Στον αέρα η ελληνική συμμετοχή στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Φρανκφούρτης

Σε λίγες ημέρες, στις 19 Οκτωβρίου, ξεκινάει η Διεθνής Εκθεση Βιβλίου Φρανκφούρτης, η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή φουάρ για το βιβλίο, ωστόσο η ελληνική συμμετοχή είναι όπως φαίνεται στον αέρα, με το υπουργείο Πολιτισμού να μην έχει διευθετήσει ακόμα (λόγω αδράνειας, αδιαφορίας, ανικανότητας;) στοιχειώδη ζητήματα που αφορούν τη διοργάνωση της ελληνικής παρουσίας.

Αυτό καταγγέλλουν η Ενωση Ελληνικού Βιβλίου (ΕΝΕΛΒΙ) και οι σύλλογοι των εκδοτών, περιγράφοντας ένα απίστευτο αλαλούμ και επισημαίνοντας τον «κίνδυνο διασυρμού της Ελλάδας και του ελληνικού βιβλίου στη Διεθνή Εκθεση Φρανκφούρτης».

Ταυτόχρονα, ανακοινώνουν πως αποσύρουν τους εκπροσώπους τους από την επιτροπή του υπουργείου Πολιτισμού για την εν λόγω έκθεση, με αιχμές εναντίον του υφυπουργού Σύγχρονου Πολιτισμού Νικόλα Γιατρομανωλάκη, ο οποίος είχε πάρει πάνω του την ευθύνη – μάλιστα βάζοντας στην άκρη το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ), πάλι έπειτα από διαμαρτυρίες των εκδοτών, που μέχρι πρότινος οργάνωνε την ελληνική συμμετοχή στις διεθνείς εκθέσεις βιβλίου.

«Αρνούμαστε να είμαστε συμμέτοχοι σε έναν σχεδιασμό ο οποίος ξεκίνησε στο χρονικό σημείο που θα έπρεπε να έχει ήδη ολοκληρωθεί, σε έναν σχεδιασμό του οποίου αγνοούμε ακόμα και τις βασικές του συντεταγμένες, αρνούμαστε να είμαστε το άλλοθι του αρμόδιου υπουργείου -ως δήθεν συμμέτοχοι- σε μια διοργάνωση που στήνεται “στο πόδι” και σχεδιάζεται με τη δήθεν συμμετοχή των Ελλήνων εκδοτών.

Την επιτυχία ή αποτυχία της ελληνικής παρουσίας στη Φρανκφούρτη ας την επωμιστούν οι αποκλειστικοί υπεύθυνοι του σχεδιασμού και της υλοποίησής της», καταλήγουν στην επιστολή τους η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών-Βιβλιοπωλών, η Ενωση Ελληνικού Βιβλίου, ο Σύλλογος Εκδοτών Βιβλίου Αθηνών, ο Σύλλογος Εκδοτών Επιστημονικών Βιβλίων, ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου και ο Σύνδεσμος Εκδοτών Βιβλίου Βορείου Ελλάδος.

Οπως αναφέρουν: «Για άλλη μία φορά το υπουργείο Πολιτισμού και το ελληνικό κράτος διατρανώνουν την παντελή έλλειψη υποστήριξής τους στο ελληνικό βιβλίο και στους Ελληνες εκδότες. Αυτή τη φορά, θύμα της ανύπαρκτης στήριξης από την πολιτεία κινδυνεύει να είναι και η παρουσία της Ελλάδος στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης.

Κυριολεκτικά στο παρά πέντε -19.10.2022 ξεκινά η έκθεση- το ΥΠΠΟΑ δεν μας έχει ενημερώσει εάν έχει διευθετήσει ακόμα και τα στοιχειώδη ζητήματα που αφορούν τη διοργάνωση της ελληνικής παρουσίας.

Πιο αναλυτικά:

Στις 6 Αυγούστου -δεδομένης της πλήρους “άπνοιας” που επικρατούσε ώς τότε σχετικά με την οργάνωση της ελληνικής παρουσίας στη μεγαλύτερη έκθεση βιβλίου στον κόσμο- όλα τα σωματεία εκδοτών έκαναν έκκληση προς το ΥΠΠΟΑ να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για να οργανωθεί η ελληνική παρουσία στοιχειωδώς. Ορισαν εκπροσώπους, οι οποίοι θα μιλούσαν με το ΥΠΠΟΑ για τη διοργάνωση.

Λάβαμε την πρώτη μακέτα του Ελληνικού Περιπτέρου στις 6 Σεπτεμβρίου. Αμέσως στείλαμε τις απαραίτητες (και πολλές!) διορθωτικές παρεμβάσεις, ώστε το περίπτερο να είναι πιο λειτουργικό και πιο φιλικό προς τους εκδότες.

Τη διορθωμένη μακέτα τη λάβαμε μόλις στις 28.9.2022, δύο εβδομάδες πριν από την έκθεση.

Στις 30.9.2022 απεστάλη επιστολή προς τον υφυπουργό Πολιτισμού Νικόλα Γιατρομανωλάκη όπου αποτυπώναμε την αγωνία μας και ζητούσαμε να μας ενημερώσει για τα υπόλοιπα υπερεπείγοντα ζητήματα που αφορούν την έκθεση.

