Αλλαγή συνόρων

Η όποια συμβιβαστική για την Ουκρανία φόρμουλα θα αποτελέσει και την πρώτη συμπεφωνημένη αλλαγή συνόρων στην Ευρώπη μετά το 1945.

Στις αρχές της δεκαετίας του ‘60 ο Οργανισμός Αφρικανικής Ενότητας υιοθέτησε το απαραβίαστο των συνόρων της αποικιοκρατίας παρά την αυθαίρετη χάραξή τους.

Ο συλλογισμός ήταν απλός: το κόστος της επαναχάραξης των συνόρων με γλωσσικά, φυλετικά και θρησκευτικά κριτήρια πρόβαλλε πολλαπλάσιο της διατήρησης των συνόρων της αποικιοκρατίας που είχαν χαράξει οι Μεγάλες Δυνάμεις στο Συνέδριο του Βερολίνου το 1878.

Η πτώση του Τείχους τον Νοέμβριο του 1989 οδήγησε έναν χρόνο μετά, το 1990, στην ενσωμάτωση στη Δυτική Γερμανία της Ανατολικής, μια μείζονος σημασίας αλλαγή συνόρων.

Η συνέχεια είναι γνωστή: η Δύση, όταν διαλύθηκαν τρία ομοσπονδιακά κράτη της Ευρώπης, η Γιουγκοσλαβία τον Ιούνιο του 1991, η ΕΣΣΔ τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς και, τέλος, η Τσεχοσλοβακία το 1992, υιοθέτησε το απαραβίαστο των συνόρων των ομόσπονδων δημοκρατιών στο όνομα της διεθνούς σταθερότητας, και έτσι τα εσωτερικά διοικητικά σύνορα αναβαθμίστηκαν σε διεθνή.

Επρόκειτο για μια ανιστόρητη απόφαση που αγνοούσε ότι τα εσωτερικά σύνορα στις περισσότερες περιπτώσεις χαράχθηκαν με κριτήριο την αποτροπή αποσχιστικών κινημάτων.

Κάθε ομόσπονδη δημοκρατία της ΕΣΣΔ ή της Γιουγκοσλαβίας περιελάμβανε εθνικές μειονότητες που προτιμούσαν ένα πολυεθνικό ομοσπονδιακό κράτος από ένα εθνικό κράτος που ανέχεται τη διαφορετικότητα ως αναγκαίο κακό.

Η όποια αλλαγή συνόρων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, την οποία θεωρούν αναπόφευκτη η συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών που στηρίζουν την Ουκρανία, θα είναι η αρχή ενός ντόμινο αποσταθεροποίησης στη Γηραιά Ηπειρο με πρώτο σταθμό την πρώην Γιουγκοσλαβία και όχι μόνο.

Δύο συνοριακοί αναθεωρητισμοί υπάρχουν σε δεύτερο πλάνο αυτή τη στιγμή και σχετίζονται με τη σύγκρουση στην Ουκρανία:

● Η Βαρσοβία δεν έπαψε ποτέ να διεκδικεί τη δυτική Ουκρανία και την πόλη του Λβοφ, που την περίοδο 1918-1941 ανήκε στην Πολωνία.

● Η Ουγγαρία, που έχασε με τη Συνθήκη του Τριανόν το 1919 το 60% της εδαφικής της έκτασης, έχει συμπαγείς γεωγραφικά εκτός συνόρων εθνικές μειονότητες στη νότια Σλοβακία, στην Τρανσιλβανία της Ρουμανίας και στη Βοϊβοντίνα της Σερβίας.

Ολα τα παραπάνω αθροιστικά περιγράφουν μια σύνθετη πραγματικότητα όπου η προσπάθεια τερματισμού μιας σύγκρουσης μπορεί να οδηγήσει πιο σύντομα στο ντόμινο αποσταθεροποίησης που επιχειρείται να αποτραπεί…

Το κουτί της Πανδώρας που άνοιξε το 2014 στον πρώτο πόλεμο της Ουκρανίας δεν πρόκειται να κλείσει εύκολα.