Στο τραπέζι της COP27 οι αποζημιώσεις φτωχών χωρών λόγω κλιματικής αλλαγής

Με μια σημαντική συμφωνία ξεκίνησαν στο Σαρμ Ελ Σέιχ της Αιγύπτου, οι εργασίες της συνόδου κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα (γνωστής ως COP27). Συγκεκριμένα, οι αντιπρόσωποι των χωρών που συμμετέχουν στην COP27 συμφώνησαν να εντάξουν για πρώτη φορά στην ατζέντα της διάσκεψης το ακανθώδες θέμα τού αν οι πλούσιες χώρες θα πρέπει να αποζημιώσουν τις φτωχές – που είναι και πιο ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή.

Η συμφωνία αυτή έρχεται τη στιγμή που άλλα παγκόσμια ζητήματα δείχνουν να αποσπούν τα βλέμματα των πολιτών από την ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η άνοδος στις τιμές της ενέργειας και ο κίνδυνος της οικονομικής ύφεσης έχουν αυξήσει τη διστακτικότητα των κυβερνήσεων να προβούν σε σημαντικές δεσμεύσεις για το κλίμα. 

Για μια 10ετία απέρριπταν τις συνομιλίες για αποζημιώσεις

Στην COP27, λοιπόν, που θα διαρκέσει δύο εβδομάδες, θα τεθεί στο τραπέζι το θέμα των αποζημιώσεων από τα πλούσια έθνη σε ευάλωτες χώρες χαμηλότερου εισοδήματος, οι οποίες μικρή ευθύνη φέρουν για τις εκπομπές που προκαλούν την άνοδο της θερμοκρασίας στον πλανήτη. Ειδικότερα, οι διπλωμάτες συμφώνησαν να συζητήσουν ζητήματα που συνδέονται με τον «διακανονισμό της χρηματοδότησης αναφορικά με τις απώλειες και τις ζημιές (δηλαδή τις αποζημιώσεις), οι οποίες απορρέουν από τις αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής…».

«Αυτό δημιουργεί για πρώτη φορά ένα θεσμικά σταθερό χώρο στην επίσημη ατζέντα της COP και της Συμφωνίας του Παρισιού για να συζητηθεί το επείγον ζήτημα του διακανονισμού της χρηματοδότησης που απαιτείται για να αντιμετωπιστούν τα υπάρχοντα κενά που αφορούν τις απώλειες και τις ζημιές», είπε κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση της ολομέλειας της διάσκεψης ο πρόεδρος της COP27 Σάμεχ Σούκρι.

Επί μια δεκαετία και πλέον, οι πλούσιες χώρες απέρριπταν τις επίσημες συνομιλίες για τις απώλειες και τις ζημιές, δηλαδή για τους πόρους που θα πρέπει να διαθέσουν για να βοηθήσουν τις φτωχές χώρες να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Στην COP26, πέρυσι στη Γλασκόβη, οι πλούσιες χώρες μπλόκαραν μια πρόταση για έναν οργανισμό που θα χρηματοδοτεί τις απώλειες και τις ζημιές, υποστηρίζοντας αντ’ αυτού τη διεξαγωγή ενός νέου τριετούς διαλόγου σχετικά με χρηματοδοτήσεις.

Ωστόσο, όπως διευκρίνισε ο Σούκρι, οι συζητήσεις για τις απώλειες και τις ζημιές που βρίσκονται πλέον στην ατζέντα δεν θα περιλαμβάνουν την υπαιτιότητα ή την υποχρεωτική αποζημίωση, αλλά έχουν στόχο να οδηγήσουν σε μια καταληκτική απόφαση «το αργότερο μέχρι το 2024». Πρόσθεσε ότι «η ενσωμάτωση στην ατζέντα αντανακλά μια αίσθηση αλληλεγγύης για τα θύματα των κλιματικών καταστροφών».

Η πιο «καυτή» 8ετία

Την ίδια ημέρα που ξεκίνησε η COP27 ήρθε στο φως μια νέα έκθεση από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO) του ΟΗΕ, η οποία διαπιστώνει ότι τα τελευταία οκτώ χρόνια αποτέλεσαν την πιο «καυτή» 8ετία που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΗΕ, το γεγονός αυτό αποτυπώνει την πραγματικότητα: ότι δηλαδή ο πλανήτης βρίσκεται ήδη σε βαθιά κλιματική κρίση, με το διεθνώς συμφωνημένο όριο θέρμανσης τού 1,5 βαθμού Κελσίου, να είναι πλέον «μετά βίας εφικτό».

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, τα αέρια του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα αναγκάζουν τη στάθμη της θάλασσας και τους πάγους να λιώνουν σε νέα υψηλά επίπεδα, επιδεινώνοντας τα ακραία καιρικά φαινόμενα που καταγράφονται από το Πακιστάν μέχρι το Πουέρτο Ρίκο.

Όπως προειδοποίησε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ο πλανήτης μας βρίσκεται σε πορεία που οδηγεί σε «μη αναστρέψιμο κλιματικό χάος».

Παράλληλα, ο WMO εκτιμά ότι η παγκόσμια μέση θερμοκρασία το 2022 θα είναι περίπου 1,15 βαθμό Κελσίου πάνω από τον προβιομηχανικό μέσο όρο (1850-1900), γεγονός που σημαίνει ότι κάθε έτος από το 2016 και μετά, αποτελεί ένα από τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί.