Οταν άνθισαν τα λεφτόδεντρα

Αν πάρουμε λίγο τα πράγματα από την αρχή, θα δούμε ένα παιχνίδι πολλών επιπέδων που διεξάγεται στον εσωτερικό πολιτικό διάλογο, στο εξωτερικό, σε οργανισμούς, στην Ευρωπαϊκή Ενωση ή στο αμερικανικό Κογκρέσο, και με απρόβλεπτες γεωπολιτικές συνέπειες που θα επηρεάσουν τους πάντες. Από τις φυλές στις ζούγκλες της Αμαζονίας ή τις σαβάνες της Αφρικής έως τους αγρότες της Καλιφόρνιας, τους εργάτες του Ντιτρόιτ, τους Ολλανδούς ή τους Βρετανούς εμπόρους, τους Ουκρανούς ή τους Ρώσους καλλιεργητές, τους Ισπανούς, τους Πορτογάλους και φυσικά… τους μικρομεσαίους Ελληνες. Προφανώς, θα επηρεάσουν τις πολυεθνικές, τις διεθνείς τράπεζες και τους ραντιέρηδες, τις αμυντικές βιομηχανίες και τους εμπόρους όπλων, τους κατασκευαστές, τους εφοπλιστές και τους ολιγάρχες και όλα τα πανίσχυρα λόμπι που ενδιαφέρονται για την προώθηση των συμφερόντων τους.

Σε ένα σύστημα που είχε στηθεί στη μεταπολεμική περίοδο και τώρα αξιώνει αλλαγές της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής, που ήθελε εδραιώσεις ειρήνης και απελευθερώσεις των ροών εμπορευμάτων-κεφαλαίων και αναζητούσε φτηνή εργασία ανά τον κόσμο, οι κυβερνήσεις είχαν κάποιο λόγο σε πράγματα της εγχώριας ευημερίας και σε στόχους, όπως η απασχόληση ή ο πληθωρισμός. Με την έννοια ότι, τουλάχιστον στον κόσμο της Δύσης, οι κυβερνήσεις λογοδοτούσαν στους ψηφοφόρους εάν ήθελαν να εξασφαλίσουν την επανεκλογή τους. Αυτό το πολύ αφαιρετικό μοτίβο δεν είναι βέβαια κάποια ελληνική πρωτοτυπία και, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, είχε χαμένους και νικητές. Ομως, για τις τελευταίες πέντε δεκαετίες οι νικητές ήταν σταθερά συγκεκριμένοι και οι χαμένοι ήταν επίσης οι συνήθεις πολλοί.

Τυπικά, και με τη συμμετοχή της στην Ε.Ε. και τη σταθερή συμμετοχή της στους διεθνείς οργανισμούς, η Ελλάδα ανήκει στις χώρες του Βορρά. Δηλαδή, ανήκει στις αναπτυγμένες χώρες – αν και εδώ εγείρονται ενστάσεις από πολλούς ως προς το αν τα μεγέθη της Ελλάδας είναι πράγματι συγκρίσιμα με αυτά των ΗΠΑ ή της Γερμανίας και της Γαλλίας και πολλών άλλων χωρών. Και πολλές μελέτες, ποιοτικές και ποσοτικές, δείχνουν ποικίλες διαστάσεις των βαθμών απόκλισης, της τρωτότητας (ή και της επιτυχίας) μιας χώρας σε ζητήματα όπως της οικονομικής μεγέθυνσης, της δημοσιονομίας ή της φορολογικής μεταχείρισης, του βαθμού εισροής ξένων επενδύσεων, της πολιτικής σταθερότητας, της έρευνας και ανάπτυξης, της επιστήμης και τεχνολογίας, του ισοζυγίου πληρωμών, της ελευθερίας του Τύπου, της εξωστρέφειας της αγοράς, της εισόδου πολυεθνικών στη χώρα (όπως λ.χ. της Siemens ή της Νοvartis κ.λπ.).

Βεβαίως, για να σταθούμε στα ζητήματα της Ελλάδας, υπάρχουν πράγματα που δεν παρέχουν άμεσες εκλογικές αποδόσεις και γι’ αυτό δεν συζητιούνται, όπως αυτά της γήρανσης του πληθυσμού, της ποιότητας της εκπαίδευσης, της ενεργειακής επάρκειας, των περιβαλλοντικών προτύπων και των εργασιακών σχέσεων, της φτώχειας και του αποκλεισμού των μειονεκτικών ομάδων, του μεταναστευτικού, αλλά και της ανάπτυξης μεγάλων εγχώριων επιχειρήσεων κ.λπ., κ.λπ.

Ομως, όταν οι εξελίξεις προκαλούν πλήγματα στις εκλογικές αποδόσεις, τότε η κυβέρνηση –που έχει και την πρωτοβουλία των επιλογών– αναλαμβάνει δράση. Με μεγάλη καθυστέρηση, με τρόπο που ελέγχεται ως προς τα αποτελέσματά του, με πιθανότατα μακροπρόθεσμες συνέπειες οι οποίες –για πολλοστή φορά– θα κρατήσουν τη χώρα, την οικονομία και τους πολίτες «κολλημένους κάπου στη μέση ή κάπου χαμηλά». Οσο κι αν προσπαθεί η κυβέρνηση, η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική, ακόμα και από το «Stuck in the Middle» της Ντίσνεϊ.

Εδώ και πολλούς μήνες η ρητορική σε σχέση το πανδημικό άχθος, τις πληθωριστικές πιέσεις και την ενεργειακή πανωλεθρία στην Ελλάδα ήταν εκτός πραγματικότητας και παίγνιο πολλών επιπέδων – από την αργοπορημένη και άτολμη Ε.Ε., στον Πούτιν και στην Ουκρανία, έως τις κυρώσεις και το εμπάργκο στη Ρωσία και τα τρόπαια του Μακρόν.

Από το «τελειώσαμε με την πανδημία» στο «είναι τελείως προσωρινό το πρόβλημα», πήγαμε στους δημοσιονομικούς εκτροχιασμούς, σε πιρουέτες αντιπολίτευσης στην αντιπολίτευση, και από τον Γράμμο αρχίσαμε τα άλματα στη Βενεζουέλα και στη Σανγκάη, στον απομονωμένο Ερντογάν και σε προγράμματα μελλοντικής (οψέποτε) εκμετάλλευσης φυσικού αερίου στο Αιγαίο (που θα μας κάνουν τουλάχιστον Σαουδάραβες). Και από εκεί αγκυροβολήσαμε τον εικονιστικό «Ορφέα» (πλωτή εξέδρα αποθήκευσης και αεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου) που κατασκευάζεται για λογαριασμό μας στη Σιγκαπούρη και θα… τον περιμένουμε στο τέλος του 2023 στην Αλεξανδρούπολη σαν μάννα στην ενεργειακή έρημο των Βαλκανίων.

Ωραία όλα αυτά. Καμία αντίρρηση, αλλά και καμία υπευθυνότητα. Ερχεται το καλοκαίρι και όλοι έχουν πάρει θέσεις στην τουριστική βιομηχανία. Και το λεφτόδεντρο ανθίζει. Ακόμα και οι λεκτικές προσεγγίσεις έχουν τη σημασία τους. Π.χ., η Ε.Ε. μιλάει για «ουρανοκατέβατα κέρδη» από την ενεργειακή κρίση. Η κυβέρνηση τα λέει «υπερέσοδα» και, απλά, τα κοιτάει.