Οι σούφι της Χεράτ

Ξεκινήσαμε την δεύτερη μέρα στην Χεράτ με την επίσκεψη των περίφημων μιναρέδων της. Σήμερα απομένουν μόλις πέντε. Έξι καταστράφηκαν από τους Βρετανούς, ένας από τους Σοβιετικούς, τρεις κατέρρευσαν από σεισμούς. Από μακριά οι μιναρέδες μοιάζουν με καμινάδες εργοστασίων.

Η ομάδα των τεσσάρων χρονολογείται από την εποχή του σουλτάνου Hussain Baiqara, του τελευταίου τιμουρίδη αυτοκράτορα (απόγονου του Ταμερλάνου) στην Χεράτ. Ο πέμπτος που είναι έτοιμος να πέσει βρίσκεται  πολύ κοντά στο μαυσωλείο της βασίλισσας Gohard Shad. Συνεργεία εργάζονται εντατικά προσπαθώντας να τον διασώσουν.

Περνάμε δίπλα από το εργοτάξιο πηγαίνοντας για το μνημείο της περίφημης βασίλισσας(γνωστό και ως Musalla). Ήταν σύζυγος του βασιλιά Shah Rukh και διακρινόταν για την θρησκευτική της ανεκτικότητα και το καλλιτεχνικό της γούστο. Με δική της πρωτοβουλία χτίστηκαν πάνω από 300 μνημεία σε ολόκληρη την Κεντρική Ασία. Το1417 ξεκίνησε τα έργα για την κατασκευή ενός μεγάλου συγκροτήματος που περιλάμβανε τους μιναρέδες, ένα τζαμί, ένα θρησκευτικό σχολείο και τον ίδιο της τον τάφο. Δολοφονήθηκε το 1457 σε ηλικία 80 ετών. To μαυσωλείο, ιδίως η εσωτερική του διακόσμηση είναι ένα πραγματικό αριστούργημα.

Μετά τους μιναρέδες συνεχίζουμε για το ταφικό μνημείο του ποιητή Djami (το Sarak-e-Tahki Mawlawi), μιάς από της μεγαλύτερες μορφές της φιλοσοφίας και της ποίησης της τιμουριδικής εποχής που άσκησε μάλιστα μεγάλη επιρροή στα οθωμανικά γράμματα.

Αυτή η επίσκεψη θα μας δώσει την ευκαιρία να γνωριστούμε και να μιλήσουμε με μια ομάδα σούφι. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικά γεγονότα στο ταξίδι μας. Σε πολλές μουσουλμανικές χώρες οι σούφι έχουν υποστεί απηνείς διωγμούς από το πολιτικό Ισλάμ (τους ισλαμιστές).

Οι ισλαμιστές κατηγορούν τους σούφι για ειδωλολατρεία καθώς οι τελευταίοι διασώζουν πολλά στοιχεία από τις παλαιότερες λαϊκές θρησκείες και θεωρούν αντιισλαμικό το τελετουργικό των σούφι που επικεντρώνεται σε λατρείες γύρω από τους τάφους των αγίων τους(έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η ομοιότητα των επιχειρημάτων των ισλαμιστών  με αυτά των διαμαρτυρόμενων εναντίον του μοναχισμού πέντε αιώνες νωρίτερα).

Οι σούφι λένε πως το εμιράτο ακολουθεί πολιτική ανοχής αν και δεν λείπουν πιο εξτρεμιστικές φωνές μεταξύ των Ταλιμπάν. Μας αναφέρουν μάλιστα πως το κράτος χρηματοδοτεί τις εργασίες ανακαίνισης που γίνονται στο μνημείο. Μας πείθουν να αλλάξουμε το πρόγραμμά μας και μας παρασέρνουν λίγο παραπέρα σε ένα προσκύνημα τους που βρίσκεται μέσα σε μια βιομηχανική ζώνη και το οποίο φημίζεται για τις εκστατικές εμπειρίες που βιώνονται εκεί. Δοκιμάσαμε και εμείς να πάρουμε μέρος, αλλά όλο αυτό θα χρειαζόταν ένα ξεχωριστό άρθρο.

Στην συνέχεια επισκεφτήκαμε το πολεμικό μουσείο (το μουσείο του τζιχάντ), το οποίο,  φτιαγμένο πριν 12 χρόνια, είναι στην πραγματικότητα εξειδικευμένο στον πόλεμο των μουτζαχεντίν εναντίον των σοβιετικών. Υιοθετεί την αμερικάνικη ματιά αν και θυμίζει το πολεμικό μουσείο της Μόσχας.

Δεν καταφέραμε να επισκεφθούμε τον λόφο Takht-e-Safar γιατί σήμερα ήταν επισκέψιμος μόνο από γυναίκες (στο εμιράτο τα πάρκα χωρίζονται σε τμήμα για γυναίκες και τμήμα για άνδρες ή δέχονται άντρες και γυναίκες εκ περιτροπής, τα εστιατόρια χωρίζονται σε τμήμα για άνδρες και ένα τμήμα στο οποίο υπάρχουν μικρά σεπαρέ για γυναίκες και οικογένειες ). Η μέρα έκλεισε με την επίσκεψη στον τάφο του Abdullah Ansari (1006-1088), δασκάλου του σουφισμού, φιλοσόφου και μυστικιστή ποιητή, τον οποίο η πόλη θεωρεί ως τον πολιούχο της άγιο. Γύρω από τον τάφο του έχουν θαφτεί βασιλιάδες και πρίγκιπες, οι ντόπιοι μάλιστα δείχνουν ένα τάφο επιμένοντας πως ανήκει στον Τζένκινς Χαν.

 * Συγγραφέας