Το σινεμά δεν θέλει παθητικούς θεατές

Κάποιοι ακόμα θυμούνται ή έχουν ακούσει ιστορίες για τον «προβολατζή» που πήγαινε από χωριό σε χωριό και έπαιζε ταινίες ήδη από τις αρχές του αιώνα έως και τη δεκαετία του ’90. Το καλοκαίρι του 1900 άρχισαν οι πρώτες συστηματικές προβολές στα καφενεία της πλατείας Συντάγματος, το 1907 υπήρχαν ήδη 30 θερινά σινεμά και το 1939 λειτουργούσαν 280 κινηματογράφοι. Σήμερα, βέβαια, ο ένας κινηματογράφος κλείνει μετά τον άλλο (θερινοί και χειμερινοί) με ό,τι αυτό σημαίνει για την ίδια την 7η Τέχνη. Η ταινία, όμως, γίνεται για να προβάλλεται σε μεγάλη οθόνη και τα σινεμά είναι και χώροι επικοινωνίας και κοινωνικοποίησης. Ευτυχώς, κάτι που ακόμα «κρατάει» είναι ο θεσμός των κινηματογραφικών λεσχών, η ιστορία των οποίων φτάνει έως το 1950…

«Επί 70 χρόνια, ο θεσμός των κινηματογραφικών λεσχών, σε ολόκληρη την Ελλάδα, είναι ένας ζωντανός οργανισμός, μία ενεργή κοινότητα φίλων του κινηματογράφου και εθελοντών, που σκοπό έχουν την προβολή της κινηματογραφικής τέχνης και την προαγωγή της κινηματογραφικής παιδείας, με ποικιλία δράσεων» μας λέει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κινηματογραφικών Λεσχών Ελλάδας (ΟΚΛΕ), Δημήτρης Καλαντίδης. Πράγματι, η δράση των κινηματογραφικών λεσχών ανά την Ελλάδα είναι εξίσου πολυεπίπεδη και σημαντική όσο και η ουσιαστική (και συμβολική) προσφορά τους, όχι μόνο στον χώρο του κινηματογράφου, όχι μόνο στον τομέα του πολιτισμού, αλλά της ίδιας της κοινωνικής εκπαίδευσης του πολίτη.

Πιο συγκεκριμένα, οι κινηματογραφικές λέσχες κάνουν (εδώ και δεκαετίες) προβολές επιλεγμένων ταινιών από τον ελληνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο κινηματογράφο, ειδικές προβολές ταινιών από κινηματογραφικά φεστιβάλ της χώρας μας (π.χ. «Περιφερειακές Εκδηλώσεις» του Φεστιβάλ Κινηματογράφου και του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, «Το Φεστιβάλ Δράμας ταξιδεύει» κ.ά.) αλλά και ταινιών ανεξάρτητης παραγωγής. Συμμετέχουν στην απονομή βραβείων στα Φεστιβάλ Δράμας και Ολυμπίας (μάλιστα στο πρόσφατο Φεστιβάλ Δράμας ίσως ήταν το μόνο βραβείο του εθνικού διαγωνιστικού αυτό της ΟΚΛΕ που, κατά κοινή ουσιαστικά ομολογία, έβγαλε ασπροπρόσωπο τον θεσμό).

Διοργανώνουν ετήσια θεματικά κινηματογραφικά συνέδρια, τιμητικά αφιερώματα, δημιουργούν ειδικές εκδόσεις για θέματα και πρόσωπα του κινηματογράφου, κάνουν σεμινάρια θεωρίας, ιστορίας, αισθητικής και τεχνικής του κινηματογράφου και έχουν προχωρήσει στην οργάνωση Κινηματογραφικής Βιβλιοθήκης και Αρχείου. Μάλιστα το Αρχείο των Κινηματογραφικών Λεσχών και της ΟΚΛΕ είναι μοναδικό σε όλη την Ελλάδα όσον αφορά τη μελέτη και την έρευνα της ιστορικής πορείας των κινηματογραφικών λεσχών και της ομοσπονδίας τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.

«Σε πολλές πόλεις, όπου δεν υπάρχουν κινηματογραφικές αίθουσες, οι κινηματογραφικές λέσχες καλύπτουν την ανάγκη των κατοίκων για τον κινηματογράφο. Σε άλλες περιοχές, οι λέσχες είναι εφοδιασμένες με φορητές μηχανές προβολής και διοργανώνουν κινηματογραφικές προβολές σε χωριά και απομονωμένα νησιά, σε κλειστές αίθουσες τον χειμώνα και ανοιχτούς χώρους το καλοκαίρι» εξηγεί ο κ. Καλαντίδης.

Στο πλαίσιο των ετήσιων δράσεων, αύριο Παρασκευή 21/10 ξεκινάει στα Χανιά το 35ο Συνέδριο της ΟΚΛΕ με θέμα «Ο κινηματογράφος στην εκπαίδευση», που περιλαμβάνει προβολές, αφιερώματα, τιμητικές εκδηλώσεις, ομιλίες και συζητήσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, εκθέσεις, ξεναγήσεις, οι οποίες πραγματοποιούνται στο Πνευματικό Κέντρο, το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο, το Βενιζέλειο Ωδείο και τη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων. Το συνέδριο είναι τριήμερο (έως 23/10) και ξεκινά με την προβολή της ταινίας «Νίκος Καζαντζάκης – Ακροβάτης πάνω από το χάος» του Λευτέρη Χαρωνίτη. Μεταξύ των ομιλητών του τριημέρου είναι οι: Χρήστος Σκυλλάκος, Βασίλης Κεχαγιάς, Νίνος Φένεκ Μικελίδης, Γιάννης Σολδάτος, Νικόλαος Αλέτρας, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, Χαρά Ανδρεάδου κ.ά.

Ταυτόχρονα, θα λειτουργούν δύο εκθέσεις φωτογραφίας σε επιμέλεια Λευτέρη Λαμπάκη: «Το βλέμμα της αιωνιότητας του Ηλία Μπουργιώτη – Μια έκθεση, αφιέρωμα στο Θόδωρο Αγγελόπουλο» και «Κινούμενες εικόνες. Τεκμήρια από την προϊστορία και την ιστορία του κινηματογράφου». Το βράδυ του Σαββάτου θα πραγματοποιηθεί η πρεμιέρα της ταινίας «Θ. Αγγελόπουλος – Ν. Παναγιωτόπουλος, ο καθένας και η μουσική του» των Αντώνη Κόκκινου και Γιάννη Σολδάτου, ενώ το συνέδριο θα λήξει με τιμητική εκδήλωση για τον σκηνοθέτη Λευτέρη Χαρωνίτη.

«Σε κάθε πόλη η κινηματογραφική λέσχη ως συλλογική οντότητα αμφισβητεί τον παθητικό ρόλο του θεατή απέναντι στον κινηματογράφο, τον ωθεί σε ενεργή συμμετοχή για τη διαμόρφωση του προγράμματος προβολών και των δραστηριοτήτων της λέσχης και δημιουργεί τις προϋποθέσεις διαλόγου με δημιουργούς και ιστορικούς και κριτικούς του κινηματογράφου» καταλήγει ο πρόεδρος της ΟΚΛΕ. κ. Καλαντίδης και αν είναι κάτι να κρατήσουμε ας είναι αυτό. Γιατί από μόνες του οι λέξεις «λέσχη» και «κινηματογράφος» ενέχουν την έννοια της συλλογικότητας, κάτι που ειδικά τώρα, έχουμε ανάγκη όσο ποτέ.