Ηλιόπετρες

Κρατούσε στα χέρια της μια ηλιόπετρα, ένα κρύσταλλο ασβεστίτη. Ελεγε πως μέσα στην πέτρα –εκτός από το ότι μπορούσε να βρει τη θέση του ήλιου μια συννεφιασμένη μέρα– μπορούσε και να διαβάσει τη μοίρα σου αν την κρατούσες για λίγο στο χέρι σου. Γελάσαμε, προχωρήσαμε αφήνοντας πίσω μας την παράξενη «κυρία της ηλιόπετρας». Η Αθήνα στην ακμή της τουριστικής περιόδου ήταν γεμάτη από κάθε λογής ανθρώπους που για λίγα ευρώ τραγουδούσαν, χόρευαν και, μεταξύ άλλων, έλεγαν και τη μοίρα. Η γυναίκα επέμενε και με τρόπο αποφασιστικό έβαλε την πέτρα στο χέρι του πιο διστακτικού της παρέας. Εκείνος την κράτησε για μερικά δευτερόλεπτα, έπειτα την ακούμπησε στο μικρό τραπεζάκι.

Η γυναίκα ζήτησε πέντε ευρώ για να συνεχίσει. Αρνηθήκαμε όλοι με μια φωνή για δύο λόγους: πρώτον, γιατί δεν την πιστεύαμε και, δεύτερον, γιατί μετά τα δεινά των τελευταίων ετών κανείς δεν θέλει να ακούσει τη μοίρα του έστω και για πλάκα. Στην κουβέντα αργότερα αναδύθηκαν πολλές ηλιόπετρες, όπως εκείνη που χρησιμοποιούσαν ως πυξίδα οι Βίκινγκς σε τηλεοπτικό δημοφιλές σίριαλ και έτσι έβρισκαν τον δρόμο για να λεηλατήσουν τη Δύση· και η άλλη, που έδωσε το όνομά της σε ένα από τα πιο ωραία ποιήματα του Οκτάβιο Πας. Μετά από δυο ποτά, ο φίλος που ακούμπησε την πέτρα παραδέχτηκε πως ακόμα ένιωθε τη θέρμη της στην παλάμη του, οπότε ναι, σε μια τέτοια πέτρα –είπε– αξίζει ένα ποίημα. Η «Ηλιόπετρα» δεν είναι βέβαια μόνο ένα ποίημα του Πας, είναι εκείνο το ποίημα που ώς έναν βαθμό τού χάρισε το βραβείο Νόμπελ.

Αφορμή για το ποίημα ήταν ένας ανάγλυφος δίσκος που βρέθηκε το 1790 κατά τη διάρκεια ανασκαφών στην Πόλη του Μεξικού, συμβολίζοντας έναν ιεροτελεστικό βωμό και αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες ζωντανές αποδείξεις των προκολομβιανών πολιτισμών που υπήρχαν στη χώρα. Η αφετηρία του ποιήματος γράφεται πάνω σε λευκό χαρτί, όπως στη γέννησή μας, ξεκινάμε γυμνοί σε έναν δρόμο που δεν γνωρίζουμε πού θα μας βγάλει, με εύκολους και δύσκολους σταθμούς, και ξαναπαίρνουμε πάλι τη θέση μας στον κύκλο καταλήγοντας στην αρχή και όχι στο τέλος: «ένα όνομα όλα τα ονόματα είναι, όλα τα πρόσωπα είναι ένα μόνο, μονάχα μια στιγμή όλοι οι αιώνες και πάντα στους αιώνες των αιώνων θα φράζουν του αύριο την οδό δυο μάτια».

Στον γυρισμό ξαναπεράσαμε από το σημείο όπου είχαμε δει την «κυρία της ηλιόπετρας». Σκεφτήκαμε πως έγινε η αφορμή για μια ωραία κουβέντα και πως τελικά θα την αφήναμε για λίγα ευρώ να μας πει τη μοίρα. Δεν ήταν εκεί. Η μοίρα αποσύρθηκε ποιος ξέρει πού, η ηλιόπετρα κρύφτηκε και κανείς μας δεν έμαθε τι μέλλει γενέσθαι.