Μέσα σε «θολό» στρατιωτικό και διπλωματικό τοπίο, Μόσχα και Κίεβο ανακοίνωσαν νέο γύρο διά ζώσης διαπραγματεύσεων μεταξύ των αντιπροσωπειών τους: των τέταρτων στη σειρά σε αυτό το επίπεδο και των δεύτερων μεταξύ των δύο εμπόλεμων πλευρών που θα γίνει στα εδάφη της Τουρκίας, στον απόηχο της άκαρπης συνάντησης των ΥΠΕΞ Ρωσίας και Ουκρανίας, στην Αττάλεια, στις 10 Μαρτίου.
Κατόπιν χθεσινής νέας τηλεφωνικής επικοινωνίας μεταξύ των προέδρων της Τουρκίας και της Ρωσίας, ανακοινώθηκε ότι αυτός θα διεξαχθεί στην Κωνσταντινούπολη, με τον Ταγίπ Ερντογάν να υπογραμμίζει «τη σημασία κατάπαυσης του πυρός» και «της βελτίωσης των ανθρωπιστικών συνθηκών στην περιοχή», σύμφωνα με ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας.
Το ακριβές χρονοδιάγραμμα των διαπραγματεύσεων παρέμενε μέχρι χθες το βράδυ πάντως ασαφές. Ο Ουκρανός διαπραγματευτής Νταβίντ Αρακχάμια ανακοίνωσε μέσω Facebook ότι θα γίνουν «από τις 28 έως τις 30 Μαρτίου». Για έναρξη την Τρίτη, με διήμερη διάρκεια, έκανε λόγο ο Ρώσος διαπραγματευτής Βλαντίμιρ Μεντίνσκι.
Εξίσου ασαφείς παραμένουν οι πραγματικές προθέσεις των δύο πλευρών, καθώς η Ρωσία βρίσκεται αντιμέτωπη με στρατιωτική στασιμότητα και οικονομική αβεβαιότητα από τη μια, το Κίεβο και κατ’ επέκταση η Δύση και πρωτίστως οι ΗΠΑ επιδίδονται σε πόλεμο φθοράς των ρωσικών δυνάμεων, αλλά και της ηγεσίας του Κρεμλίνου από την άλλη.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε χθες με βιντεοκλήση σε ρωσικά ΜΜΕ (η μετάδοση της οποίας απαγορεύτηκε από την αρμόδια ραδιοτηλεοπτική αρχή Roskomnadzor), ο Ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι ζήτησε εκ νέου κατάπαυση του πυρός και αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων, ως προϋπόθεση για την επίτευξη οποιασδήποτε συμφωνίας. Δήλωσε ότι η χώρα του είναι έτοιμη να συζητήσει το καθεστώς ουδετερότητας, επαναλαμβάνοντας ότι θα πρέπει να υπάρξουν τρίτες εγγυήτριες δυνάμεις και ότι το θέμα θα τεθεί σε δημοψήφισμα.
Συζητά επίσης «το αποπυρηνικοποιημένο καθεστώς» της Ουκρανίας και τη χρήση της ρωσικής γλώσσας στα εδάφη της, όχι όμως άλλες ρωσικές απαιτήσεις, όπως η αποστρατιωτικοποίηση, σύμφωνα με το Reuters. Εμφανίστηκε, πάντως, διατεθειμένος «για μια συμβιβαστική λύση για το δύσκολο θέμα του Ντονμπάς», χωρίς να έχει γίνει γνωστή κάποια αναφορά για την Κριμαία.
Ούτε ένα 24ωρο νωρίτερα, εν τω μεταξύ, ο Ζελένκσι είχε ζητήσει μετ’ επιτάσεως από τη Δύση μαχητικά αεροσκάφη, τανκς και πυραύλους. «Αυτά τα έχουν οι εταίροι μας και απλά μαζεύουν σκόνη εκεί που είναι. Αφορούν την ελευθερία όχι μόνο της Ουκρανίας, αλλά όλης της Ευρώπης», δήλωσε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα αργά το βράδυ του Σαββάτου. «Περιμένουμε επί 31 ημέρες», ανέφερε σε οξύ τόνο. «Ποιος είναι υπεύθυνος για την ευρωατλαντική κοινότητα; Είναι πραγματικά ακόμη η Μόσχα, λόγω εκφοβισμού;»
Μια από τις προφανείς πηγές εκνευρισμού του Ουκρανού προέδρου είναι και το «παιχνίδι της κολοκυθιάς» που παίζουν εδώ και μέρες η Βαρσοβία και η Ουάσιγκτον με την αποστολή των περιώνυμων πια σοβιετικής κατασκευής MiG-29.
