον απόλυτο θαυμασμό απέναντι σε κάτι που μοιάζει μεγαλύτερο από τη ζωή, στην κατανόηση της πολυπλοκότητας της ίδιας της ζωής και στον δρόμο του προς το να γίνει σκηνοθέτης, θα κινηματογραφηθεί από τον Σπίλμπεργκ με την τρυφερή ματιά ενός ανθρωπιστή, ειλικρινούς δημιουργού που εδώ μιλά ακόμη πιο ανοιχτά, ακόμη πιο προσωπικά. Γιατί η ιστορία του Σάμι είναι η ιστορία του ίδιου του Σπίλμπεργκ, η ιστορία της οικογένειάς του και, μαζί, η ιστορία μιας ολόκληρης χώρας που αναζητά τις σταθερές της σε μια περίοδο που μόνο έμοιαζε γαλήνια, και μιας κοινωνίας που δεν είχε υπομονή και χώρο για το διαφορετικό, είτε αυτό ήταν μια οικογένεια Εβραίων είτε μια γυναίκα που δεν ήθελε να υποταχθεί στη θέση της.
Μαζί με την ιστορία του Σάμι, άλλωστε και της διαδρομής του προς τον κόσμο του σινεμά, ξετυλίγεται παράλληλα αυτή της μητέρας του, Μίτζι, μιας γυναίκας που έχοντας αφήσει τα όνειρά της στην άκρη για χρόνια, αποφασίζει τελικά να τα ακολουθήσει και η οποία μέσα από τη σπουδαία ερμηνεία της Μισέλ Γουίλιαμς γίνεται το έτερο συναισθηματικό κέντρο βάρους του φιλμ και η αληθινή καρδιά της ταινίας. Μιας ταινίας που είναι τόσο καλοφτιαγμένη όσο θα περίμενε κανείς από έναν αληθινό μάστορα του σινεμά και του χειρισμού του ψυχισμού σου, ενός αφηγητή ιστοριών που ακόμη κι όταν μοιάζουν γνώριμες δεν παύουν ποτέ να είναι αποτελεσματικές. Μπορεί το «The Fabelmans» να μην αποφεύγει κάποιες ευκολίες, μπορεί να είναι λίγο παραπάνω λυρικό σε μερικές στιγμές του, αλλά χωρά μέσα του κομμάτια αληθινής μαγείας και κινηματογραφικού μεγαλείου χτισμένα με απόλυτη απλότητα αλλά και τρόπους τόσο ευρηματικούς που δεν μπορούν παρά να σε αφήσουν άφωνο.
Στιγμές φτιαγμένες για να γίνουν κλασικές, όπως αυτή που ο μικρός Σάμι ανακαλύπτει τη σχέση της μητέρας του με τον οικογενειακό τους φίλο, μοντάροντας ένα home movie, ή την υπέροχη σκηνή της συνάντησής του, ενήλικος πια, με τον Τζον Φορντ, λίγο πριν από το τέλος της ταινίας. Το καλόκαρδο, πάντα φιλικό προς το κοινό σινεμά του Σπίλμπεργκ βρίσκει εδώ την ωραιότερη έκφανσή του σε μια ταινία που είναι πιθανότατα η καλύτερη και πιο ώριμη της καριέρας του, ευαίσθητη αλλά και στιβαρή, σύνθετη αλλά και αφοπλιστικά διάφανη μαζί.
Guillermo del Toro’s Pinocchio (ΗΠΑ, Μεξικό, Γαλλία, 2022, 117΄)
★★★½☆
● σκηνοθεσία: Γκιγιέρμο ντελ Τόρο, Μαρκ Γκούσταφσον
● με τις φωνές των: Γιούαν ΜακΓκρέγκορ, Ντέιβιντ Μπράντλεϊ, Τζον Τορτούρο, Ρον Πέρλμαν, Κέιτ Μπλάνσετ
Αυτός είναι ο «Πινόκιο» του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο, όπως επισημαίνει και ο τίτλος της ταινίας: όχι ο ελαφρύς και άνοστος του Ρόμπερτ Ζεμέκις, όχι ο animation της Disney, αλλά μια τολμηρή, σκοτεινή, ρομαντική καταβύθιση στην ανθρώπινη ψυχή, ακόμα κι όταν αυτή είναι φτιαγμένη από ξύλο.
