«Είμαι 30 χρόνων, drag queen, ακτιβιστής. Είμαι οροθετικός, είμαι αδερφή. Ασχολούμαι ως ακτιβιστής κυρίως με αυτά τα θέματα, αλλά και με τα ανθρώπινα δικαιώματα γενικά. Είναι μια drag queen οροθετική τσούλα!». Ετσι απαντούσε στην ερώτηση «ποιος είναι ο Ζακ Κωστόπουλος» το 2017 (3pointmagazine.gr). Κι έτσι ακριβώς ζούσε κάθε του μέρα.
Αυθεντικός, ειλικρινής, με καυστικό χιούμορ, με πελώρια αποθέματα αγάπης για όλους, ο Ζακ δεν ξεχώριζε τον αγώνα του ως ΛΟΑΤΚΙ ή οροθετικός από τον αντιφασιστικό αγώνα, την αλληλεγγύη στους πρόσφυγες, τη στήριξη σε κάθε καταπιεσμένο, σε κάθε φτωχό – «όλη του η ύπαρξη μια πολιτική πράξη», όπως λένε όσοι τον γνώριζαν.
Ο Ζακ διαγνώστηκε το 2009, σε μια σκληρή εποχή για τους οροθετικούς. Από εκείνη τη στιγμή άρχισε και την ακτιβιστική του δουλειά για τον HIV και κατά του στίγματος. «Αρνούμαι να βάλω τον εαυτό μου στη διαδικασία να κρυφτώ για να πάρω φάρμακα. Αν πίνω καφέ με έναν φίλο μου και χτυπήσει το ξυπνητήρι, θα πάρω το φάρμακό μου καθώς μιλάμε, ως κάτι πολύ φυσιολογικό, όπως θα έπαιρνα ένα Depon αν είχα πονοκέφαλο. Δεν θεωρώ ότι είναι ντροπή» (από την ταινία «Ζακ Κωστόπουλος – Μια θετική ιστορία»).
Ακτιβιστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα, κυρίως σε ζητήματα ΛΟΑΤΚΙ και οροθετικότητας, εργαζόμενος στον τομέα της πρόληψης του HIV, υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος, αρθρογράφος, performer, youtuber, ηθοποιός, ο Ζακ ήταν αεικίνητος και δημιουργικός. «Το πέρασμά του από τις ζωές των ανθρώπων ήταν μαγικό. Δεν ήταν κανένας άγιος, είχε τα ζητήματά του και τα τραύματά του όπως όλοι οι άνθρωποι. Είχε όμως μια μαγική παρουσία, ένιωθες την ενέργειά του», μας λέει μια αγαπημένη του φίλη. «Ηταν ένας ήρεμος, χαμηλών τόνων άνθρωπος, που την κατάλληλη στιγμή, ενώ νόμιζες πως ταξιδεύει αλλού, πετούσε μια φαρμακερή ατάκα και ξεσπούσαμε όλοι στα γέλια. Ακτινοβολούσε σύνδεση κι αγάπη για τους ανθρώπους. Και η ευαλωτότητά του ακόμα ήταν πολύ γοητευτική, πολύ τρυφερή. Εξ ου και γεννήθηκε η Zackie Oh, που ήταν ατίθαση, τρόλαρε τους πάντες – τον συμπλήρωνε».
Η drag queen περσόνα Zackie Oh το 2016 (avmag.gr) δίνει συνέντευξη στον δημιουργό της, Ζακ: «Είμαι μια πολύ στιλάτη Πρώτη Κυρία παγιδευμένη στο σώμα μιας φτηνής τσούλας και το drag μου είναι μια αέναη μάχη μεταξύ των δυο […] το drag είναι Τέχνη, είναι επαναστατική πράξη, είναι τρόπος έκφρασης… Είναι διασκέδαση αλλά και ακτιβισμός, είναι το show, αλλά είναι και το να παίζεις με την έννοια του φύλου, τις ταυτότητες, τα κοινωνικά πρότυπα και στερεότυπα, να διασκεδάζεις μαζί τους και να τους βγάζεις τη γλώσσα».
