Σε έκτακτη σύνοδο μέσω τηλεδιάσκεψης προσέρχονται σήμερα οι πρυτάνεις των ΑΕΙ της χώρας προκειμένου να συζητήσουν τον νέο νόμο-πλαίσιο που εισηγείται η κυβέρνηση, ενώ τη Δευτέρα θα παρέμβει στη διαδικασία κατόπιν αιτήματός της και η υπουργός Παιδείας. Το νομοσχέδιο της Νίκης Κεραμέως έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων στην ακαδημαϊκή κοινότητα για πολλούς και διαφορετικούς λόγους, ωστόσο το σκέλος των αλλαγών στη διοίκηση των ανώτατων ιδρυμάτων συγκεντρώνει διακομματικά πυρά.
Το «μασάζ» της υπουργού δεν αναμένεται να άρει τις ομόφωνες αντιδράσεις. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του αντιπροέδρου της Βουλής, Νικήτα Κακλαμάνη: «Ηδη υπάρχουν αντιδράσεις, δηλαδή παραδείγματος χάριν ο σύλλογος του επιστημονικού προσωπικού των πανεπιστημίων έβγαλε μια ανακοίνωση πάρα πολύ σκληρή που ήταν ομόφωνη, που σημαίνει ότι και οι καθηγητές οι προσκείμενοι στη Ν.Δ. και οι υπάρχοντες πρυτάνεις οι προσκείμενοι διαφωνούν με ένα πολύ συγκεκριμένο άρθρο που έχει να κάνει με συμβούλια διοίκησης και τον τρόπο εκλογής των πρυτάνεων».
Σε αυτήν την εικόνα προστέθηκε από χθες η γνωμοδότηση-κόλαφος που ζήτησε η ΠΟΣΔΕΠ και εξέδωσαν οι συνταγματολόγοι Ξενοφών Κοντιάδης και Ιωάννης Τασσόπουλος, καθηγητές Διοικητικού Δικαίου της Παντείου και του Πανεπιστημίου Αθηνών, αντίστοιχα. «Το σύστημα διοίκησης των ΑΕΙ που προτείνεται στο επίμαχο σχέδιο νόμου παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα λειτουργικότητας, διαφάνειας και δημοκρατικής νομιμοποίησης των οργάνων διοίκησης, απουσία επαρκών θεσμικών αντίβαρων, υπερσυγκέντρωση αρμοδιοτήτων στο πρόσωπο του πρύτανη χωρίς επαρκείς ελεγκτικούς μηχανισμούς, καθώς και κρίσιμα ζητήματα συμβατότητας των εν λόγω ρυθμίσεων με τη συνταγματικά κατοχυρωμένη πλήρη αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ και τη συνταγματική κατοχύρωση της ιδιαίτερης θέσης των καθηγητών των ΑΕΙ στα ακαδημαϊκά ζητήματα», αποφαίνονται οι συνταγματολόγοι.
Θυμίζουμε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 8 του προτεινόμενου σχεδίου νόμου, το Συμβούλιο Διοίκησης των ΑΕΙ, το οποίο εκλέγει τον Πρύτανη, αποτελείται από 11 μέλη, εκ των οποίων 6 μέλη είναι εσωτερικά και εκλέγονται (από αυτά θα προέρχεται ο υποψήφιος πρύτανης), ενώ 5 μέλη είναι εξωτερικά. Η θητεία τους είναι τετραετής. Ως εξωτερικά μέλη δύνανται να επιλέγονται καθηγητές πανεπιστημίων της αλλοδαπής, φυσικά πρόσωπα με ευρεία αναγνώριση ή συμβολή στον πολιτισμό, τις τέχνες, τα γράμματα ή τις επιστήμες, την οικονομία ή την κοινωνία, καθώς και εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών ή κοινωνικών εταίρων. Οι συνταγματολόγοι διαβλέπουν κίνδυνο «ενίσχυσης των πελατειακών σχέσεων μέσα στα ΑΕΙ με πιθανή αντιστροφή της σχέσης πλειοψηφίας-μειοψηφίας».
Το νομοσχέδιο επιφυλάσσει υπερεξουσίες για τον πρύτανη: είναι παράλληλα πρόεδρος του Συμβουλίου, πρόεδρος της Συγκλήτου και πρόεδρος του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων (ΕΛΚΕ), γεγονός που, κατά τους συνταγματολόγους, προκαλεί σοβαρή ανισορροπία στην κατανομή ρόλων, τις ελεγκτικές εξουσίες και τη δημοκρατική νομιμοποίηση των οργάνων των πανεπιστημίων.
Στη γνωμοδότηση αναφέρεται ότι με το νέο σύστημα διοίκησης των ΑΕΙ «υιοθετείται ένα μοντέλο υπερσυγκέντρωσης ποικίλων αρμοδιοτήτων σε ένα όργανο, τον πρύτανη, το οποίο διαθέτει έμμεση και ισχνή νομιμοποίηση. Ο πρύτανης δεν αναδεικνύεται άμεσα από τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, αλλά από ένα όργανο, το Συμβούλιο Διοίκησης, του οποίου η σύνθεση και ο τρόπος συγκρότησης το καθιστούν ευάλωτο σε χειραγώγηση και αδιαφανείς επιλογές […] Το έλλειμμα νομιμοποίησης του πρύτανη αξιολογείται σε συνάρτηση όχι μόνο με την υπερσυγκέντρωση των αρμοδιοτήτων που του απονέμονται και τη φύση των αρμοδιοτήτων αυτών, αλλά και από το γεγονός ότι εν τοις πράγμασι υποβαθμίζονται ουσιωδώς όλοι οι μηχανισμοί ελέγχων και αντίβαρων που θα έπρεπε να συνοδεύουν την οργάνωση των αυτοδιοικούμενων πανεπιστημίων».
