Ζ όπως ζήσε

Οδηγείς το φορτηγό του στρατού με το άσπρο Ζ στην πόρτα. Είναι πολύ νωρίς το πρωί, βρέχει και κάνει πολύ κρύο. Είσαι δεν είσαι είκοσι χρόνων. Πίσω σου ακολουθούν και άλλα στρατιωτικά οχήματα. Μες στη χειμωνιάτικη πάχνη της ουκρανικής γης διακρίνεις κάποιες φιγούρες. Στην αρχή σού φάνηκαν σαν δέντρα, τα χέρια ήταν υψωμένα στον ουρανό και έμοιαζαν με κλαδιά που κρατούσαν πλακάτ. Ζ, σου έλεγαν, σταμάτα εδώ. Ανάβεις τον κόκκινο φάρο και κάποιος ανώτερος, από τα οχήματα πίσω, τους λέει να φύγουν από τον δρόμο.

Πλησιάζεις, όλο και πλησιάζεις περισσότερο τους ανθρώπους-δέντρα. Σε πλησιάζουν κι αυτοί, ενώ η βροχή δυναμώνει. Σταματάς το φορτηγό, αν και έχεις διαταγές να συνεχίσεις. Το κομβόι τινάζεται σαν μεγάλη πράσινη κάμπια και σταματά κι αυτό. Ενα μεγαλύτερο τεθωρακισμένο φορτηγό σπάει την κάμπια στη μέση και έρχεται σχεδόν δίπλα σου. «Φύγετε», φωνάζει. Εκείνοι είναι απελπισμένοι και φωνάζουν «όχι». Ενα μικρό δάσος από απελπισμένα δέντρα ορθώνουν το ανάστημά τους σε μια πολεμική μηχανή. Ενας άνθρωπος, ένας άντρας ξαπλώνει μπροστά στις ρόδες σου. Σταματάς τη μηχανή. Ανοίγεις την πόρτα και με το όπλο σου στο χέρι κατεβαίνεις από το φορτηγό. «Φύγετε», λες κι εσύ, «θα σκοτωθείτε». Δεν κάνουν πίσω. Η πολεμική κάμπια βρυχάται.

Μια ηλικιωμένη γυναίκα σε πιάνει από το χέρι. Δεν φοβάται σου λέει. Εχασε τους περισσότερους δικούς της και οι άλλοι μετανάστευσαν, είναι μόνη και δεν έχει τίποτα πια να χάσει, θα υπερασπιστεί το χώμα που γεννήθηκε. Πέφτει στα πόδια σου σε παρακαλεί να κάνεις πίσω. Δεν ξέρω τι έκανες, δεν ξέρω τι αποφάσισαν οι ανώτεροι σου, το βίντεο σταμάτησε. Στο σαλόνι μου έβρεχε πια, οι άνθρωποι-δέντρα κι εσύ στεκόσασταν καταμεσής του σπιτιού μου. Δεν μιλούσατε μόνο κοιτάζατε το Ζ πάνω στο γραφείο μου. Το Ζ που δεν υπάρχει στο δικό σας κυριλλικό αλφάβητο, αλλά στο δικό μας σημαίνει πολλά. Ενα Ζ που σημαίνει αγώνας για την ελευθερία, το Ζ της ζωής που η μόνη διαταγή που δίνει είναι: Ζήσε.

Γράφω κι έχω δίπλα μου εσένα, ούτε είκοσι χρονώ παλικαράκι, έχω δίπλα μου την ηλικιωμένη Ουκρανή. Σας λέω πως το ρωσικό υπουργείο Αμυνας λέει πως το Ζ έρχεται από το «Za pobedu»: «Για τη νίκη». Εσείς οι δυο ξέρετε πια καλά πως σε αυτόν τον σχεδόν εμφύλιο δεν θα υπάρξουν νικητές, μόνο ηττημένοι.