Ακολουθώντας αρκετά πιστά το παραμύθι του Κολόντι, προσθέτοντας τις δικές του καθοριστικές πινελιές, ο Ντελ Τόρο αφηγείται, με πολύπλοκο και μαγευτικό stop motion animation και ιδιοσυγκρασιακές μαριονέτες, την ιστορία του γερο-Τζεπέτο: έχοντας χάσει, χρόνια νωρίτερα, τον μονάκριβο γιο του, ο ηλικιωμένος πια και οργισμένος με τη ζωή και τον Θεό άντρας, κόβει το δέντρο που έχει φυτρώσει στον τάφο του αγοριού και σμιλεύει απ’ αυτό μια ξύλινη κούκλα, ποτισμένη ανθρώπινες αναμνήσεις, πνεύματα του δάσους και μελαγχολία. Το ξύλινο αγοράκι, ο Πινόκιο, γεμάτος ζωντάνια, απορία, απελέκητη αγάπη, μοιάζει να είναι ο μοναδικός αληθινός «άνθρωπος» σ’ ένα σύμπαν από αυτόματα: ο Ντελ Τόρο επιλέγει να τοποθετήσει την ιστορία του στη φασιστική Ιταλία του Μεσοπολέμου, σ’ έναν άμεσο παραλληλισμό με το σήμερα, με τον αυταρχισμό, τη βία, το αλλόκοτο σκοτάδι που σκεπάζει τον κόσμο, όπου μόνο η παιδική αθωότητα μπορεί να δει καθαρά.
Πάντα υπέρμαχος των «τεράτων» που κρύβουμε μέσα μας, ο Ντελ Τόρο μπορεί να μη φτάνει την έμπνευση, την πολιτική αιχμή και την πνευματικότητα του «Λαβύρινθου του Πάνα», πλησιάζει όμως εκείνη την αριστουργηματική ταινία περισσότερο απ’ όσο όλες οι ενδιάμεσες και, ταυτόχρονα, σχεδιάζει και γράφει ένα παραμύθι ενηλίκων γεμάτο τρόμο και αγάπη, ανησυχητικά κοντινό στη δική μας πραγματικότητα.
Bones and all (Ιταλία, ΗΠΑ, 2022, 130΄)
★★★☆☆
● σκηνοθεσία: Λούκα Γκουαντανίνο
● ηθοποιοί: Τέιλορ Ράσελ, Τίμοθι Σαλαμέ, Μαρκ Ράιλανς
Την ωδή στο αίμα της «Suspiria» με τον αδιέξοδο ρομαντισμό του «Να με φωνάζεις με τ’ όνομά σου» συνδυάζει ο πάντα αισθητικά πληθωρικός Ιταλός, σ’ ένα κανιβαλικό love story υπέρ της διαφορετικότητας, ως συνήθως πιο μεγαλεπήβολο απ’ όσο αντέχει η ουσία του, έστω κι αν είναι ενδιαφέρουσα και συγκινητική, όπως εδώ.
Βασισμένος στο μυθιστόρημα της Καμίλ ντε Αντζελις, έχοντας απομακρύνει από το καστ τον Αρμι Χάμερ (του), μετά τις κατηγορίες περί παρενόχλησης και ανθρωποφαγικών τάσεων, ο Γκουαντανίνο (με πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βενετίας όπου τιμήθηκε και με βραβεία Σκηνοθεσίας και Πρωτοεμφανιζόμενης Ηθοποιού), παρακολουθεί το ταξίδι δύο εφήβων σε μια, λες, μεταποκαλυπτική Αμερική του ’80 και του συντηρητισμού του Ρόναλντ Ρέιγκαν – όχι πολύ διαφορετικού από αυτού του Ντόναλντ Τραμπ.
Η Μάρεν, η κεντρική ηρωίδα, είναι ένα κορίτσι που περιθωριοποιείται γιατί τακτικά ικανοποιεί την ανάγκη της για ανθρώπινη σάρκα.
Μόνη, μια νομάς των κοινωνικών επιταγών, ανακαλύπτει στην περιπλάνησή της σε αναζήτηση της μητέρας της, όχι μόνο έναν μέντορα, όχι μόνο κι άλλους ανθρώπους με τα δικά της, καταδικαστέα χαρακτηριστικά, αλλά και τον εξίσου μετέωρο Λι, που θα της δείξει ότι ακόμα κι οι «διαφορετικοί», οι αταίριαστοι, μπορούν να βρουν τη θέση που τους ανήκει στον κόσμο και να τη διεκδικήσει.
