Στο Μπακού, αδελφές μου, στο Μπακού…

Βαφτίζοντας το κρέας ψάρι και το Αζερμπαϊτζάν -του ισόβιου «μονάρχη» Ιλχάμ Αλίεφ, διαδόχου του πατέρα του Χεϊντάρ- «αξιόπιστο εταίρο» της Ε.Ε., η πρόεδρος της Ευρ. Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπέγραψε χθες μνημόνιο συνεργασίας για επέκταση της παροχής αερίου από την πρώην σοβιετική δημοκρατία στα 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα τον χρόνο. Βεβαίως, η συμφωνία δεν απαντά στην ενεργειακή κρίση εδώ και τώρα και πολύ περισσότερο στο ενδεχόμενο διακοπής της παροχής ρωσικού αερίου ακόμη και τις προσεχείς μέρες.

Σύμφωνα με το μνημόνιο που υπεγράφη στο Μπακού, η προμήθεια αερίου από το Αζερμπαϊτζάν στην Ε.Ε. θα διπλασιαστεί. «Δεσμευόμαστε για την επέκταση του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Αυτός αποτελεί ήδη μια πολύ σημαντική οδό εφοδιασμού της Ε.Ε., παρέχοντας σήμερα πάνω από 8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου ετησίως. Και θα επεκτείνουμε τη χωρητικότητά του σε 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα σε πέντε χρόνια. Από το επόμενο έτος, θα πρέπει ήδη να φτάσουμε τα 12 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα», είπε η Φον ντερ Λάιεν.

Το Μνημόνιο Ε.Ε. – Αζερμπαϊτζάν έχει και τις απαραίτητες… πράσινες πινελιές. Σταδιακά, το Αζερμπαϊτζάν θα εξελιχθεί από προμηθευτής ορυκτών καυσίμων «σε εξέχοντα εταίρο της Ε.Ε. στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», είπε η πρόεδρος της Ευρ. Επιτροπής, υπογραμμίζοντας τις δεσμεύσεις του εκλεκτού εταίρου για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου.

Η Ε.Ε. θα προσφέρει ακόμη στο Μπακού 60 εκατ. ευρώ μέχρι το 2024, με τη φιλοδοξία να κινητοποιηθούν έως 2 δισ. ευρώ πρόσθετες επενδύσεις, με επωφελούμενες 25.000 μικρές και μεσαίες αζερικές επιχειρήσεις και με στόχο να γίνει το λιμάνι του Μπακού βιώσιμος κόμβος μεταφορών. Από τις πολιτικές φιλοφρονήσεις στο καθεστώς Αλίεφ δεν έλειψε και η δέσμευση «για έναν ασφαλή, σταθερό και ευημερούντα Νότιο Καύκασο», μεταξύ άλλων μέσω της οικονομικής βοήθειας για την αποναρκοθέτησή του.

Ομως, η συμφωνία με το Μπακού προς το παρόν μόνο συμβολική επιρροή μπορεί να έχει στον ενεργειακό πανικό που διαπερνά την Ευρώπη. Στον οποίο χθες προστέθηκαν μερικά ακόμη εξαιρετικά δυσοίωνα δεδομένα.

■ Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), διά του εκτελεστικού διευθυντή του, Φατίχ Μπιρόλ, κάλεσε τα κράτη της Ε.Ε. σε επείγουσα και συντονισμένη δράση για να αποτρέψουν μια καταστροφική κρίση στον εφοδιασμό με αέριο τον χειμώνα. Ο Μπιρόλ χαρακτήρισε «πραγματική» την πιθανότητα» η Ρωσία να διακόψει εντελώς την παροχή αερίου και καταστροφικό το ενδεχόμενο να συμβεί αυτό πριν η Ευρώπη φτάσει τα επίπεδα αποθήκευσης έως και 90%. Για την επίτευξη του στόχου αυτού ο ΙΕΑ προτείνει άμεση και δραστική μείωση στην κατανάλωση αερίου. Σύμφωνα με ανάλυση του IEA, το επιπλέον αέριο που πρέπει να εξοικονομηθεί τους επόμενους τρεις μήνες είναι της τάξης των 12 δισ. κυβικών μέτρων και πιθανές πηγές αναπλήρωσης, πέραν της Νορβηγίας και του Αζερμπαϊτζάν, ο LNG από Β. Αφρική και ΗΠΑ, υπό την προϋπόθεση ότι οι παραδόσεις θα κινηθούν τους επόμενους μήνες στα επίπεδα-ρεκόρ του πρώτου εξαμήνου.

