Η εικόνα που έχουμε για τον πόλεμο στην Ουκρανία δεν «αντανακλά» απλώς κάποια πραγματικότητα, αλλά σε μεγάλο βαθμό «παράγεται» από μία εταιρεία: τη Maxar Technologies. Aυτό υποστηρίζει αποκαλυπτική έρευνα που δημοσιεύεται στην αμερικανική πολιτική επιθεώρηση «The New Republic». H έρευνα φέρει τον τίτλο «Are satellite images war propaganda?» («Είναι οι δορυφορικές εικόνες πολεμική προπαγάνδα;») και ο δημοσιογράφος ονομάζεται Jordan Teicher.
Η Maxar έχει καταφέρει το απίστευτο: να είναι αφενός το δεξί χέρι της κυβέρνησης των ΗΠΑ και αφετέρου το αγαπημένο παιδί των διεθνών ΜΜΕ. Ετσι, είναι ο κύριος προμηθευτής του υπουργείου Αμυνας των ΗΠΑ στη γεωδιαστημική πληροφόρηση με συμβόλαια αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, παράλληλα όμως έχει και προνομιακή σχέση με τα διεθνή ΜΜΕ, παρέχοντας δορυφορική φωτογράφηση. Δεν περνάει ημέρα που σοβαρά media στον κόσμο να μη χρησιμοποιήσουν φωτογραφίες της Maxar, π.χ. για τον βομβαρδισμό της Μαριούπολης ή την καταστροφή του θεάτρου, όπου υποστηρίζεται ότι είχαν καταφύγει άμαχοι πολίτες. Η επιρροή της εταιρείας στα media είναι τεράστια. Ετσι, οι φωτογραφίες της για την εικόνα του χάους πέρυσι στο αεροδρόμιο της Καμπούλ χρησιμοποιήθηκε από πάνω από 700 media, ενώ υπολογίζεται ότι ακόμα περισσότερα χρησιμοποιούν τις φωτογραφίες της από την Ουκρανία.
Η Maxar «γεννήθηκε» στο Κολοράντο των ΗΠΑ το 2017. Ευθύς εξαρχής υποστηρίχθηκε από την αμερικανική κυβέρνηση, η οποία της παρείχε οικονομική ενίσχυση για την ανάπτυξη νέων δορυφόρων εμπορικών φωτογραφιών. Σήμερα η Maxar έχει ανταγωνιστές αλλά για πολλά χρόνια ήταν ο μοναδικός προμηθευτής του υπουργείου Αμυνας των ΗΠΑ.
Οι δεξιότητες της Maxar στους τομείς της δορυφορικής φωτογραφίας (τερματικά κινητής πρόσβασης, ακριβής τρισδιάστατη τεχνολογία καταγραφής, τεχνητή νοημοσύνη και ικανότητες μάθησης μηχανών) αναπτύχθηκαν για τις ανάγκες της κυβέρνησης των ΗΠΑ και των συμμάχων της.
Σήμερα η κυβέρνηση των ΗΠΑ παραμένει ένας κεντρικός πελάτης της εταιρείας, από την οποία προμηθεύεται το 90% της βασικής γεωδιαστημικης πληροφόρησης που χρησιμοποιεί για την εθνική ασφάλεια.
Ομως, o ρόλος της κυβέρνησης δεν είναι ενός παθητικού καταναλωτή. Αντίθετα, κατά κάποιο τρόπο είναι συμπαραγωγός των φωτογραφιών. Ο δορυφόρος δεν κάνει απλώς βόλτες τραβώντας φωτογραφίες και εναποθέτοντάς τες στο αρχείο. Παίρνει φωτογραφίες όταν του το ζητήσουν οι πελάτες – και στην περίπτωσή μας ο κυριότερος πελάτης είναι η κυβέρνηση. Αυτές οι φωτογραφίες μπαίνουν στο αρχείο και ο καθένας μπορεί να τις αγοράσει. Τις φωτογραφίες αυτές η εταιρεία μπορεί να τις μοιραστεί με τα ΜΜΕ.
