Η επέτειος της συνθηκολόγησης της ναζιστικής Γερμανίας στις 9ης Μαΐου από το 1945 μέχρι και το 1991 έδινε την αίσθηση, αν όχι τη βεβαιότητα, ότι το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου ήταν ο τερματισμός της τελευταίας σύγκρουσης σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Οταν στην περίοδο 1989-91 τερματίστηκε η διπολική αντιπαράθεση ΗΠΑ – ΕΣΣΔ, στην καρδιά της Ευρώπης η βεβαιότητα ότι είναι αδύνατη η πολεμική σύγκρουση επί ευρωπαϊκού εδάφους ενισχύθηκε. Η προσγείωση στην πραγματικότητα ήταν σκληρή και απότομη, καθώς τον Ιούνιο του 1991 ξέσπασε στη Γιουγκοσλαβία η πρώτη μετά το 1945 πολεμική σύγκρουση στη Γηραιά Ηπειρο.
Σήμερα, η επέτειος της λήξης του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου σκιάζεται από την εύλογη ανησυχία που προκαλεί μέρα με τη μέρα η μετάλλαξη της πολεμικής σύγκρουσης στην Ουκρανία που ξεκίνησε με την εισβολή της Ρωσίας στα τέλη Φεβρουαρίου σε πόλεμο Ουάσιγκτον – Μόσχας δι’ αντιπροσώπων.
Με άλλα λόγια, σήμερα, η επέτειος της 9.5.1945 που μέχρι και το 1991 αναδείκνυε την πιο μεγάλη σε διάρκεια –σαράντα έξι χρόνια– ειρηνική περίοδο της ευρωπαϊκής Ιστορίας, εορτάζεται στη σκιά μιας σύγκρουσης για την οποία ουδείς μπορεί να εγγυηθεί ότι δεν θα γενικευθεί.
Σήμερα, Ρωσία και Ουκρανία έχουν τη δική τους ανάγνωση για τον «Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο» ενώ οι σύμμαχοι της Μόσχας ΗΠΑ, Βρετανία και Γαλλία αλλά και ο κοινός τους τότε εχθρός η Γερμανία ετοιμάζονται για μια άγνωστης διάρκειας νέα και πιο απρόβλεπτη ψυχροπολεμική σύγκρουση την οποία ουδείς μπορεί να αποκλείσει ότι δεν θα έχει θερμές κορυφώσεις και δεν θα διαχυθεί πέραν των συνόρων της Ουκρανίας.
Η μεταβλητή που ανέτρεψε τα πάντα πριν από τριάντα χρόνια ήταν η σύντηξη του σοβιετικού μοντέλου του υπαρκτού σοσιαλισμού, η οποία αντιμετωπίστηκε από τις ΗΠΑ και τη Δύση ως ακύρωση της νίκης της ΕΣΣΔ το1945.
Πριν προλάβει να σταθεροποιηθεί η παραπάνω μεταψυχροπολεμική νέα εικόνα, η Ρωσία, που πέρασε από μια δεκαετία διάλυσης σε μια αυταρχική ανασύνταξη, διαμηνύει εδώ και σχεδόν δυο δεκαετίες ότι δεν θα αποδεχτεί ως θεατής τη διαμόρφωση μιας πανευρωπαϊκής ευρωατλαντικής τάξης πραγμάτων από την οποία θα είναι αποκλεισμένη.
Σήμερα, η 9η Μαΐου παραπέμπει λιγότερο στο τέλος και περισσότερο στην αρχή του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου το 1939, όταν, μετά τη συντριβή της Πολωνίας και τη σχετική αμήχανη αδράνεια των εμπολέμων, επικρατούσε αμηχανία ως προς μια ενδεχόμενη γενίκευση της σύγκρουσης.
