«Ο Τζο Μπάιντεν είπε στους Αραβες ηγέτες το Σάββατο ότι οι ΗΠΑ θα παραμείνουν ένας ενεργός εταίρος στη Μέση Ανατολή, δεν κατάφερε όμως να αποσπάσει δεσμεύσεις για τον άξονα της περιφερειακής ασφάλειας ο οποίος θα περιελάμβανε και το Ισραήλ, ούτε κάποια άμεση αύξηση στην παραγωγή πετρελαίου». Το Reuters συνόψισε σε δύο φράσεις το αποτέλεσμα της πρώτης περιοδείας του Τζο Μπάιντεν ως προέδρου των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα της άκρως αμφιλεγόμενης επίσκεψης στη Σαουδική Αραβία, που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις πριν ακόμα πραγματοποιηθεί ακόμα και εντός αμερικανικών συνόρων.
O Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος στην προεκλογική του εκστρατεία το 2020 είχε υποσχεθεί να καταστήσει τη Σαουδική Αραβία «κράτος-παρία» μετά τη βάρβαρη δολοφονία του δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι, προσπάθησε να δικαιολογήσει την «κωλοτούμπα» αναφερόμενος στα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή από την οποία είχαν «αποτραβηχτεί» επί προεδρίας Τραμπ. Τι αποκόμισε όμως στην πραγματικότητα;
Ο Μπάιντεν έφυγε από το Τελ Αβίβ διατρανώνοντας τη στενή συμμαχία της Ουάσινγκτον με το Ισραήλ, πράγμα που δεν εξέπληξε κανέναν. Η οποία συμμαχία μάλιστα επισφραγίστηκε με μια διμερή συμφωνία για από κοινού αντιμετώπιση του Ιράν, εφόσον η Τεχεράνη επιχειρήσει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Μια κίνηση που παράλληλα δημιουργεί αμφιβολίες ως προς τις πραγματικές προθέσεις του Μπάιντεν για επανένταξη των ΗΠΑ στη νεκροζώντανη Διεθνή Συμφωνία για το Πυρηνικό Πρόγραμμα του Ιράν.
Πέταξε λίγα ψίχουλα στους Παλαιστίνιους κατά τη σύντομη επίσκεψή του στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη και παρέπεμψε στις καλένδες το ζήτημα της επανέναρξης των συνομιλιών τους με το Ισραήλ, κρίνοντας ότι «το έδαφος δεν είναι ακόμα πρόσφορο». Οσο για το πολυσυζητημένο ταξίδι στην Τζέντα, τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα, τόσο σε πολιτικο-οικονομικό όσο και σε επικοινωνιακό επίπεδο.
Το στιγμιότυπο με τον Μπάιντεν να ανταλλάσσει «μπουνίτσες» εν είδει χαιρετισμού (λόγω Covid) με τον διαβόητο πρίγκιπα-διάδοχο Μοχάμαντ Μπιν Σαλμάν προκάλεσε από δυσαρέσκεια έως στην καλύτερη περίπτωση αμηχανία. Με μεγάλα διεθνή μέσα όπως το BBC να κάνουν λόγο για μια «εντυπωσιακή φωτογραφία που θα σημαδέψει μια επίσκεψη».
Σύμφωνα μάλιστα με όσα μάθαμε για τη μεταξύ τους συνομιλία, ο Σαλμάν «τρόλαρε» τον Μπάιντεν. Οταν ο Αμερικανός πρόεδρος του έθεσε το ζήτημα της δολοφονίας του Κασόγκι, εκείνος του απάντησε ότι όλοι κάνουν λάθη. Οπως έκαναν λάθος οι ΗΠΑ με τα βασανιστήρια στο κολαστήριο του Αμπου Γκράιμπ στο Ιράκ. Ο Σαουδάραβας πρίγκιπας πίεσε τον Μπάιντεν να διερευνήσει τις συνθήκες θανάτου της Παλαιστίνιας δημοσιογράφου του Al Jazeera, Σιρίν Αμπου Ακλεχ, ενώ του επισήμανε πως οι προσπάθειες ξένων χωρών να επιβάλουν σε άλλες τις δικές τους αξίες μπορεί να γυρίσουν μπούμερανγκ.
Ο Μπάιντεν, στη συνέχεια, είχε μια σειρά σύντομων συναντήσεων με τους ηγέτες του Ιράκ, της Αιγύπτου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), στο πλαίσιο της συνόδου όπου μετείχαν έξι μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Στην ομιλία που εκφώνησε στην Τζέντα τόνισε ότι η χώρα του «δεν θα γυρίσει την πλάτη» στη Μέση Ανατολή αφήνοντας ένα κενό το οποίο θα μπορούσαν να καλύψουν «η Κίνα, η Ρωσία ή το Ιράν». Δεσμεύτηκε να δώσει 1 δισ. δολάρια για την επισιτιστική ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Εφυγε από την Τζέντα έχοντας υπογράψει 18 συμφωνίες με τη Σαουδική Αραβία (Διάστημα, χρηματοοικονομικά, ενέργεια, υγεία), χωρίς όμως να αποσπάσει -εξ όσων γνωρίζουμε τουλάχιστον- επίσημη δέσμευση για αύξηση της παραγωγής πετρελαίου. «Κάνω ό,τι είναι δυνατόν για να αυξήσω την παραγωγή για τις ΗΠΑ», είπε ο Μπάιντεν την Παρασκευή, υποστηρίζοντας ότι είχε καρποφόρες συνομιλίες με τους Σαουδάραβες, τα απτά αποτελέσματα των οποίων θα γίνουν ορατά «σε μερικές εβδομάδες».
Η Σαουδική Αραβία όμως, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, παίζει σε πολλά ταμπλό. Σύμφωνα μάλιστα με δημοσίευμα του Reuters, η χώρα υπερδιπλασίασε την ποσότητα ρωσικού μαζούτ που εισήγαγε το δεύτερο τρίμηνο του 2022 ώστε να καλύψει τις ανάγκες για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και να απελευθερώσει το δικό της αργό για εξαγωγές. Συγκεκριμένα, η Σαουδική Αραβία φέρεται να εισήγαγε 647.000 τόνους μαζούτ (48.000 βαρέλια την ημέρα) από τη Ρωσία μέσω ρωσικών και εσθονικών λιμανιών κατά τον Απρίλιο-Ιούνιο, ποσότητα αυξημένη κατά 320.000 τόνους από την ίδια περίοδο πριν από έναν χρόνο, μια είδηση που αρνήθηκαν να σχολιάσουν τα υπουργεία Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας και της Ρωσίας.
Οπως σχολίαζε το Politico, τα αμφιλεγόμενα αποτελέσματα της περιοδείας στη Μέση Ανατολή «αφήνουν τον Μπάιντεν στη διόλου αξιοζήλευτη θέση να έχει -ύστερα από τόση διαμάχη- υποχωρήσει σε ηθικό επίπεδο για ενδεχομένως ελάχιστα ανταλλάγματα».
