Από τον Καλλέργη στις κυβερνήσεις των λογιστών

Οι εκδηλώσεις στο πλαίσιο του εορτασμού της Εργατικής Πρωτομαγιάς είναι αναμφίβολα μια ευαίσθητη συμβολή στην προσπάθεια για εγρήγορση για τα όσα συμβαίνουν. Ο πρωτοπόρος αγωνιστής του σοσιαλιστικού ουμανισμού, Σταύρος Καλλέργης, θέσπισε και γιόρτασε το 1892 την πρώτη Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα. Οι ιδέες του Καλλέργη προσεγγίζουν και σήμερα τα προβλήματα των βασανισμένων λαών και των καταδιωκόμενων χωρών, θίγουν τα ζητήματα των ανθρώπινων αξιών και δικαιωμάτων.

Η κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής αντικαθίσταται σήμερα από την ιδιωτικοποίηση των πάντων.

Και η Ελλάδα, πιστή (όπως φαίνεται από τις εξαγγελίες των περισσότερων κομμάτων) στο ετερόνομο και ετοιμόρροπο οικονομικό μοντέλο, εγκλωβισμένη στην τοκογλυφική λειτουργία των κανόνων της ΟΝΕ και του Συμφώνου Ανταγωνιστικότητας, που διευρύνει τις ανισορροπίες μεταξύ των πλούσιων και φτωχών χωρών του ευρωπαϊκού Νότου και αποσυγκροτεί περαιτέρω τον παραγωγικό τους ιστό, παρακολουθεί άπραγη, άβουλη και χαμένη την ορμή των αγοραίων ανέμων.

Αλλά και το συνδικαλιστικό κίνημα, άνευρο, διασπασμένο, εξαρτημένο και αναξιόπιστο, περιφέρει την ηττημένη γραφειοκρατική σκιά του στα ερείπια του κοινωνικού κράτους.

Πώς φτάσαμε, αλήθεια, το 2022 η στρεβλή οικονομική ανάπτυξη να βάλλει για παράδειγμα εναντίον της δημόσιας παιδείας υποτιμώντας την προσωπικότητα και τη δουλειά της νεολαίας, για να ανάγει τελικά και την Παιδεία σε προσοδοφόρα επιχείρηση; Πώς φτάσαμε, αλήθεια, το 2022 να είναι και πάλι επίκαιρο να διεκδικούμε κοινωνική ασφάλιση, σύνταξη, οκτάωρο και αργία την Κυριακή; Πώς έφτασαν οι νέοι άνθρωποι να είναι άνεργοι ή στην καλύτερη περίπτωση να πείθονται να σπαταλούν τα πιο δημιουργικά τους χρόνια σε μια δήθεν καριέρα δήθεν στελέχους επιχείρησης, χωρίς ωράριο και ημερολόγιο, με ιδιωτική ασφάλιση, και από πάνω να πιστεύουν ότι οι λεγόμενες «παραδοσιακές εργατικές διεκδικήσεις» δεν τους αφορούν; Πρέπει να απαντήσουμε αυτά τα ερωτήματα με κάθε διάθεση ειλικρίνειας. Δεν είναι μόνο ότι οι ταξικοί αντίπαλοι της εργατικής τάξης έχουν κερδίσει πολλές μάχες τελευταία. Είναι και ότι η ίδια η εργατική τάξη έχασε τις μάχες αυτές.

Ας μη γελιόμαστε: αν οι πολλοί είχαν κατορθώσει να δουν το όραμα μιας δίκαιης κοινωνίας, σήμερα δεν θα μάζευαν λουλούδια για την άνοιξη, ούτε θα άνοιγαν τις πόρτες του σπιτιού και της συνείδησής τους στις ειδήσεις των 8. Θα ήταν παρόντες στον αγώνα για αυτά που κάποτε ήταν αυτονόητα.

Για την επίλυση αυτών των προβλημάτων θεωρούμε ότι προϋπόθεση για επιτυχία είναι η επαναφορά στην ημερήσια διάταξη της κοινωνικής αλληλεγγύης, της πολιτικής ως συμπύκνωση κοινωνικών πρακτικών και όχι ως τέχνη της διαχείρισης, της ιδεολογίας της συλλογικότητας αντί των οραμάτων του ατομικισμού, της πίστης σε έναν καλύτερο κόσμο στον οποίο θα πρυτανεύουν οι ανάγκες και αξίες χρήσης και όχι οι νόμοι της αγοράς και του ανελέητου ανταγωνισμού. Ζητείται επειγόντως μια αυτόνομη συμμαχία των ενεργών κοινωνικών δυνάμεων, που θα ανακόψει τη μοιραία πορεία της καταστροφικής ετερονομίας.

Σήμερα είναι μια ευκαιρία, έξω από τα «καθιερωμένα» ξύλινα συνθήματα, να υποσχεθούμε στον εαυτό του ο καθένας και στα κοινωνικά μας οράματα όλοι μαζί ότι από αύριο θα δώσουμε στη μάχη της καθημερινότητας περιεχόμενο και όραμα. Και είμαι σίγουρος ότι αν το κατορθώσουμε θα κατακτήσουμε όχι μόνο όσα χάσαμε, αλλά πολύ περισσότερα. Κατά τ’ άλλα, και σήμερα εμβριθείς καλοπληρωμένοι αναλυτές στα ΜΜΕ θα εξακολουθούν να εκτοξεύουν ηλιθιότητες. Δεν υπάρχει αντίδοτο στην ηλιθιότητα. Φυλαχτείτε όσο μπορείτε.

 * ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ, πρ. πρύτανης, πρ. πρόεδρος Ιδρύματος Πολιτικών και Κοινωνικών Μελετών «Σταύρος Καλλέργης», γ.γ. Ενωσης Ευρωπαίων Ομότιμων Καθηγητών