Αν έχεις χρήμα, καλοδεχούμενος!

«Οι χρυσές βίζες είναι άδικες καθώς προσφέρουν ευκαιρίες στους πλούσιους, αλλά τις αρνούνται σε όσους δεν έχουν χρήματα. Επίσης θεωρείται ότι αποτελούν πρόσφορο έδαφος για διαφθορά και εγκληματικές πράξεις, επειδή τα δεύτερα ή τρίτα διαβατήρια είναι χρήσιμα εργαλεία για εγκληματίες, φοροφυγάδες και ανθρώπους που κάνουν ξέπλυμα χρήματος και χρειάζονται νέες ταυτότητες και χώρες για να διαφύγουν».

Το παραπάνω απόσπασμα δεν προέρχεται από κάποια μπροσούρα ακτιβιστών για το δικαίωμα στη στέγη, αλλά περιλαμβάνεται σε κείμενο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για το πρόγραμμα Golden Visa. Για να είμαστε ακριβείς το επιχείρημα περί αδικίας δεν αποτελεί επίσημη θέση της Ε.Ε., αλλά αποδίδεται «στους επικριτές της πρακτικής αυτής», αναγνωρίζοντας αν μη τι άλλο τα ηθικά διλήμματα που θέτει.

Το ινστιτούτο Εteron παρουσιάζει την ακτινογραφία της Golden Visa στην Ελλάδα από το 2014 ώς σήμερα στο πλαίσιο ευρύτερης έρευνας για τη στεγαστική επισφάλειας και τα υψηλά ενοίκια. Η συντάκτρια της έρευνας, Κορίνα Πετρίδη, ξεκινά την ανάλυσή της από την πρόσφατη απόφαση της κυβέρνησης να αυξήσει το όριο επένδυσης για απόκτηση Golden Visa από τα 250.000 στα 500.000 ευρώ.

Το μέτρο στοχεύει θεωρητικά στην αύξηση των προσιτών διαθέσιμων ακινήτων π.χ. για νέα ζευγάρια και όχι μόνο για τους ευκατάστατους τουρίστες-επενδυτές που εξαγοράζουν μακροχρόνια διαμονή και μετακίνηση στην Ε.Ε. Μόνο που στην πράξη, όπως επισημαίνουν στελέχη της κτηματομεσιτικής αγοράς, δεν καταφέρνει τίποτα άλλο από το να σπρώχνει και άλλο τις τιμές και τα ενοίκια προς τα πάνω, πετυχαίνοντας το αντίστροφο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Μία από τις ελληνικές ιδιαιτερότητες είναι ότι οι συναλλαγές Golden Visa, τα «χρυσά χρόνια» του προγράμματος πριν από τον κορονοϊό, είχαν φτάσει να αποτελούν ώς και το 36% των εσόδων στην αγορά ακινήτων και το 72% των ξένων επενδύσεων στον κλάδο. Μόνο από την Ελλάδα εγκρινόταν το 20% των αιτήσεων Golden Visa της Ε.Ε. Ειδικά η επέλαση των Κινέζων επενδυτών, που αγόραζαν ακίνητα ώς και σε τριπλάσια τιμή από την αντικειμενική αξία για να πιάσουν το «κατώφλι» των 250.000 ευρώ, σε συνδυασμό με την άνθηση του airbnb προκάλεσαν εκρηκτική αύξηση στις τιμές ακινήτων, κυριολεκτικά ξεσπιτώνοντας χιλιάδες νέους και πιο ευάλωτους ενοικιαστές.

Ο κορονοϊός έβαλε φρένο στο πρόγραμμα, με πτώση -73,74% στις νέες άδειες διαμονής το 2020 σε σύγκριση με το 2019 όταν δόθηκαν χρυσές βίζες σε περισσότερα από 3.500 άτομα.

Στις προτάσεις του Εteron για την αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος περιλαμβάνεται το αίτημα για συνολική κατάργηση της Golden Visa για επενδύσεις σε οικιστικά ακίνητα. Εναλλακτικά συνιστάται η εφαρμογή του μοντέλου της Πορτογαλίας, που επιβάλλει γεωγραφικούς περιορισμούς για να προστατεύσει περιοχές που δέχονται ήδη σημαντικές πιέσεις όπως τα μεγάλα αστικά κέντρα και κάποιοι τουριστικοί προορισμοί. Ο υπουργός Επικρατείας, Ακης Σκέρτσος, αν και ανέφερε την Πορτογαλία στις χώρες με καλές πρακτικές για τη χρυσή βίζα, ξέχασε πολύ βολικά την παραπάνω απαγόρευση.