«Θέλουμε να δούμε φως», φώναζαν οι διαδηλωτές που από την Παρασκευή κατέκλυσαν τις μεγαλύτερες πόλεις της Λιβύης, ξεσπώντας την οργή και την αγανάκτησή τους. Αίτια δεν είναι μόνο η ραγδαία επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης. Οι διακοπές στην ηλεκτροδότηση εν μέσω καύσωνα φτάνουν πια έως και τις 18 ώρες την ημέρα. Οι τιμές των -σχεδόν εξ ολοκλήρου εισαγόμενων- βασικών αγαθών έχουν εκτιναχθεί, εν μέσω και του ουκρανικού πολέμου, στα ύψη.
Υπάρχει έλλειψη ρευστού, ακόμα και βενζίνης, στη χώρα με τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά αποθέματα της αφρικανικής ηπείρου. Στο φόντο αυτής της γενικευμένης κατάρρευσης βρίσκεται η διαιωνιζόμενη πολιτική παράλυση στην πολύπαθη χώρα από την αέναη αντιπαλότητα μεταξύ των δύο παράλληλων κυβερνήσεων στα ανατολικά και στα δυτικά της, που εν τέλει εξυπηρετεί τις δικές τους φιλοδοξίες τα συμφέροντα ελίτ, εγχώριων και μη!
Απογοητευμένοι από χρόνια χάους και διχασμού, οι διαδηλωτές ζητούν τώρα την απομάκρυνση σύσσωμης της σημερινής πολιτικής ηγεσίας, ένθεν κακείθεν, και τη διενέργεια εκλογών. Το βράδυ της Παρασκευής, εισέβαλαν στην έδρα της Βουλής των Αντιπροσώπων, στην ανατολική πόλη Τομπρούκ, λεηλάτησαν τα γραφεία της και πυρπόλησαν μέρος του κτιρίου. Κατέβηκαν στους δρόμους της αλ Μπάιντα και της Βεγγάζης, λίκνου της εξέγερσης του 2011. Στη Μισράτα, στα δυτικά, έβαλαν φωτιά σε δημοτικό κτίριο.
Το Σάββατο, οι ταραχές είχαν φτάσει στην Τρίπολη. Διαδηλωτές απέκλεισαν δρόμους στη λιβυκή πρωτεύουσα και έβαλαν φωτιά σε λάστιχα. Κάποιοι ανέμιζαν τις πράσινες σημαίες τού πάλαι ποτέ καθεστώτος Καντάφι, 11 χρόνια από την καταστροφική νατοϊκή επέμβαση στη χώρα. Κινητοποιήσεις αναφέρθηκαν μέχρι και στη Σέμπχα, στην έρημο της νότιας Λιβύης.
Αναβολή επ’ αόριστον
Η έκρηξη της λαϊκής οργής έγινε στο απόηχο ακόμη ενός ανεπιτυχούς γύρου συνομιλιών μεταξύ των δύο αντίπαλων πολιτικών πλευρών, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, την Πέμπτη, στη Γενεύη. Ζητούμενο ήταν η επίτευξη συμφωνίας για το συνταγματικό πλαίσιο που θα επέτρεπε τη διεξαγωγή εκλογών, προεδρικών και βουλευτικών. Είχαν προγραμματιστεί για τον περασμένο Δεκέμβριο, αλλά αναβλήθηκαν επ’ αόριστον.
Εκτοτε, τα πολιτικά πάθη ξαναφούντωσαν. Τον Μάρτιο, το κοινοβούλιο στο Τομπρούκ διόρισε πρωθυπουργό τον πρώην υπουργό Εσωτερικών, Φάτι Μπασάγα, κρίνοντας πλέον μη ισχύουσα τη μεταβατική κυβέρνηση του Αμπντελχαμίντ Ντμπέιμπα, που έχει έδρα της την Τρίπολη. Ουδείς ωστόσο δέχεται να υποχωρήσει. Την κατάσταση περιπλέκει… κλασικά η εμπλοκή ξένων παραγόντων. Η Ρωσία στηρίζει ανοιχτά την ανατολική πλευρά, η Τουρκία τη δυτική, και άλλες χώρες, ευρωπαϊκές και μη, παρεμβαίνουν εκ του παρασκηνίου.
Εν μέσω αδιεξόδου του πολέμου στην Ουκρανία και της ενεργειακή κρίσης στην Ευρώπη, διαδηλωτές που στηρίζουν την πλευρά Μπασάγα προχώρησαν, από τον Απρίλιο, σε αποκλεισμό πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στα ανατολικά της χώρας, οδηγώντας σε δραματική μείωση την εγχώρια παραγωγή και, κατ’ επέκταση, τα έσοδα που καρπώνεται η κυβέρνηση της Τρίπολης.
Τον Μάιο, η κορύφωση των πολιτικών εντάσεων οδήγησε σε συγκρούσεις μεταξύ πολιτοφυλακών. Τώρα, στους δρόμους έχουν βγει πολίτες. Ο Εθνικός Λιβυκός Στρατός του ισχυρού άνδρα στα ανατολικά, στρατηγού Χαλίφα Χάφταρ, διεμήνυσε ότι «υποστηρίζει τα αιτήματα των πολιτών», καλώντας τους να «διαφυλάξουν τη δημόσια περιουσία». Για χιλιοστή φορά, ο γενικός γραμματέας του αποδυναμωμένου ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες κάλεσε «όλες τις πλευρές να αποφεύγουν κάθε ενέργεια που θα μπορούσε να βλάψει τη σταθερότητα». «Ιδιαίτερη αυτοσυγκράτηση» συνέστησε ο απεσταλμένος της (διχασμένης και σε αυτό το θέμα) Ε.Ε. στη Λιβύη, Ζοζέ Σαμπαντέλ.
Σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου, οι ΗΠΑ κάλεσαν -διά του πρέσβη τους στην Τρίπολη, Ρίτσαρντ Νόρλαντ- «τους Λίβυους αξιωματούχους και τους ξένους υποστηρικτικές τους να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στο μέλλον της χώρας τους». Σε μια έμμεση απάντηση, το κίνημα νέων ακτιβιστών Beltrees κήρυξε πολιτική ανυπακοή και προανήγγειλε καταλήψεις δρόμων και πλατειών, μέχρι όλα τα πολιτικά όργανα να «ανακοινώσουν την παραίτησή τους». Η απάντηση των τελευταίων αναμένεται με αγωνία…
