Για την οικονομία, η «καλή εκδοχή» με τον υψηλό πληθωρισμό είναι ότι σπρώχνει την ανάπτυξη σε επίπεδα άνω του 5,3% και ωραιοποιεί την εικόνα του προϋπολογισμού, ειδικά στο μέτωπο των φορολογικών εισπράξεων. Υπάρχει όμως και η μαύρη πλευρά της πληθωριστικής ανάφλεξης, που «καίει» τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και αποτελεί τη βασική αιτία διάβρωσης των πραγματικών εισοδημάτων, κυρίως εκείνων που η ονομαστική τους αύξηση υπολείπεται του ρυθμού αύξησης των τιμών.
Οπως επισημαίνει το Γραφείο Προϋπολογισμού του κράτους, πρόκειται ουσιαστικά για τους μισθούς, τις συντάξεις και τα επιχειρηματικά εισοδήματα σε κλάδους που αδυνατούν να προσαρμόσουν τις τιμές τους στο γενικό επίπεδο. «Αυτή η συνθήκη θέτει ένα δίλημμα πολιτικής αναφορικά με την αύξηση των ονομαστικών εισοδημάτων ώστε να καλύψουν τις αυξήσεις των τιμών», τονίζει ο επικεφαλής του Γραφείου, Φραγκίσκος Κουτεντάκης, στην έκθεσή του για το δεύτερο τρίμηνο του 2022, αλλά σημειώνει ότι αυτή θα πρέπει να είναι συνετή και όχι γενικευμένη, αφού σε αυτή την περίπτωση θα πυροδοτήσει ένα σπιράλ νέας ανόδου των τιμών. Αλλες βασικές εστίες κινδύνων είναι:
① Η μεταστροφή της νομισματικής πολιτικής, μετά από μια μακρά περίοδο χαμηλών επιτοκίων, αναμένεται να επιδράσει αρνητικά στο σύνολο των οικονομιών της ευρωζώνης και να επιβραδύνει τους ρυθμούς μεγέθυνσης. Ιδιαίτερα αρνητική θα είναι η επίπτωση σε χώρες με υψηλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, όπως η Ελλάδα, που μέχρι πρότινος ήταν σχετικά ευνοημένες από τον υψηλό πληθωρισμό, παρά την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας μέσω του Μηχανισμού Προστασίας Μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.
Η κύρια ανησυχία αφορά την επίδραση των αυξημένων επιτοκίων στη δυναμική του δημόσιου χρέους και στο ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων που διασφαλίζουν τη βιωσιμότητά του. Οπως τονίζεται, αν οι παραδοχές στις αναλύσεις βιωσιμότητας χρέους (DSA) είναι τέτοιες που απαιτούν υψηλότερα μακροχρόνια πρωτογενή πλεονάσματα, η χώρα μας θα πρέπει να αναπροσαρμόσει τη δημοσιονομική της στρατηγική.
② Οι αβεβαιότητες για την πορεία της οικονομίας εξαιτίας των επιπτώσεων του πολέμου στην Ουκρανία και της εντεινόμενης ενεργειακής κρίσης, που ενδεχομένως να αποθαρρύνουν καταναλωτικές αλλά και επενδυτικές αποφάσεις από το εσωτερικό και το εξωτερικό και να επιβραδύνουν την ανοδική πορεία της οικονομίας τα επόμενα τρίμηνα. Στο ίδιο πλαίσιο, μια ενδεχόμενη ταχύτερη επιβράδυνση των οικονομιών των κύριων εμπορικών εταίρων αναμφίβολα θα επιδρούσε αρνητικά στις εμπορικές και ταξιδιωτικές εισπράξεις.
③ Η αύξηση του πολιτικού ρίσκου που συνδέεται με τις πιθανές δυσκολίες σχηματισμού κυβέρνησης στις ερχόμενες εκλογές. Μια ενδεχόμενη πολιτική αστάθεια θα εντείνει την αβεβαιότητα σχετικά με την κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής και πιθανότατα θα αποθαρρύνει την επίδειξη δημοσιονομικής υπευθυνότητας από κάθε πλευρά. Είναι, συνεπώς, απαραίτητο να επιτευχθεί ένας ελάχιστος βαθμός συναίνεσης στους βασικούς άξονες της δημοσιονομικής πολιτικής ώστε να μην εγείρονται αμφιβολίες για τη διατήρηση της δημοσιονομικής ισορροπίας κατά την προεκλογική και μετεκλογική περίοδο.
Στις δημοκρατικές κοινωνίες οι επιλογές του εκλογικού σώματος είναι κυρίαρχες και δεν μπορούν να επιβληθούν περιορισμοί. Ωστόσο, οι πολιτικές επιλογές παράγουν οικονομικά αποτελέσματα που δεν εξαρτώνται μόνο από τη βούληση του εκλογικού σώματος αλλά και από τις συνθήκες και τους μηχανισμούς του οικονομικού περιβάλλοντος, που θα ήταν χρήσιμο να λαμβάνονται υπόψη.
