Θα κυβερνήσει το μίσος;

Toν Μάρτιο του 2017, λίγες εβδομάδες πριν από τις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας, οι ψυχαναλυτές της χώρας μαζί με άλλους διανοούμενους και καλλιτέχνες είχαν συνυπογράψει ένα κάλεσμα ενάντια στη Μαρίν Λεπέν και στο «κόμμα του μίσους» στη Monde. Η γαλλική εφημερίδα είχε επιλέξει να δημοσιεύσει το άρθρο με τον εξής τίτλο: «Η ψυχανάλυση είναι το αντίστροφο της ρητορικής του Εθνικού Μετώπου».

Τότε η Μαρίν Λεπέν είχε περάσει στον δεύτερο γύρο μαζί με τον εξωσυστημικό Εμανουέλ Μακρόν. Τα δημοκρατικά αντανακλαστικά υπερίσχυσαν και ο Μακρόν αναδείχτηκε πρόεδρος των Γάλλων με ποσοστό 66,10%. Ενάμιση χρόνο μετά την ανάληψη του τιμονιού της Γαλλίας, έξι ψυχαναλυτές κλήθηκαν να ξαπλώσουν τον Γάλλο πρόεδρο στο ντιβάνι για το εβδομαδιαίο περιοδικό Nouvel Observateur με στόχο την ανατομία του «προεδρικού Εγώ». Οι περισσότεροι συμφώνησαν σε μια μορφή ναρκισσισμού κάνοντας λόγο για ένα παρεκβατικό άτομο που εξαπατά τον ίδιο του τον εαυτό θέλοντας να κερδίσει το «κενό σημείο» της εξουσίας.

Ακολούθησαν και άλλες απόπειρες σκιαγράφησης του ψυχολογικού προφίλ του Γάλλου προέδρου. Συγκεκριμένα πριν από ένα χρόνο τέσσερις ψυχαναλυτές στο γαλλικό περιοδικό Le Point. Το ίδιο είχε συμβεί και συνέχισε να συμβαίνει με τη Μαρίν Λεπέν.

Ενδεικτικά ο ψυχαναλυτής Jean-Pierre Winter είχε αναφερθεί στην «αιμομικτική φαντασίωση» και «ενόρμηση θανάτου» που διέπει «οικογένεια – κόμμα». Το ψυχογράφημα πραγματοποιήθηκε αφότου η κόρη Μαρίν ήρθε σε απόλυτη ρήξη με τον πατέρα Ζαν-Μαρί.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που παραμένει πιο σημαντικό από το ψυχογράφημα του Εμανουέλ Μακρόν και της Μαρίν Λεπέν είναι οι σημασίες αυτών των δύο προσώπων για τους Γάλλους, στη σκιά ενός πολέμου στην Ευρώπη.

Κατά πόσο λειτουργούν σαν καθρέφτες «της κουλτούρας και της ηθικής της εποχής μας», φράση δανεική από τον ψυχαναλυτή Ρολάν Γκορί. Πώς βιώνουν οι Γάλλοι την επανάληψη της ίδιας φαινομενικά συνθήκης, δηλαδή την αναμέτρηση του Εμανουέλ Μακρόν και της Μαρίν Λεπέν στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών;

Καταρχάς να διευκρινίσουμε πως πρόκειται για «μια ψευδή εντύπωση déjà vu», όπως εύστοχα σχολίασε το σχετικό άρθρο στον ιστότοπο του France Culture εξηγώντας πως «παρ’ όλο που έχουμε τους ίδιους πρωταγωνιστές στον δεύτερο γύρο, το σενάριο έχει αλλάξει. Δεν έχουμε πλέον έναν νέο, άφθαρτο υποψήφιο αλλά έναν πολιτικό που κάνει τον απολογισμό του (…) και από την άλλη έχουμε μια υποψήφια που έχει δουλέψει τη δημόσια εικόνα της χωρίς να την έχει φθείρει μέσα από την άσκηση εξουσίας».