Ενα ευαίσθητο queer ρομάντζο, ρετρό αλλά και απολύτως επίκαιρο, εκκεντρικό, φωτογενές και ξέχειλο από νεανική τρυφερότητα, στήνει ο Γκουαντανίνο σ’ αυτή την ταινία του που, μαζί, αγγίζει τα θέματα της ηθικής, της μοναξιάς, του (μετα)φεμινισμού, όλα ελαφρώς κρυμμένα, ή επαναλαμβανόμενα, κάτω από ένα πέπλο πολυλογάδικου, σε φόρμα και σε σενάριο, παραμυθιού, με δίδαγμα and all.
Παράξενος κόσμος (Strange world, ΗΠΑ, 2022, 102΄)
● σκηνοθεσία: Ντον Χολ, Κι Νγκουγιέν
● με τις φωνές των: Τζέικ Τζίλενχαλ, Τζαμπούκι Γιανγκ-Γουάιτ, Γκέιμπριελ Γιούνιον, Ντένις Κουέιντ / στα ελληνικά: Βαγγέλη Στρατηγάκου, Γιάννη Στεφόπουλου, Κωνσταντίνου Κλαυδιανού, Τζωρτζίνας Καραχάλιου, Στεφανίας Γουλιώτη, Αγγελου Λιάγκου
Η νέα ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney είναι εδώ. Ή, για την ακρίβεια, σ’ έναν παράξενο, πολύχρωμο κόσμο γεμάτο από κάθε είδους πλάσματα. Εκεί ζει η θρυλική οικογένεια εξερευνητών Κλέιντ. Τρεις γενιές μαζί θα ξεκινήσουν για τη νέα τους αποστολή σ’ έναν αχαρτογράφητο κόσμο, όμως για να τα καταφέρουν πρέπει να ξεπεράσουν τις μεταξύ τους διαφορές. Ιστορία φαντασίας για όλη την οικογένεια, με πυξίδα την ομόνοια και την οικολογία.
Τέλος χρόνου (Ελλάδα, 2022, 74΄)
★★★☆☆
● σκηνοθεσία: Λουκάς Παλαιοκρασάς
Λίγα μόλις χρόνια μετά το «Citizen Xenos», ο Λουκάς Παλαιοκρασάς… επιστρέφει στο σχολείο, παρατηρώντας κι ακούγοντας τους σύγχρονους τελειόφοιτους, τη γενιά που χτυπήθηκε πρώτα από τους περιορισμούς της κρίσης, έπειτα από την αποξένωση της πανδημίας κι όμως κάπως, κάπου, βρίσκει έναν ενθουσιασμό για το μέλλον.
Μέσα από τέσσερις μαθητές, τη Σοφία, τον Λορντ, τον Αλέξανδρο και τον Νίκο, αλλά κι ολόκληρη την τάξη τους (που η… κατάληψη έφερε πιο κοντά!), η ταινία πιάνει τον ρυθμό αυτής της γενιάς που ακόμα ψάχνει τον δρόμο της, αλλά θα καθορίσει τις επόμενες δεκαετίες χωρίς να θέλει το βάρος τους. Μαζί αποτυπώνει τον κόσμο των «μεγάλων», του δημόσιου σχολείου, του παραιτημένου καθηγητή, της κατάληψης για όχι πολύ σαφείς λόγους, της απώλειας για υπαρξιακά ανεξήγητους λόγους. Με τα πάνω της και τα κάτω της, με τις μουσικές της, τα ποδήλατα και… τις μάσκες της, αυτή είναι μια εξαιρετικά διεισδυτική ματιά στην πραγματική generation z.
Το λευκό περιστέρι (Holubice, Τσεχοσλοβακία, 1960, 76΄)
★★★½☆
● σκηνοθεσία: Φράντισεκ Βλάτσιλ
● ηθοποιοί: Κατερίνα Ιρμανόβοβα, Κάρελ Σμίτσεκ, Βιάτσελαβ Ιρμάνοφ
Ενα λευκό ταχυδρομικό περιστέρι ταξιδεύει προς την Πράγα μ’ ένα μήνυμα – ένα παράλυτο μικρό αγόρι θα το χτυπήσει κατά λάθος και, μαζί μ’ έναν καλλιτέχνη θα το περιθάλψουν. Την ίδια ώρα, ένα κοριτσάκι στη Βαλτική περιμένει το περιστέρι της να γυρίσει. Μια ταινία που σε μία ώρα και κάτι χωράει ένα κόσμο ποίησης και συμβολισμού, με εμφανείς τις σκηνές που «δανείστηκαν» καλλιτεχνικές ταινίες επόμενων δεκαετιών, ένα ελαφρώς ακατέργαστο αλλά ακόμα γοητευτικό ντεμπούτο του δημιουργού της «Μαρκέτα Λαζάροβα».
