Τον καιρό των μνημονίων, της πανδημίας και της καραντίνας και γενικότερα στο πλαίσιο ενός δυστοπικού κλίματος αφήσαμε δυστυχώς στην άκρη τη διεκδίκηση και προστασία πολλών ατομικών δικαιωμάτων. Ξαναβρίσκουμε όμως σταδιακά τους ρυθμούς μας, έστω και πολύ αργούς. Για κάποιους τα δικαιώματα δεν είναι κάτι αυτονόητο. Απαιτούνται χρόνια αγώνων και νομοθετικών ρυθμίσεων.
Στο πλαίσιο αυτών των αγώνων ψηφίστηκε και στη χώρα μας ο νόμος 4491/2017 σχετικά με τη νομική αναγνώριση του φύλου με τίτλο «Νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου – Εθνικός Μηχανισμός Εκπόνησης, Παρακολούθησης και Αξιολόγησης των Σχεδίων Δράσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού και άλλες διατάξεις».
Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1 του νόμου αυτού: «1. Το πρόσωπο έχει δικαίωμα στην αναγνώριση της ταυτότητας του φύλου του ως στοιχείου της προσωπικότητάς του. 2. Το πρόσωπο έχει δικαίωμα στον σεβασμό της προσωπικότητάς του με βάση τα χαρακτηριστικά ταυ φύλου του», ενώ με τη διάταξη του άρθρου 2 του ίδιου νόμου ορίζεται ότι «1. Ως ταυτότητα φύλου νοείται ο εσωτερικός και προσωπικός τρόπος με τον οποίο το ίδιο το πρόσωπο βιώνει τα φύλο του, ανεξάρτητα από το φύλο που καταχωρίστηκε κατά τη γέννησή του με βάση τα βιολογικά του χαρακτηριστικά. Η ταυτότητα φύλου περιλαμβάνει την προσωπική αίσθηση του σώματος, καθώς και την κοινωνική και εξωτερική έκφραση του φύλου, τα οποία αντιστοιχούν στη βούληση του προσώπου. Η προσωπική αίσθηση του σώματος μπορεί να συνδέεται και με αλλαγές που οφείλονται σε ιατρική αγωγή ή άλλες ιατρικές επεμβάσεις που επιλέχθηκαν ελεύθερα.
2. Ως χαρακτηριστικά φύλου νοούνται τα χρωμοσωμικά, γονιδιακά και ανατομικά χαρακτηριστικά του προσώπου, τα οποία συμπεριλαμβάνουν πρωτογενή χαρακτηριστικά, όπως τα αναπαραγωγικά όργανα, και δευτερογενή χαρακτηριστικά, όπως η μυϊκή μάζα, η ανάπτυξη μαστών ή τριχοφυΐας».
Περαιτέρω από τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 3 του ιδίου νόμου προβλέπεται ότι «1. Σε περίπτωση ασυμφωνίας μεταξύ ταυτότητας φύλου και καταχωρισμένου φύλου το πρόσωπο μπορεί να ζητήσει τη διόρθωση του καταχωρισμένου φύλου του, ώστε αυτό να αντιστοιχεί στη βούληση, στην προσωπική αίσθηση ταυ σώματος και στην εξωτερική του εικόνα».
Η νομική διαδικασία διόρθωσης του φύλου είναι σήμερα απλοποιημένη, με την έννοια ότι δεν απαιτούνται πλέον δαπανηρές ιατρικές επεμβάσεις του προσώπου για τη διόρθωση των επίσημων εγγράφων του. Επίσης ο νομοθέτης θέτει προϋποθέσεις ανάλογα με την ηλικία του προσώπου και την οικογενειακή του κατάσταση, έγγαμος ή μη.
Οι δικαστές και οι υπάλληλοι των δικαστηρίων είναι επίσης ενημερωμένοι για τη νέα διαδικασία και αντιμετωπίζουν τις υποθέσεις με τη δέουσα σοβαρότητα και ευαισθησία. Οι αποφάσεις πληθαίνουν ώστε το επιθυμητό φύλο να ακολουθεί τα δημόσια έγγραφα. Μικρά μεν αλλά πολύ σημαντικά βήματα για το δικαίωμα του ατόμου να αυτοπροσδιορίζεται και να νιώθει τον σεβασμό που του αρμόζει.
Ευχόμαστε από το 2017 ο νομοθέτης να μην πέσει σε λήθαργο… Αλλά εδώ θα είμαστε νομικοί εκπρόσωποι και κοινωνία να τον ξυπνάμε.
(Το κείμενο αυτό αφιερώνω σε ένα πολύ δυνατό άτομο, ένα αστέρι, που με πρωτοεμπιστεύτηκε κι εύχομαι η νέα αρχή να του προσφέρει όλα όσα ονειρεύεται)
*Δικηγόρος Αθηνών, ειδικευμένη στο Αστικό Δίκαιο
