Η πραγματικότητα με τους παραμορφωτικούς καθρέφτες της εξουσίας

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να δεις την πραγματικότητα. Μπορείς να τη δεις από τον καθρέφτη των ελληνοτουρκικών. Μπορείς να τη δεις από τον καθρέφτη που μέσω πληρεξουσίων προωθούν στην εγχώρια αγορά οι υπερατλαντικοί σύμμαχοι και οι Ευρωπαίοι εταίροι. Μπορείς να τη δεις από τους καθρέφτες των κομμάτων, που με επιμέλεια την προσαρμόζουν στις επιδιώξεις και στους σχεδιασμούς τους. Μπορείς να τη δεις από τον καθρέφτη της Εκκλησίας. Μπορείς να τη δεις από τον καθρέφτη των μικρόκοσμων και των κοινωνικών δικτύων. Μπορείς να τη δεις από τον καθρέφτη που σχηματίζει τα είδωλα των άλλων (η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται ως τρόπος αποτίμησης της δυστυχίας)… Ζούμε στην εποχή της υπερπροσφοράς των καθρεφτών.

Ολοι που πιστεύουν ότι δικαιούνται να έχουν… λόγο, προσπαθούν να οδηγήσουν –ή μήπως να αναγκάσουν– τους υπόλοιπους να δουν τη ζωή τους από τον καθρέφτη που έχουν επιλέξει γι’ αυτούς. Και να ήταν μόνο αυτό; Οι περισσότεροι δεν περιορίζονται στο να επιβάλλουν στους άλλους τα είδωλα που τους βολεύουν αλλά προχωρούν και ένα βήμα παραπέρα: θέλουν να κάνουν τους υπόλοιπους να κρίνουν, να αποτιμούν, να αποφασίζουν και να δρουν με τις προτεραιότητές τους, τις εμμονές τους και την αισθητική τους ώστε να εξυπηρετούν τις σκοπιμότητές τους. Ενας ιδιότυπος φασισμός, που αποσκοπεί στην επαναδιατύπωση της πραγματικότητας, προβάλλοντας «πειραγμένα» είδωλα ώστε κάποια στιγμή –στο εγγύτερο ή στο απώτερο μέλλον– ο άνθρωπος να απαρνηθεί το πιο πολύτιμο «προικιό» που του χάρισε η φύση: τον κριτικό λογισμό.

Υπερβολές; Αναζητήστε τα άγχη, τις φοβίες, τις ταλαιπωρίες, την οργή, τις απορίες, τις διαπιστώσεις, τα ερωτήματα… που ζήσατε στη διάρκεια του προηγούμενου εικοσιτετραώρου στα είδωλα του καθρέφτη των τηλεοπτικών δελτίων ειδήσεων, των συστημικών ιστότοπων ακόμα και των εφημερίδων. Δεν τα βρίσκετε; Δεν φταίνε μήτε τα μάτια μήτε το μυαλό που όσα μεταφέρουν αυτοί –που, όπως έλεγε κάποιος, καταγράφουν την ιστορία της ημέρας– σε κάνουν να αισθάνεσαι ότι ζεις τις ζωές κάποιων άλλων. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι οι καραγωγείς της καθημερινότητας χρησιμοποιούν παραμορφωτικούς καθρέφτες στους οποίους αποτυπώνεται η «καθημερινότητα» με την οποία θέλουν να αντικαταστήσουν την πραγματικότητα. Αληθοφανή είδωλα, που περιέχουν τόσα κομμάτια της πραγματικότητας όσα χρειάζονται για να κάνουν την «αλήθεια» τους αληθινή.

Την Κυριακή αναγκάστηκα να διασχίσω εγκάρσια την Αττική διαμέσου του κέντρου. Τα λιγοστά αυτοκίνητα θα θύμιζαν Δεκαπενταύγουστο, αν δεν υπήρχαν οι ταμπέλες στα βενζινάδικα με τις τιμές της βενζίνης να χορεύουν σαν νύμφες γύρω από τα 2,4 ευρώ για να ερμηνεύσουν την ερημιά. Στις άλλοτε πολύβουες πλατείες, μετρημένοι στα δάκτυλα μελαγχολικοί και δύσθυμοι άνθρωποι. Ξέρετε ότι η ανεμελιά και η χαρά έχουν φωνή; Μια δυνατή, πανίσχυρη βοή, που συντίθεται από τις έναρθρες εκδηλώσεις της χαράς, της ανεμελιάς και της ικανοποίησης.

Την Κυριακή όλα ήταν σιωπηλά. Θα μπορούσα να αποδεχτώ την τηλεοπτική «απάντηση» των φυγάδων του τριημέρου αν δεν υπήρχαν τουλάχιστον έξι από τους δέκα ανθρώπους που, όταν έφτασα στον προορισμό μου, τους άκουσα να μιλούν για τη ρύθμιση που αρνείται η ΔΕΗ, επειδή στη διάρκεια του προηγούμενου δωδεκαμήνου είχαν κάνει άλλη ρύθμιση, για τις βόλτες στα σούπερ μάρκετ προς άγρα των προσφορών, για τον γιατρό που ήταν να πάνε την Τετάρτη αλλά θα ακυρώσουν το ραντεβού επειδή δεν είχαν το πενηντάρικο της επίσκεψης, για τη σύνταξη που δεν φτάνει επειδή πληρώνουν τους λογαριασμούς τους εγγονιού τους, για το αδιάκοπο φλερτ με τον καταχωνιασμένο κορονοϊό στα μέσα μεταφοράς, για τα 30 ευρώ βενζίνη –που δεν τα είχαν– που θα κόστιζε η απόδραση σε παραλία χωρίς εισιτήριο, για το αμείλικτο δίλημμα: «ενοίκιο ή λογαριασμοί», για…

Δεν γνωρίζω το ποσοστό των ανθρώπων που το είδωλό τους στον καθρέφτη εμφανίζεται οργισμένο και απογοητευμένο. Οι στατιστικές άλλωστε έρχονται πάντα με καθυστέρηση. Μη γελάσετε, αλλά ο μοναδικός άβακας που έχουν αφήσει για να μετράμε την πραγματικότητα είναι οι… οθόνες. Και εκεί είδα άλλα: Τον Ερντογάν. Τους υπερήφανους. Τους επιβάτες. Τους λουόμενους. Τους εκκλησιαζόμενους. Τους εγκληματίες… Και κάπου ανάμεσα σε πολεμοχαρείς κραυγές, ξένοιαστες φωνές, φοβισμένους ήχους και αναστεναγμούς ανακούφισης που συνοδεύουν το «υπάρχουν και χειρότερα», είδα κάποιους να γεμίζουν το ρεζερβουάρ και να βρίζουν τον… Πούτιν.

Από τότε που η λογοδοσία έγινε συστατικό της διακυβέρνησης, οι εξουσίες επιχειρούν να επιβάλουν την πραγματικότητά τους. Σήμερα οι «κλέφτες καθρεφτών» δήλωσαν τους καθρέφτες που έδειχναν τα βάσανα των άλλων και μας άφησαν να αναρωτιόμαστε για την πραγματικότητα και πόσο μόνοι είμαστε σ’ αυτήν.

 * δημοσιογράφος, συγγραφέας