■ Μυστήριο καλύπτει την περίφημη τουρμπίνα που είχε σταλεί για επισκευή στον Καναδά και από προχθές έχει παραδοθεί στη Γερμανία, καθ’ υπέρβασιν των κυρώσεων, με τελικό αποδέκτη την Gazprom, ώστε να τεθεί σε πλήρη επαναλειτουργία ο αγωγός Nord Stream και να επανεκκινήσει η ροή ρωσικού αερίου προς την Ευρώπη. Η γερμανική κυβέρνηση, απαντώντας στις πληροφορίες ότι η Gazprom, σε επιστολή της προς τη Uniper, την υπό κρατική διάσωση μεγαλύτερη προμηθεύτρια εταιρεία αερίου στη Γερμανία, επικαλέστηκε «ανωτέρα βία» που καθιστά αδύνατη την επαναλειτουργία του αγωγού, υποστήριξε ότι η τουρμπίνα θα εγκατασταθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο, επομένως δεν θα υπάρχει κανένα τεχνικό εμπόδιο. Το Βερολίνο, παρότι καταγγέλλει τη ρωσική ηγεσία για πολιτικό παιχνίδι εκβιασμών, τονίζει διά της εκπροσώπου του υπουργείου Οικονομίας ότι «κάνουμε τα πάντα για να αφαιρέσουμε πιθανά προσχήματα από τη ρωσική πλευρά». Ωστόσο, επικαλούμενος λόγους ασφαλείας, η Γερμανίδα αξιωματούχος αρνήθηκε να αποκαλύψει πού ακριβώς βρίσκεται η τουρμπίνα- φάντασμα, ενώ υπογράμμισε ότι εξαιρείται των κυρώσεων και για τη μεταφορά του δεν χρειάζεται άδεια της Ευρ. Επιτροπής. Η ρωσική Gazprom, πάντως, κάρφωσε επανειλημμένα τις τελευταίες μέρες ότι ο «μεσάζων» για την παράδοση της τουρμπίνας είναι η Siemens Energy. Η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης στα κατάλληλα χέρια.

■ Με φόντο το ενεργειακό βέρτιγκο της Ε.Ε., οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν και χθες ανοδικά (στα 106 δολάριο το Brent, με ημερήσια άνοδο άνω του 5%), η τιμή του αερίου TTF έμεινε λίγο κάτω από τα 160 ευρώ η μεγαβατώρα, ενώ οι τιμές του ρεύματος κινούνται σε ιλιγγιώδη επίπεδα, με πρωταθλήτρια τη Γαλλία (486 ευρώ/MWh χθες) και όλες τις χώρες, με εξαίρεση τις Ισπανία – Πορτογαλία (115 ευρώ/MWh), πάνω από τα 350 ευρώ.

Διμερές εμπόριο με Ρωσία – Ουκρανία

Υπερδιπλασιάστηκε το πρώτο πεντάμηνο του 2022 η αξία των εισαγωγών της Ελλάδας από τη Ρωσία, σε σύγκριση με το πρώτο πεντάμηνο του 2021, χαρίζοντας περίπου 1,5 δισ. επιπλέον έσοδα στα ρωσικά κρατικά μονοπώλια πετρελαίου, πετρελαιοειδών και φυσικού αερίου. Αντίθετα, οι περίπου 630 ελληνικές εταιρείες που εξάγουν προϊόντα και υπηρεσίες στη Ρωσία είχαν μειωμένες εισπράξεις σχεδόν κατά το 1/3 το ίδιο διάστημα. Συγκεκριμένα η αξία των εισαγόμενων ρωσικών προϊόντων ανήλθε στα 2.817,2 εκατ. ευρώ, η αξία των ελληνικών εξαγωγών ανήλθε στα 47,5 εκατ. ευρώ και το εμπορικό ισοζύγιο Ελλάδας – Ρωσίας ήταν αρνητικό, με έλλειμμα 2.769,7 εκατ. ευρώ.

Μόνο τον Μάιο του 2022 οι αξία των εισαγωγών της Ελλάδας από Ρωσία ανήλθε στα 625,5 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 94,7% σε σχέση με τον Μάιο του 2021 και οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 56,9%, σε μόλις 5,5 εκατ. ευρώ. Ας σημειωθεί ότι τον Μάιο του 2022, η ΕΛΣΤΑΤ δεν κατέγραψε εισαγωγές ακατέργαστου ρωσικού πετρελαίου, παρά μόνο κατεργασμένα πετρελαιοειδή, φυσικό αέριο και αργίλιο.

Οσον αφορά το εμπόριο με την Ουκρανία, το πρώτο πεντάμηνο του 2022 μειώθηκαν και οι εισαγωγές και οι εξαγωγές, κατά 9,8% και 33,8% αντίστοιχα, με το ισοζύγιο να διαμορφώνεται επίσης αρνητικό, με έλλειμμα 21,6 εκατομμύρια ευρώ. Ο Μάιος ωστόσο ήταν καλός μήνας για τις ελληνικές εξαγωγές στην Ουκρανία, με αύξηση 46,1% σε σχέση με τον Μάιο του 2021 και 6 εκατομμύρια ευρώ πλεόνασμα.