Η άνοιξη του Τύπου τον ναζιστικό χειμώνα

Η άνθηση του αντιστασιακού Τύπου στη Μακεδονία την περίοδο της ναζιστικής κατοχής ήταν ένας άθλος που επιτεύχθηκε με ανύπαρκτα μέσα και υποδομή. Σε τριάντα δυο πάνελ που στήθηκαν στο κτίριο Αρχιτεκτονικής του Δήμου Θεσσαλονίκης (Αγγελάκη 13) εκτίθενται δεκάδες από αυτά τα φύλλα σε μια έκθεση με τίτλο «Ο παράνομος Τύπος της Αντίστασης» που οργανώνει η «Εταιρεία Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων (ΕΔΙΑ) Μακεδονίας 1940-1974» και η οποία εγκαινιάζεται σήμερα.

Πρόκειται για άθλο που, όπως λέει στην «Εφ.Συν.» η Μαρία Καβάλα, καθηγήτρια Ιστορίας στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ και γραμματέας της ΕΔΙΑ, «γίνεται ακόμη μεγαλύτερος αν αναλογιστεί κανείς το ρίσκο που έπαιρναν οι συντάκτες αυτών των φύλλων, τις αντικειμενικές τεχνικές ελλείψεις και δυσκολίες στη διακίνηση που αντιμετώπιζαν οι άνθρωποι που δημιουργούσαν τα έντυπα.

Η επιμονή τους είναι αξιοθαύμαστη. Σκεφτείτε ότι γνωρίζουμε», τονίζει η κ. Καβάλα, πως «μέσα σε τέσσερα χρόνια εκδόθηκαν 11 έντυπα στα Γρεβενά, 11 στην Ημαθία, 15 στην Καστοριά, 31 στην Κοζάνη, 16 στην Πέλλα, 11 στην Πιερία και τα περισσότερα φυσικά στη Θεσσαλονίκη που αριθμούν στα 58». Οπως σημειώνει μάλιστα, «αξίζει να προσέξει ο ερευνητής και ο κάθε ενδιαφερόμενος ότι ήταν φύλλα με απήχηση τέτοια που, μετά την κατοχή, δύο από αυτά κυκλοφόρησαν σαν κανονικές εφημερίδες, η “Ελευθερία” και η “Λαϊκή Φωνή”». Το μεγαλύτερο μέρος του υλικού ανήκει στον συνάδελφο, ακάματο ερευνητή και ιστορικό Σπύρο Κουζινόπουλο, ένα μέρος προέρχεται από παλαιότερη έκθεση που είχε οργανώσει η ΕΣΗΕΜ-Θ.

Πενήντα πέντε χρόνια ο Σπύρος Κουζινόπουλος συγκέντρωνε αυτό το υλικό και, όπως λέει μιλώντας στην εφημερίδα μας, «τις πρώτες τις είχα αγοράσει λίγο μετά το 1970 σε κάποιο παλιατζίδικο της πόλης. Ηταν δεμένες σε σώμα δέκα φύλλα της “Ελευθερίας”. Μόλις είχα αρχίσει να δουλεύω στη “Νέα Αλήθεια” και ο πατέρας μου είχε δώσει χρήματα να αγοράσω ένα μηχανάκι για να πηγαινοέρχομαι στη δουλειά που ξεκινούσε τότε στις 12 το βράδυ. Ε, το μηχανάκι εκείνο δεν αγοράστηκε ποτέ αφού τα χρήματα δόθηκαν για να αγοραστεί αυτό το πρωτότυπο υλικό που τώρα εκτίθεται. Εκτοτε δεν σταμάτησα να αναζητώ υλικό».

Ακροδεξιοί αρνητές

Στη συμπλήρωση 78 χρόνων από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (30 Οκτωβρίου 1944), η ΕΔΙΑ θυμίζει με ανακοίνωσή της ότι η απελευθέρωση «από τα ναζιστικά στρατεύματα Κατοχής έγινε με την καταλυτική επέμβαση των ανταρτικών δυνάμεων του ΕΛΑΣ, που έσωσαν και τις υποδομές της πόλης από την καταστροφή».

Το θέμα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς στις μέρες μας ένα κύμα αναθεωρητισμού της Ιστορίας έχει σηκωθεί στη Θεσσαλονίκη που επιχειρεί να αλλάξει τα ιστορικά δεδομένα, καθώς υπάρχουν οι ακροδεξιοί αρνητές της απελευθέρωσης της πόλης από τον ΕΛΑΣ, που ζητούν να φύγει ακόμη και η ταπεινή αναθηματική στήλη που έχει στηθεί για το γεγονός στην παραλιακή λεωφόρο ανάμεσα στον Λευκό Πύργο και το Βασιλικό Θέατρο. Ως προς τούτο, όπως σημειώνει η κ. Καβάλα, «αξίζει λοιπόν να έρθει κάποιος από τους “αρνητές” στην έκθεση και να δει με τα μάτια του τι έλεγαν για το γεγονός της απελευθέρωσης της πόλης από τον ΕΛΑΣ όχι οι αριστερές εφημερίδες, αλλά πώς περιέγραφαν το ιστορικό γεγονός, τη συγκλονιστική στιγμή, τα φύλλα που ανήκαν στον δεξιό ΕΔΕΣ». Η έκθεση θα παραμείνει μέχρι τις 7 Νοεμβρίου και διοργανώνεται με την ευγενική υποστήριξη του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης. Θα είναι ανοιχτή για το κοινό καθημερινά 10 π.μ. – 2 μ.μ. και 5 μ.μ. – 8 μ.μ.