Διπλή ενεργειακή αφαίμαξη από… επιδοτούμενες εξαγωγές ρεύματος

Ενα εφιαλτικό σενάριο με διπλή έλλειψη «καυσίμων», τόσο σε επίπεδο κρατικών πόρων, λόγω υψηλών κρατικών επιδοτήσεων, όσο και σε επίπεδο φυσικού αερίου, λόγω των αυξημένων εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, επικρέμαται ως απειλή για τους ερχόμενους μήνες πάνω από την Ελλάδα.

Παράγοντες που παρακολουθούν τα τεκταινόμενα στην Ελλάδα σε σχέση με τους σοβαρούς κλυδωνισμούς που καταγράφονται στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, δεν κρύβουν την αγωνία τους για τα περιθώρια αντιδράσεων του δικού μας κράτους στους ερχόμενους μήνες. Με τη Γερμανία να καταφεύγει σε εκκλήσεις για μείωση της κατανάλωσης και σε στήριξη ενεργειακών κολοσσών ή τις τιμές χονδρικής και τα προθεσμιακά συμβόλαια στο τέλος του 2022 να ξεφεύγουν πάνω από τα 1.000 ευρώ ανά μεγαβατώρα, η ελληνική κυβέρνηση πιστεύει ότι θα έχει πάντοτε ένα αφήγημα ικανό να δικαιολογεί τις δικές της αστοχίες. Ωστόσο, υπάρχουν δεδομένα που προκαλούν υψηλή συσσώρευση ηλεκτροφόρων νεφών καταιγίδας στην Ελλάδα:

1. Εκτός από το γεγονός ότι η απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κ. Σκρέκα, για τη λειτουργία του νέου μηχανισμού αποζημίωσης των ηλεκτροπαραγωγών καθυστερεί χαρακτηριστικά (υποτίθεται πως θα ίσχυε από 1ης Ιουλίου), επικρατεί πλήρης ασάφεια και για το δημοσιονομικό του κόστος. Η κυβέρνηση θέλει πολύ, σε προεκλογική περίοδο, να δείξει ότι οι λογαριασμοί μειώνονται σημαντικά, αλλά το βάρος μιας τέτοιας υποχώρησης θα το σηκώσει κυρίως ο κρατικός προϋπολογισμός. Το κόστος έως τώρα έχει φθάσει στο 3,6% του ΑΕΠ, αλλά μοιάζει αναπόφευκτο να διπλασιαστεί έως και το 7%, όσο οι διεθνείς τιμές φυσικού αερίου συνεχίζουν να ανεβαίνουν.
2. Η διαφορά του να ξοδεύει η Ιταλία 40 δισ. ευρώ και η Ελλάδα 11-12 δισ. είναι προφανής, τηρουμένων των αναλογιών. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι μέχρι τώρα η Ελλάδα δεν έκανε τίποτε για να κλείσει άλλες «πληγές», δεν έχει καν αποφασίσει τι θα γίνει με τη φορολόγηση των υπερκερδών και έδινε ώς τώρα επιδοτήσεις για να μη «χαλάσουν» τα οικονομικά αποτελέσματα των ηλεκτροπαραγωγών, ενώ η Γαλλία και η Γερμανία «κρατικοποιούν» τις απώλειες των δικών τους. Εάν, λοιπόν, ένα θερμό καλοκαίρι το διαδεχθεί ένας παγωμένος χειμώνας, θα μετρήσουν τα αποθέματα κάθε χώρας και εκεί η Ελλάδα μπορεί να αποδειχθεί αφαιμαγμένη, λόγω τακτικών του παρελθόντος.
3. Ενα ιδιόμορφο φαινόμενο παρατηρείται το τελευταίο διάστημα, καθώς η Ελλάδα εμφανίζεται να εξάγει συνεχώς ρεύμα προς τις χώρες με τις οποίες είναι διασυνδεδεμένη. Ενδεικτική ήταν η εικόνα το βράδυ του περασμένου Σαββάτου, όταν εξήγαγε συνολικά 1.700 μεγαβάτ ισχύος προς όλες τις χώρες, ακόμη και την Τουρκία. Αυτό δεν συνέβαινε σε μια στιγμή που το ρεύμα παραγόταν από εγχώριες πηγές και περίσσευε, αλλά το 45% του μίγματος ήταν εισαγόμενο φυσικό αέριο. Το φαινόμενο αποδίδεται στις αυξημένες τιμές των γειτονικών χωρών, όμως, μπορεί να ενταθεί, εάν ο νέος μηχανισμός αποζημίωσης των ηλεκτροπαραγωγών λειτουργήσει με τρόπο άλλον από εκείνον που περιμένει η κυβέρνηση.

Το νέο μοντέλο υποτίθεται ότι προβλέπει πλαφόν που θα ισχύουν μόνο για το εσωτερικό, ενώ το Χρηματιστήριο Ενέργειας θα συνεχίσει να λειτουργεί, για να καθορίζει υψηλότερες τιμές για το εξωτερικό. Τι θα συμβεί, όμως, εάν οι παραγωγοί χάσουν το ενδιαφέρον τους να «χτυπούν» ψηλές τιμές στο Χρηματιστήριο, όταν ξέρουν πως δεν θα πληρωθούν για αυτές; Σημαίνει ότι η Ελλάδα θα γίνει επισήμως φθηνότερη και θα εισάγει LNG, για να το εξάγει ως ηλεκτρικό ρεύμα, με κίνδυνο να μην μπορεί να καλύψει τις εσωτερικές της ανάγκες. Υπενθυμίζεται ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη διατυμπάνιζε, όλο το προηγούμενο διάστημα, ότι δεν υιοθετεί το «ιβηρικό μοντέλο» που έριξε δραστικά τις τιμές σε Ισπανία-Πορτογαλία, ακριβώς προκειμένου να μην επιδοτεί τις εξαγωγές.