Συνεπώς η Λεπέν δεν έχει μόνο τη λειτουργία «φόβητρου» στις γαλλικές εκλογές. Η Μαρίν Λεπέν, «η κληρονόμος που κανονικοποίησε την Ακροδεξιά στη Γαλλία» όπως τη χαρακτηρίζει ο γαλλικός Τύπος, βασίζει πλέον την καμπάνια της στο όραμα της «Ησυχης Γαλλίας» αντιπαραθέτοντάς το στον «Πρόεδρο του Χάους», όπως είναι ευρέως πια γνωστός ο Μακρόν.

Η Μαρίν Λεπέν, παρ’ όλο που επιμένει να δηλώνει πως θέλει να γίνει πρόεδρος όλων των Γάλλων και να διαφοροποιεί διαρκώς τη δημόσια εικόνα της, δεν παύει να ευθραυστοποιεί τον κοινωνικό δεσμό/την αδελφότητα – κάτι που γεννά ατέρμονα διακρίσεις και διαχέει τον ατομικισμό ενώ αποσκοπεί στη θεσμοθέτηση του μίσους ως τρόπου διακυβέρνησης. Εξάλλου η ίδια μεγάλωσε σε μια διαλυμένη οικογένεια με έναν πατέρα που κινητήριος δύναμή του ήταν πάντα η διαμάχη και βρισκόταν για δεκαετίες σε αντιδικία με τη μητέρα της.

Δεσμοί αίματος

Στο βιβλίο «Το χέρι του Διαβόλου – Πώς η Ακροδεξιά θέλησε να σαγηνεύσει τους Εβραίους της Γαλλίας», η ψυχαναλύτρια Τζουντίτ Κοέ και ο κινηματογραφιστής Τζόναθαν Αγιού αναλύουν τα 47 χρόνια σχέσεων μεταξύ του Εθνικού Μετώπου και των Γάλλων Εβραίων. Το ερώτημα που θέτουν οι δύο συγγραφείς είναι «τι έχει κρατήσει η κόρη από τον πατέρα;».

Ο Ζαν-Μαρί Λεπέν ιδρύει το Εθνικό Μέτωπο, ένα ρατσιστικό και αντισημιτικό κόμμα, το 1972. Τριάντα χρόνια μετά η Μαρίν ηγείται της επιχείρησης αποδαιμονοποίησης του ακροδεξιού κόμματος. Το 2016 η Μαρίν ζητά τη διαγραφή του Ζαν-Μαρί από το κόμμα λόγω εμπρηστικών δηλώσεων (ο πατέρας της αναφέρθηκε στους θαλάμους αερίων των ναζί ως λεπτομέρεια της Ιστορίας) που σαμποτάρουν την επιχείρηση κανονικοποίησης της γαλλικής Ακροδεξιάς. Ο ενδοοικογενειακός πόλεμος επαναλαμβάνεται με άλλους πρωταγωνιστές. Δεν θα αναφερθούμε εδώ στο οικογενειακό μυθιστόρημα των Λεπέν.

Η άνοδος της Ακρας Δεξιάς σε μια χώρα σαν τη Γαλλία… τη στιγμή που μαίνεται ένας πόλεμος στην Ευρώπη, μας φέρνει όλους αντιμέτωπους με την «ευρωπαϊκή ενότητα». Παρ’ όλο που η Λεπέν έχει αποσύρει τις αντιδημοφιλείς απόψεις της για αποχώρηση από την Ε.Ε. και το ευρώ, δηλώνοντας πως «θα παραμείνει εντός Ενωσης αλλά θέλει μια πιο χαλαρή εκδοχή της Ε.Ε.», παρ’ όλο που γυρίζει την πλάτη στον Πούτιν για να μη χάσει ψηφοφόρους, είναι ξεκάθαρο πως θέλει το Εθνικό Δίκαιο να είναι ανώτερο του ευρωπαϊκού και πως διατηρεί το ίδιο άγχος -απλά καμουφλαρισμένο- απέναντι στην Ευρώπη και σε οτιδήποτε ξένο.

«Η Γαλλία δεν ήταν ποτέ τόσο ακροδεξιά», σημείωνε η ιστοσελίδα του Le Soir. Οι Γάλλοι θα πρέπει να αποφασίσουν αν θέλουν να θεσμοθετήσουν το μίσος, τον διχασμό και τον αποκλεισμό ως τρόπο διακυβέρνησης.