Το έργο ανήκει σε εκείνη την τάση που παντρεύει το θέατρο με την επιστήμη. Και μπορεί να πραγματεύεται δύσκολες καταστάσεις, αλλά καταφέρνει να μην είναι ασήκωτο, καθώς έχει γραφτεί με τη μαεστρία και το χιούμορ που μόνο το βρετανικό φλέγμα καταφέρνει.
Ο λόγος για το έργο «On Ego» του Μικ Γκόρντον, βασισμένο στο βραβευμένο βιβλίο «Η Σιωπηλή Χώρα» του διάσημου νευροεπιστήμονα Πολ Μπροκς, που ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Γιάννη Νταλιάνη. Μιλήσαμε με τον σκηνοθέτη για να μας εξηγήσει αυτήν την ενδιαφέρουσα παραγωγή που μας μυεί στα άδυτα του ανθρώπινου… εγκεφάλου, αφήνοντας να πλανάται το ερώτημα αν είμαστε μόνο νευρώνες και οι συνάψεις τους τότε πού είναι το άυλο πνεύμα και συναίσθημα;
● Γιατί το επιλέξατε;
Διαλέγουμε τα έργα ανάλογα με αυτά που μας απασχολούν. Είδα σε αυτό πράγματα που μας αφορούν όλους μας και ήθελα να τα μοιραστώ. Είναι ένα έργο πρωτότυπο που αγγίζει θέματα επιστημονικά αλλά και φιλοσοφικούς γρίφους και συγχρόνως είναι μια πολύ συγκινητική ερωτική ιστορία για μια σχέση αγάπης και απώλειας συνδυασμένα πολύ αρμονικά. Αγγίζει επίσης και τη σχέση του πατέρα με την κόρη του. Εχοντας δυο κόρες με άγγιξε ιδιαίτερα, καθώς είναι μια πολύ έντονη και σημαντική σχέση. Σε αυτό το πλαίσιο βλέπουμε με πρωτότυπο τρόπο τη λειτουργία του εγκεφάλου ενός ανθρώπου.
● Η καταβύθιση στη χαρτογράφηση του εγκεφάλου είναι εντυπωσιακή. Εχετε κάποια εξοικείωση με την επιστήμη;
Δεν χρειάζεται. Για να το προσεγγίσεις αρκεί να σε ενδιαφέρουν τα θέματα επιστήμης, νευροψυχολογίας, λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Να σε αφορούν ερωτήματα όπως τι είμαστε, τι είναι η συνείδησή μας, τι είναι το εγώ και τι είναι οι άλλοι. Παρ’ όλα αυτά τυχαίνει ότι όταν ξεκίνησα τη δραματική σχολή, σπούδαζα παράλληλα και στο Φυσικό της Αθήνας, σε μια θετική επιστήμη. Και ίσως αυτό να έχει να κάνει με τον τρόπο που με άγγιξε το έργο και το πώς το αποδώσαμε καλύπτοντας όλες αυτές τις πλευρές.
● Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτά τα έργα που θίγουν και επιστημονικά θέματα δημιουργούν μια τάση;
Και όχι μόνο στο θέατρο. Το κοινό και κυρίως οι νέοι παρακολουθούν τέτοιου είδους θέματα στον κινηματογράφο, ενώ υπάρχουν και σειρές που ασχολούνται πολύ σοβαρά με αυτό το είδος που ξεκίνησε από τον Ασίμοφ και πέρασε στη σκηνή. Είναι η ιστορία τέτοια που και ο μέσος θεατής μπορεί να ευχαριστηθεί αυτήν την πλευρά. Το βλέπουμε και από τις αντιδράσεις, καθώς πάντα ακολουθούν συζητήσεις μεταξύ τους. Η παράσταση έχει και κάτι ελαφρά διασκεδαστικό, αφού βάζουμε τους θεατές να επιλέξουν ανάμεσα στις δυο θεωρίες. Είναι ένας συνδυασμός λογικής και ευαισθησίας.
