Η συναυλία της Φιλαρμονικής της Σκάλας του Μιλάνου

Τις δυνάμεις τους, τους μηχανισμούς προβολής τους και τα φιλόμουσα ακροατήριά τους ένωσαν στις 26/6/2022 το κρατικό Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και το Φεστιβάλ Αθηνών προσφέροντας στους φιλόμουσους μια συναυλία της Φιλαρμονικής της Σκάλας του Μιλάνου υπό τον διάσημο Κορεάτη αρχιμουσικό Μιουνγκ-Βουν Τσουνγκ. Στο κατάμεστο Ηρώδειο, ανάμεσα στους τουρίστες και στους γνωστούς θιασώτες των συναυλιών του Μεγάρου Μουσικής, πληθώρα επισήμων, σημαντικών εκπροσώπων της πολιτιστικής και πολιτικής ζωής είχαν προσέλθει να δώσουν το «παρών» στο υπερπροβεβλημένο γεγονός. Παρ’ όλα ταύτα για πολλοστή φορά οι αντιδράσεις του ακροατηρίου, που ξεσπούσε σε ενθουσιώδη χειροκροτήματα ανάμεσα στα μέρη των έργων αλλά και όπου κάποια παύση έδινε την εντύπωση ότι η μουσική τέλειωνε, προκάλεσαν αμήχανα χαμόγελα στους ξένους μουσικούς… Προφανώς η αθρόα προσέλευση ήταν προϊόν τύχης και διαφήμισης και όχι καλλιεργημένου ενδιαφέροντος για τη μουσική. Συνολικά, παρότι δίχως εκπλήξεις ή ιδιαίτερο ενδιαφέρον από άποψη ρεπερτορίου, η συναυλία άφησε πολύ καλές εντυπώσεις.

Η συναυλία ξεκίνησε με την Εισαγωγή στην όπερα του Ροσίνι «Η Ιταλίδα στον Αλγέρι» (1813) σε μια ανάγνωση αριστουργηματικά ελεύθερη οιασδήποτε ρουτινιάρικης αίσθησης, η οποία επαλήθευσε απόλυτα την κοινότοπη πεποίθηση ότι το κάθε έθνος παίζει καλύτερα τη δική του μουσική. Οι Ιταλοί προσέγγισαν την πνευματώδη ροσίνεια παρτιτούρα με παιγνιώδη ελαφράδα, χορευτική κομψότητα και χειρουργική ακρίβεια, στηρίζοντας τη συνοχή του ειρμού στα μηχανιστικά συνεχή και ταυτόχρονα διαποτίζοντας με εκλεπτυσμένη μελωδικότητα κάθε υφάδι φραστικής!

Κατά ενδιαφέροντα τρόπο ακολούθησε η κατά τι προγενέστερη «Συμφωνία αρ.2» (1801/2) του Μπετόβεν, στην οποία ο Κορεάτης αρχιμουσικός αξιοποίησε στο έπακρο τις ιδιαίτερες ποιότητες και τις χάρες του μιλανέζικου συνόλου. Σβέλτη άρθρωση, διαφάνεια στην κάθετη οργάνωση των στιβάδων ήχου των εγχόρδων που προσέδιδε περισσή ζωντάνια στην απόδοση της μουσικής δραματουργίας, ελαφράδα και μελωδική ευλυγισία μαλάκωναν τη δριμύτητα της τραχιάς μπετοβενικής γραφής διαποτίζοντάς την με υποδόρια γλυκύτητα. Το τελικό στίγμα ήταν ένας κεφάτος, νεανικά φωτεινός Μπετόβεν, ελεύθερος από τεταμένα οξείες εντάσεις!

Η συναυλία ολοκληρώθηκε με την ανελέητα χιλιοπαιγμένη «Συμφωνία αρ.9, του Νέου Κόσμου» του Ντβόρζακ. Αναμφίβολα πρόκειται για ένα από εκείνα τα δικαίως υπερδημοφιλή έργα που ίσως θα ήταν ενδεδειγμένο να… απαγορευτεί να παίζονται για κάμποσα χρόνια, ώστε να «ξεκουραστούν» από τη φθορά των επαναλήψεων. Μόνο έτσι θα καταστεί εφικτό αργότερα να ξαναπαιχτούν με φρέσκιες προσεγγίσεις και εμείς να τα ξανακούσουμε με ανανεωμένη πρόσληψη. Δυστυχώς και βεβαίως η ζωή αλλιώς σχεδιάζει, καθώς οι διοργανωτές των εκδηλώσεων έχουν τελείως διαφορετικά συμφέροντα απ’ αυτά των φιλόμουσων. Ετσι βρεθήκαμε να ακούμε με τα πιο κουρασμένα ανακλαστικά τη διάσημη Συμφωνία που έγραψε ο 52χρονος Τσέχος συνθέτης στις ΗΠΑ, προτείνοντάς την ως πρότυπο για τη δημιουργία μιας αντιπροσωπευτικά εθνικής «αμερικανικής» μουσικής.

Η εκτέλεση διέθετε μαλακό, εύπλαστο ήχο, θαυμάσια εκφορά της μελωδίας, δυνατό ωστικό παλμό, καλή αντίληψη της περιπετειώδους δραματουργίας, ωραίες συνεισφορές από τα ξύλινα (όχι πάντα) και χάλκινα πνευστά. Ιδιαίτερα στο αργό μέρος το διάσημο σόλο του αγγλικού κόρνου δόθηκε νηφάλια, δίχως σολιστική εκζήτηση, αποδίδοντας θαυμάσια την εσωστρεφή, βαθιά νοσταλγική, ποιμενική ατμόσφαιρα της μουσικής. Το «ινδιάνικο» Molto vivace παίχτηκε στιβαρά, με μαθηματική ρυθμική ακρίβεια και λικνιστικό χορευτικό παλμό. Τέλος, το καταληκτικό Allegro con fuoco αποδόθηκε αληθινά «φλογερά», με ανήμερη ορμή, μαχητικό οίστρο και βαθιά ρομαντική αισιοδοξία.

Ως αντιπροσφορά στο επίμονο ενθουσιώδες χειροκρότημα του αθηναϊκού κοινού οι Ιταλοί μουσικοί και ο Κορεάτης αρχιμουσικός πρόσφεραν εκτός προγράμματος το εμβατηριακό τελευταίο μέρος της εκτενούς εισαγωγής στην όπερα «Γουλιέλμος Τέλλος» (1829) του Ροσίνι. Οπως εύκολα διαπιστώνει κανείς με ένα απλό ψάξιμο στο Youtube, ήταν το χιλιοδοκιμασμένο αντίδωρο/επισκεπτήριο της ορχήστρας και του 69χρονου αρχιμουσικού!

Οπως και στο ξεκίνημα της συναυλίας, έτσι και εδώ οι Ιταλοί έπαιξαν «στο γήπεδό τους». Χάρισαν μια υποδειγματικά ροσίνεια εκτέλεση απίστευτης διαφάνειας, νευρώδους κινητικότητας και μουσικότητας. Σε μια απολαυστικά αβίαστη επίδειξη δεξιοτήτων οδήγησαν τον πνευματώδους ελαφράδας εμβατηριακό ειρμό της μουσικής σε μια εορταστική κορύφωση οργιαστικής ευφορίας που έκανε το Ηρώδειο να σειστεί από ενθουσιασμό!