Ο κ. υφυπουργός μάς απάντησε μόλις την περασμένη Παρασκευή 7 Οκτωβρίου, με μια άκρως προσβλητική επιστολή που δεν αρμόζει στη θεσμική του ιδιότητα, μη δεσμευόμενος ουσιαστικά για τίποτα και επιρρίπτοντας ευθύνες στα σωματεία των εκδοτών για την ανεπάρκεια του ΥΠΠΟΑ».

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρουν, ζήτησαν:

«1. Γραπτή ενημέρωση για τον χρόνο εκταμίευσης των ποσών του προγράμματος Greek Lit, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο εκπρόθεσμης καταβολής χρημάτων σε ξένους δικαιούχους εκδότες (οι οποίοι δέχτηκαν να μεταφράσουν ελληνικά βιβλία υπό τον όρο της υποστήριξης του ελληνικού κράτους) και να διαφυλάξουμε την αξιοπιστία των Ελλήνων εκδοτών. Ο κ. υφυπουργός απάντησε αορίστως ότι “το ΥΠΠΟΑ έχει δεσμευτεί”, χωρίς όμως να προσδιορίζει τα ποσά και τον χρόνο εκταμίευσής τους.

2. Να ξεκαθαριστεί η ασάφεια ως προς τις αρμοδιότητες του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού (ΕΙΠ) αναφορικά με τη διενέργεια των εκθέσεων του βιβλίου (στην Ελλάδα και στο εξωτερικό) και να προσδιοριστεί η πολιτική του ΥΠΠΟΑ για την επόμενη χρονιά σχετικά με τη νομοθέτηση φορέα βιβλίου, ο οποίος απουσιάζει μετά το κλείσιμο του ΕΚΕΒΙ. Αντ’ αυτών ο κ. υφυπουργός αφενός μας προέτρεψε να ασκήσουμε την “αυτοκριτική” μας για την ανυπαρξία ομοσπονδίας εκδοτών και αφετέρου μας ανακοίνωσε ότι “ευελπιστεί” να νομοθετηθεί ο μετασχηματισμός του ΕΙΠ σε Κέντρο Βιβλίου το 2022!

3. Να προετοιμαστούμε εγκαίρως για την έκθεση παιδικού βιβλίου της Μπολόνια (6.3.2023), όπου η Ελλάδα, απ’ ό,τι φαίνεται (επίσημη ενημέρωση δεν υπάρχει), θα είναι τιμώμενη χώρα, ώστε να αποφευχθούν τα ευτράπελα της Φρανκφούρτης (καθυστερήσεις, έλλειψη ενημέρωσης κ.λπ.). Τη συνδρομή του ΥΠΠΟΑ για την Μπολόνια την έχουμε ζητήσει από τον Ιούνιο του 2022 όπου μας είχε γίνει η πρόταση (η διοργάνωση της τιμώμενης χώρας είναι πολύ απαιτητική και με συγκεκριμένες δράσεις), αλλά ακόμη δεν έχουμε λάβει κάποια απάντηση! (…) Ο κ. Γιατρομανωλάκης στην επιστολή του δεν απαντά στα παραπάνω, αντιθέτως μας κατηγορεί για ανυπαρξία συγκεκριμένης και τεκμηριωμένης πρότασης για την έκθεση της Φρανκφούρτης».

Και καταλήγουν πως για όλους τους παραπάνω λόγους «εμείς, οι Ελληνες εκδότες νιώθουμε παγιδευμένοι από τις καθυστερήσεις, τις ασάφειες και τις μεθοδεύσεις του ΥΠΠΟΑ και δεν δεχόμαστε να συμμετέχουμε στον διασυρμό της χώρας μας στις δύο κορυφαίες εκθέσεις βιβλίου παγκοσμίως, της Φρανκφούρτης και της Μπολόνια».

Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο, το είχαμε επισημάνει από τις 30 Ιουλίου σε δημοσίευμα («Καταγγελίες για την πλήρη απουσία πολιτικής για το βιβλίο») το οποίο αναφερόταν στις καταγγελίες του Ανεξάρτητου Συλλόγου Εκδοτών Βιβλίου (ΑΣΕΒ) σχετικά με την απουσία κεντρικής πολιτικής για το βιβλίο, τον ρόλο που παίζει το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού υπό την προεδρία του Ν. Κούκη και τη σιωπή του ΥΠΠΟ και συγκεκριμένα του Νικόλα Γιατρομανωλάκη στις διαρκείς οχλήσεις όσον αφορά τον χώρο γενικότερα και τις διεθνείς εκθέσεις βιβλίου (σε Θεσσαλονίκη, Φρανκφούρτη, Μπολόνια κ.α.).

Μετά το δημοσίευμα ο υφυπουργός έστειλε επιστολή σε όλους τους εκδοτικούς οίκους με την οποία τους ενημέρωνε πως το ΥΠΠΟΑ θα οργανώσει απευθείας την ελληνική συμμετοχή στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Φρανκφούρτης 2022, ενώ συμπλήρωνε πως θα ακολουθήσει επικοινωνία για τη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Μπολόνια 2023.

Και τώρα φτάσαμε πάλι σε σημείο ασυνεννοησίας κινδυνεύοντας να χάσουμε το τρένο για τη Φρανκφούρτη…