● Μπορείτε να μας εξηγήσετε και το δίλημμα που βάζει η παράσταση;
Το βασικό δίλημμα είναι αν πιστεύουμε ότι μέσα στον εγκέφαλό μας υπάρχει μόνο ύλη, μόνον αυτά τα 100 δισεκατομμύρια νευρώνες με τις συνάψεις τους, αν είμαστε μόνο η λειτουργία και οι συνάψεις των νευρώνων ή αν υπάρχει και κάτι άλλο, άυλο που δημιουργεί τον πνεύμα. Αν θα δεχόμασταν να κάνουμε μια τηλεμεταφορά ως να ήμασταν ένα πραγματικό αντικείμενο, όπως χαρακτηριστικά μπορεί να σκαναριστεί ένα αντικείμενο. Ή υπάρχει ο φόβος μήπως χάσουμε κάτι;
● Δίλημμα που πράγματι προκαλεί συζητήσεις.
Υπάρχει σκεπτικισμός. Στην πορεία του έργου αλλάζουν οι γνώμες, υπάρχουν ανατροπές και διχασμός και σίγουρα αποτελεί θέμα συζήτησης από τους υποστηρικτές της μιας ή της άλλης άποψης.
● Εσείς θα αποτολμούσατε την τηλεμεταφορά;
Εγώ από περιέργεια και μόνο θα ήθελα να το δοκιμάσω, σαν εμπειρία.
● Το έργο θίγει και δύσκολα θέματα, όπως μια ανίατη αρρώστια…
Το καλό είναι ότι μέσα στο έργο τα βαριά και σοβαρά θέματα αντιμετωπίζονται με χιούμορ, υπάρχει μια ελαφράδα για όλα αυτά τα θέματα που τόσο μας αφορούν και όλοι έχουμε αντιμετωπίσει σε έναν στενό ή ευρύ κύκλο τέτοια θέματα. Και δίνει μια δυνατότητα να το σκεφτείς διαφορετικά, να το δεις αισιόδοξα κάνοντας εποικοδομητικές σκέψεις. Δίνει ένα νόημα. Είναι σημαντικό ότι ο Γκόρντον συνεργάστηκε με τον διευθυντή του νευροψυχολογικού τμήματος στο Πλίμουθ που έχει αντιμετωπίσει πολλές τέτοιες περιπτώσεις όπως της Αλις, έχει τη δυνατότητα να μελετήσει τι συμβαίνει στον εγκέφαλο και έχει γράψει αυτό το συναρπαστικό βιβλίο νευροεπιστήμης «Η Σιωπηλή Χώρα», μέσα από τις περιπτώσεις των ασθενών. Το «On Ego» είναι μια ερωτική ιστορία βασισμένη σε έγκυρη επιστημονική βάση. Θα πρέπει να αναφέρω ότι σε ρόλο συμβούλου για την τελική μορφή του έργου και την παράσταση βρισκόταν ο μεγάλος Πίτερ Μπρουκ, τον οποίο αναφέρει στις ευχαριστίες του ο συγγραφέας. Η επιστημονική θεματολογία έχει ένα παρελθόν που στηρίζεται στην πρωτοτυπία, την πολύ έξυπνη γραφή και τις πολύ στέρεες παραδόσεις του θεάτρου. Γι’ αυτό και τα έργα προκαλούν σκέψη, γέλιο και συγκίνηση με πρωτότυπο τρόπο…
■ Στο Οn Ego παίζουν οι ηθοποιοί Γιάννης Καπελέρης, Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Θανάσης Βλαβιανός, Γιώργος Κορομπίλης, Χρύσα Νταή. Σημαντική η συμβολή του video artist Παντελή Μάκκα. Η μουσική σύνθεση είναι του Νίκου Κυπουργού, στο τραγούδι η Ελεονώρα Ζουγανέλη. Σκηνικά – κοστούμια: Αρτεμις Φλέσσα.
? Info: Από Μηχανής Θέατρο, Ακαδήμου 13, Αθήνα. Από Παρασκευή 29 Απριλίου μέχρι την Κυριακή 22 Μαΐου, κάθε Παρασκευή – Σάββατο 21.00 και Κυριακή 20.30. Διάρκεια 100΄. Εισιτήρια 12-15 ευρώ.
