Μια μεγάλη νίκη για τους Ελληνες δημοσιογράφους

Εχουμε μπροστά μας μακρύ και δύσκολο δρόμο, αλλά οι Ελληνες δημοσιογράφοι μπορούμε να υπερηφανευόμαστε ότι πετύχαμε ό,τι ελάχιστοι συνάδελφοί μας στην Ευρώπη. Χρειάστηκε σκληρή δουλειά, σοβαρή και μεθοδική τεκμηρίωση και η αξιοποίηση όλου του συνδικαλιστικού κεφαλαίου της ΕΣΗΕΑ και του κύρους της για να φτάσουμε στην πρόταση νόμου που κατατέθηκε την περασμένη Πέμπτη και προβλέπει συγκεκριμένο και σημαντικό ποσοστό για τους δημοσιογράφους (15% ή 25%) από τα χρήματα που θα εισπράξουν οι εκδότες Τύπου από τις ψηφιακές πλατφόρμες.

Δημοσιογραφία και πνευματική ιδιοκτησία

Τα έργα των δημοσιογράφων, το προϊόν της δουλειάς μας στην εφημερίδα, στο περιοδικό, στην ενημερωτική ιστοσελίδα, στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση, έχουν μια ζωή, πέρα από τα Μέσα για τα οποία εργαζόμαστε. Μια ζωή που αφορά την ιδιωτική χρήση τους, από τους ανθρώπους. Καθημερινά, πολλές φορές την ημέρα. Τα διαβάζουν/ παρακολουθούν σε ηλεκτρονικές συσκευές, τα αποθηκεύουν, τα αναπαράγουν, τα ανεβάζουν στα κοινωνικά δίκτυα, τα αναζητούν στο διαδίκτυο, τα στέλνουν σε φίλους και συναδέλφους. Για αυτή τη χρήση των έργων τους, οι δημοσιογράφοι ως δημιουργοί δικαιούμαστε αμοιβή.

Ο δημοσιογράφος έχει διεθνώς, και στην Ελλάδα με τον ν. 2121/1993, πρωτογενές δικαίωμα στο έργο του. Στον φυσικό και πλέον και στον ψηφιακό κόσμο. Το δικαίωμα των εκδοτών Τύπου είναι δευτερογενές και ονομάζεται συγγενικό. Εκτός από την αναπαραγωγή ενημερωτικού περιεχομένου στο διαδίκτυο, οι κυριότερες πηγές πνευματικών δικαιωμάτων για τους δημοσιογράφους είναι:

α) Το δικαίωμα της εύλογης αμοιβής, το οποίο υπολογίζεται, σε ποσοστό που καθορίζει ο νόμος –κατά περίπτωση 2%, 4% και 6%– επί της αξίας των τεχνικών μέσων και του χαρτιού κατάλληλου για φωτοτυπία και εισπράττεται από τους εισαγωγείς των τεχνικών μέσων (φωτοτυπικών μηχανημάτων, εκτυπωτών, σαρωτών, ηλεκτρονικών υπολογιστών, κινητών τηλεφώνων και ταμπλετών) και του χαρτιού.

β) Το δικαίωμα της αναπαραγωγής και της ψηφιακής χρήσης αποσπασμάτων βιβλίων, εφημερίδων ή περιοδικών από εκπαιδευτικούς οργανισμούς, εταιρείες αποδελτίωσης και επιχειρήσεις.

Το μεγάλο στοίχημα των δημοσιογράφων

Ο ΞΕΝΟΦΩΝ δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2022 για να ενοποιήσει και να ισχυροποιήσει ολόκληρο τον δημοσιογραφικό κλάδο της Ελλάδας αλλά και των ανταποκριτών στο εξωτερικό στη διεκδίκηση και είσπραξη των πνευματικών μας δικαιωμάτων. Αποτελεί πρωτοβουλία της ΕΣΗΕΑ και των περιφερειακών δημοσιογραφικών ενώσεων, ΕΣΠΗΤ, ΕΣΗΕΜ-Θ, ΕΣΗΕΠΗΝ, ΕΣΗΕΣΘτΕ. Είναι μη κερδοσκοπικός αστικός συνεταιρισμός, ανήκει στα μέλη του, επαγγελματίες δημοσιογράφους, και διοικείται από αυτά. Σύντομα θα λάβει άδεια λειτουργίας από το υπουργείο Πολιτισμού, ως Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης (ΟΣΔ).

Απαιτούνται ενιαία, ισχυρά μέτωπα που θα ισορροπήσουν τον άνισο συσχετισμό διαπραγματευτικής δυνατότητας με τα ψηφιακά μονοπώλια που κερδίζουν δυσθεώρητα ποσά. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ποιο και πόσο θα ήταν το περιεχόμενο των μηχανών αναζήτησης και των κοινωνικών δικτύων αν δεν περιλαμβάνονταν έργα που έχουν δημιουργήσει επαγγελματίες δημοσιογράφοι, ανάλογα με το μέσο στο οποίο εργάζονται (κείμενα, έργα ήχου, έργα ήχου και εικόνας). Ολος αυτός ο όγκος δημοσιογραφικού περιεχομένου, ο οποίος μάλιστα ανανεώνεται καθημερινά, δημιουργεί, και μέσω της διαφήμισης, τεράστια κέρδη για τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες. Είναι μια υπεραξία που παράγει η δημοσιογραφική εργασία και την καρπώνονται τρίτοι, δηλαδή γιγαντιαίες πολυεθνικές επιχειρήσεις, ανεξάρτητες από τους εργοδότες του δημοσιογράφου.

Δύναμη σε αυτή τη φάση είναι η μαζικότητα και η στιβαρή εκπροσώπηση. Τις επόμενες ημέρες ο ΞΕΝΟΦΩΝ θα αρχίσει να συγκεντρώνει εκδηλώσεις ενδιαφέροντος και είναι κρίσιμο να έχει συγκεντρωθεί ικανός αριθμός μέχρι να καταθέσουμε τον φάκελο αίτησης αδειοδότησης, στο τέλος του χρόνου. Ολοι μαζί είμαστε πιο δυνατοί.

*ειδική γραμματέας Δ.Σ. ΕΣΗΕΑ, μέλος Δ.Σ. ΞΕΝΟΦΩΝΤΑ