Ομως –και αυτό είναι πολύ σημαντικό– τα ΜΜΕ που θα πάρουν τις φωτογραφίες δεν θα μάθουν ποτέ ποιος έδωσε την εντολή να τραβηχτούν, ακόμα και όταν ο εντολέας ήταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Με άλλα λόγια, τα ΜΜΕ, άθελά τους, μπορεί να διοχετεύουν στους πολίτες φωτογραφίες που παρήγγειλε η κυβέρνηση – και κατά συνέπεια εξυπηρετούν κυβερνητικούς στόχους.
Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα που παρέχει στην κυβέρνηση η συνεργασία με ιδιωτικές εταιρείες γεωδιαστημικής πληροφόρησης. Ενώ για τη δική της απόρρητη πληροφόρηση η κυβέρνηση χρησιμοποιεί τους δικούς της δορυφόρους, χρησιμοποιεί εμπορικούς δορυφόρους για πληροφόρηση την οποία μοιράζεται –και επιθυμεί να μοιράζεται– με τα ΜΜΕ.
Αυτό αποδείχθηκε ιδιαίτερα χρήσιμο στην περίπτωση της Ουκρανίας. Αν δεν υπήρχαν οι ανεξάρτητες εμπορικές φωτογραφίες, η κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να αποδείξει τα περί συγκέντρωσης στρατευμάτων. Τη δική της φυσικά φωτογράφηση δεν θα μπορούσε να την χρησιμοποιήσει, γιατί ήταν απόρρητη.
Οι φωτογραφίες της Μaxar δεν δείχνουν τα πάντα. Ετσι, π.χ. οι πολίτες δεν θα έχουν ποτέ μια εικόνα της παγκόσμιας στρατιωτικής δραστηριότητας. Η Maxar δεν δείχνει ποτέ τις κινήσεις των αμερικανικών στρατευμάτων, ενώ, αντιθέτως, προμηθεύει φωτογραφίες που δείχνουν τις κινήσεις στρατευμάτων του «εχθρού», όπως της Κίνας, του Ιράν και της Ρωσίας.
Αυτό, σύμφωνα με την έρευνα του «New Republic», οδηγεί σε μια ασύμμετρη εικόνα της γεωπολιτικής, όπου οι καταναλωτές των ειδήσεων αναπτύσσουν μια ψυχολογία κατάστασης πολιορκίας. Οδηγούνται να πιστεύουν ότι αντιμετωπίζουν συνεχώς κινδύνους που απαιτούν στρατιωτικές λύσεις.
Είναι φυσικό και αναμενόμενο ότι κρίσεις όπως η ουκρανική αποτελούν θεόσταλτες ευκαιρίες για εταιρείες όπως η Maxar να αυξήσουν τα κέρδη τους. Στις 28 Φεβρουαρίου η μετοχή της Maxar αυξήθηκε κατά 13,5% για κανένα άλλο λόγο πέραν της επιδείνωσης της ουκρανικής κρίσης.
Οπως όλοι γνωρίζουμε, δεν υπάρχει αντικειμενική εικόνα – και αυτό ισχύει και για τις δορυφορικές φωτογραφίες. Ομως οι θεατές τείνουν να εμπιστεύονται περισσότερο την αντικειμενικότητα των διαστημικών φωτογραφιών –ως προϊόντων υψηλής τεχνολογίας– σε σχέση με άλλες φωτογραφίες.
Και αυτό που μετράει είναι το γεγονός ότι σήμερα ο κόσμος διαμορφώνει την εικόνα του για την κρίση στην Ουκρανία σε μεγάλο βαθμό στη βάση των δορυφορικών φωτογραφιών μιας εταιρείας που είναι ένας από τους σημαντικότερους συνεργάτες του υπουργείου Εθνικής Αμυνας των ΗΠΑ.
-320x213.jpg)