Μετά τη συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο Μπάινεντ, το Σάββατο, στην Πολωνία, ο Ουκρανός ΥΠΕΞ Ντμίτρο Κουλέμπα υποστήριξε ότι έλαβε διαβεβαιώσεις πως οι ΗΠΑ «δεν έχουν αντίρρηση» για τη μεταφορά πολωνικών μαχητικών αεροσκαφών στην Ουκρανία. «Η μπάλα βρίσκεται τώρα στο γήπεδο της Πολωνίας», ανέφερε σε γραπτή δήλωση στο Γαλλικό Πρακτορείο, σημειώνοντας ότι ελπίζει πως αυτό το ζήτημα «θα επιλυθεί το συντομότερο».
Κατά τα λοιπά, η (κατοχική δύναμη σε Κύπρο και Συρία) Τουρκία βλέπει τον μεσολαβητικό ρόλο της να αναβαθμίζεται περαιτέρω, ενόσω ελίσσεται μεταξύ του δικού της αναθεωρητισμού και της θέση της ως ένθεν κακείθεν «χρήσιμης συμμάχου». Ισορροπεί μεταξύ ΝΑΤΟ-Ουκρανίας και Ρωσίας σε ρόλο «επιτήδειου ουδέτερου» (μάλιστα με το Κίεβο να την προαλείφει ως μια τις «εγγυήτριες δυνάμεις» μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Μόσχα).
Aπέχοντας εν τω μεταξύ από τις δυτικές κυρώσεις σε βάρος της Μόσχας, η Αγκυρα δηλώνει πλέον δημόσια ανοιχτή σε Ρώσους ολιγάρχες και κεφάλαια, ως «σωσίβιο» στην κλυδωνιζόμενη τουρκική οικονομία και στις επιδιώξεις του Ερντογάν να επανεκλεγεί το 2023.
«Οι [Ρώσοι] ολιγάρχες μπορούν να προβούν σε οποιαδήποτε επιχειρηματική συναλλαγή στην Τουρκία… φυσικά αν είναι νόμιμες και δεν αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο», δήλωσε το Σάββατο ο Τούρκος ΥΠΕΞ, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, από το Διεθνές Φόρουμ της Ντόχα, στο Κατάρ. Φυσικά, δεν αναφέρθηκε στα «μαύρα κατάστιχα» της τουρκικής κρατικής τράπεζας Halkbank και του ρόλου της στην παράκαμψη των προηγούμενων αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν. Υπόθεση που ακόμη εκκρεμεί δικαστικά στις ΗΠΑ.
Κάτι που δεν εμποδίζει σήμερα την Αγκυρα να επιδιώκει ενεργειακή συνεργασία με το Ισραήλ, κλείνοντας το «μάτι» στην Ε.Ε. Οχι τυχαία άλλωστε προωθεί επαναπροσέγγιση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Αντονι Μπλίνκεν άρχισε χθες περιοδεία στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική, με πρώτο σταθμό το Ισραήλ και τη βαρυσήμαντη διήμερη σύνοδο με τους ομολόγους του του Ισραήλ, της Αιγύπτου, του Μπαχρέιν, των ΗΑΕ και του Μαρόκου.
Στην κορυφή της ατζέντας του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας είναι η ουκρανική κρίση, η ει δυνατόν ενίσχυση της απομόνωσης της Ρωσίας –δεδομένου ότι πολλές χώρες της περιοχής τηρούν, όπως και η Κίνα, αμφίσημη στάση στην κρίση– και η παροχή διαβεβαιώσεων στους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ για την επικείμενη καταπώς φαίνεται αναβίωση της διεθνούς συμφωνίας JCPOA για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν: πρόσθετου, ως εκ τούτου, υποψήφιου εναλλακτικού ενεργειακού προμηθευτή σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο της ευρωπαϊκής αγοράς.