«Οσο εύκολο ήταν για τον Ζακ να συμμετέχει στο λαϊκό θέαμα στις “Κούκλες”, άλλο τόσο συχνά θα τον έβρισκες να παίρνει μέρος σε πράγματα που συνέβαιναν στα πλαίσια της performance art, των καλών τεχνών και του πειραματικού θεάτρου», γράφει ο καλλιτέχνης Φιλ Ιερόπουλος στο περιοδικό feministiqa. «Ο Ζακ πίστευε και ανήκε σε μια σκηνή ενός πιο ουσιαστικά πολιτικού drag, επιχειρώντας μια κριτική της τοξικής ελληνικότητας σε κάθε ευκαιρία. Η Zackie Oh πάντα έβρισκε τρόπο, ακόμα και στις πιο fun και αστείες στιγμές, να κάνει σημαντικά σχόλια για την καταπιεστική ελληνική κοινωνία: τον ρατσισμό, την τοξικοφοβία, τον μισογυνισμό».
Σε μια πόλη βαθιά συντηρητική, πατριαρχική και σεξιστική όπως η Αθήνα, το να ζεις τη ζωή σου ανοιχτά και ολόψυχα όπως ο Ζακ δεν ήταν απλό ούτε ακίνδυνο. Ο ίδιος είχε δεχτεί λεκτικές και σωματικές επιθέσεις αρκετές φορές, ενώ τα στραβά βλέμματα, τα σχόλια και το κράξιμο ήταν φαινόμενα της καθημερινότητάς του. Και για αυτό – όπως και για όλα – μιλούσε δημόσια και γενναία. «Οταν μίλησα στην κοινότητα για την επίθεση που δέχτηκα, κάποια άτομα με ρώτησαν εάν ήμουν βαμμένος ή “ήσουν in drag”»;» έλεγε το 2017 (3pointmagazine.gr). «Αυτό έχει από πίσω ένα “προκάλεσες” […] Ελαβα δεκάδες μηνύματα “Να προσέχεις”. Να προσέχω τι; Να μην είμαι ο εαυτός μου; Τι σημαίνει να προσέχω; Να μην προκαλώ; Να μην είμαι εγώ; Με αυτή την έννοια δεν μπορώ να προσέχω! Αρνούμαι!».
Σε συνέντευξή του ένα χρόνο πριν από τη δολοφονία του (ladylike.gr), που τώρα πια διαβάζεται σαν προφητική, έλεγε: «Το χειρότερο για μένα είναι η απάθεια του κόσμου που υποτίθεται ότι δεν είναι εναντίον σου, ή είναι ενάντια στη βία, αλλά και πάλι, είτε επειδή φοβούνται είτε επειδή έχουμε τη νοοτροπία του “πού να μπλέκεις τώρα”, δεν αντιδρούν». Λίγο πριν ξεψυχήσει στην οδό Γλάδστωνος ο Ζακ έλεγε στους περαστικούς που κοιτούσαν «ΜΗΝ ΚΛΕΙΝΕΤΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ».
Κρατάμε τις λέξεις του από ένα ποστ του 2015: «Συνειδητοποιείς πως η δύναμή σου είναι αυτή ακριβώς η ευαλωτότητα. Είναι η θέληση και η ελευθερία του να είσαι εσύ και να συνεχίσεις να ζεις παραμένοντας εσύ. Ο ευάλωτος εσύ […] Το να μπορείς να είσαι αυτό που είσαι. Και να έχεις το κουράγιο να συνεχίζεις να περπατάς».
Γιατί τον επιλέξαμε
Θα είναι ο μεγάλος απών, αλλά πάντα παρών, από το σημερινό Pride και τις ζωές μας. Χτυπημένος έως θανάτου από τους «νοικοκυραίους», λιντσαρισμένος από τους ένστολους, λοιδορημένος από τα ΜΜΕ, κατασυκοφαντημένος από τον «εθνικό κορμό» – ο Ζακ δεν δολοφονήθηκε μονάχα μια φορά από τον φασισμό της διπλανής πόρτας.
