«Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι τόσο καταστροφικός ώστε δέκα εκατομμύρια άνθρωποι έχουν τραπεί σε φυγή, είτε ως εκτοπισμένοι μέσα στη χώρα είτε ως πρόσφυγες στο εξωτερικό». Κάθε μέρα και χειρότερες γίνονται οι διαπιστώσεις του επικεφαλής της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), Φιλίπο Γκράντι, με αφορμή τα δεινά που βιώνει ο ουκρανικός λαός εξαιτίας της ρωσικής εισβολής.
Το μέγεθος της έως τώρα τραγωδίας καταδεικνύεται και απ’ το εξής: εξαιρουμένων των κατοίκων της -προσαρτημένης στη Ρωσία- Κριμαίας και των περιοχών του Ντονμπάς που ελέγχονται από τους φιλορώσους αυτονομιστές, ο πληθυσμός της Ουκρανίας υπολογίζεται σε 37 εκατομμύρια, τα 10 εκατ. εκ των οποίων -πάνω από το ένα τέταρτο δηλαδή- έχουν ήδη αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω των ανελέητων βομβαρδισμών και της επιδεινούμενης ανθρωπιστικής κρίσης. Κι ο πόλεμος δεν έχει καν συμπληρώσει έναν μήνα από τότε που ξεκίνησε…
Σύμφωνα με την UNHCR, από τις 24 Φεβρουαρίου κάπου 6,5 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί εντός Ουκρανίας και σχεδόν 3,4 εκατομμύρια έχουν διαφύγει κυρίως στην Ευρώπη. Από αυτούς περίπου το 90% είναι γυναίκες και παιδιά, με τη UNICEF να προειδοποιεί ότι πάνω από 1,5 εκατομμύριο ανήλικα έχουν πάρει πια τον δρόμο της προσφυγιάς κι οι κίνδυνοι για εμπορία και εκμετάλλευσή τους είναι «πραγματικοί και μεγαλώνουν». Τις τελευταίες μέρες πάντως η προσφυγική ροή είναι μειωμένη, αν και αναμένεται να ξαναφουσκώσει σε περίπτωση που ενταθούν οι ρωσικές επιθέσεις στη δυτική Ουκρανία όπου έχουν καταφύγει οι περισσότεροι εσωτερικά εκτοπισμένοι. Το Σάββατο 60.352 άτομα πέρασαν τα ουκρανικά σύνορα με προορισμό γειτονικές χώρες, όσα περίπου και την Παρασκευή, όταν τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου ο ημερήσιος αριθμός τους ήταν τουλάχιστον διπλάσιος, αν όχι και τριπλάσιος.
Μέλη ανθρωπιστικών οργανώσεων εκτιμούν ότι ίσως βρίσκεται στα τελειώματα το πρώτο προσφυγικό κύμα και μάλλον αρχίζει ένα δεύτερο, με διαφορετικά και πιο επιβαρυμένα όμως χαρακτηριστικά. Ηδη παρατηρείται αλλαγή στο προφίλ αρκετών απ’ όσους καταφτάνουν στις χώρες πρώτης γραμμής (Πολωνία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Σλοβακία, Μολδαβία), αφού πρόκειται κατά συντριπτική πλειονότητα για μονογονεϊκές οικογένειες -κοινώς μανάδες με παιδιά- και ηλικιωμένες γυναίκες που είναι ακόμα πιο ευάλωτες, ανασφαλείς και πληγωμένες ψυχικά, καθώς έχουν νιώσει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο στο πετσί τους και συχνά έχουν ζήσει από πρώτο χέρι εξαιρετικά τραυματικές εμπειρίες. Κι ενώ το θερμό τους καλωσόρισμα συνεχίζεται σε όλη την Ευρώπη, εκφράζεται ανησυχία από επίσημα χείλη σε κράτη υποδοχής ότι η κατάσταση αρχίζει να φτάνει στα όριά της σε ό,τι αφορά τουλάχιστον τις δυνατότητες προσωρινής φιλοξενίας αλλά και μονιμότερης στέγασής τους.
Στην Τσεχία, λ.χ., η κυβέρνηση θα επιδιώξει να παρατείνει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης που κήρυξε για λόγους εύρυθμης διαχείρισης της μαζικής εισροής προσφύγων από την Ουκρανία, ενόσω καταβάλλει προσπάθειες για μετεγκατάσταση των νεοαφιχθέντων σε επαρχιακές πόλεις εκτός Πράγας, όπου τα πράγματα έχουν ζορίσει. Στη δε Πολωνία που έχει δεχτεί με διαφορά τους περισσότερους πρόσφυγες -πάνω από δύο εκατομμύρια μέχρι στιγμής-, τα πράγματα επίσης δυσκολεύουν, παρότι υπάρχει ένα σημαντικό δίχτυ ασφαλείας και ταυτόχρονα χέρι βοηθείας από την τοπική κοινότητα των Ουκρανών ομογενών που αριθμεί γύρω στο 1,5 εκατομμύριο άτομα. Ακόμα κι έτσι όμως, είναι τόσο πολλοί οι ξεριζωμένοι -ή μάλλον οι ξεριζωμένες- ώστε να χρειάζεται να περιμένουν τρεις μέρες μπροστά από το Εθνικό Στάδιο της Βαρσοβίας, που έχει μετατραπεί σε γραφείο καταγραφής νέων αφίξεων. Σύμφωνα με αξιωματούχους της πολωνικής πρωτεύουσας, ο πληθυσμός της του 1,8 εκατομμυρίου έχει αυξηθεί κατά 17%.
Η Βρετανία συνεχίζει τις αντιπροσφυγικές κορόνες
Μόνη παραφωνία στο φιλοπροσφυγικό κλίμα που προέκυψε περιστασιακά στην Ευρώπη παραμένει η Βρετανία του Brexit. Πασχίζοντας να δικαιολογήσει το αδικαιολόγητο γεγονός πως είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που εξακολουθεί να απαιτεί βίζα από τους Ουκρανούς -ή μάλλον τις Ουκρανές- προκειμένου να γίνονται δεκτές ως πρόσφυγες σε βρετανικό έδαφος, η σκληροπυρηνική υπουργός Εσωτερικών της Βρετανίας, Πρίτι Πατέλ, ισχυρίστηκε πως η Ρωσία θα μπορούσε, λέει, να… φυτέψει πρακτόρισσες ανάμεσά τους προκειμένου να εξαπολύσουν βιολογικές ή χημικές τρομοκρατικές επιθέσεις! Εξ ου και είναι απαραίτητοι, τόνισε, οι αυστηροί έλεγχοι ασφάλειας ακόμα και σε γυναίκες και παιδιά, καθώς θα ήταν «αφελές και εσφαλμένο» να θεωρήσει κάποιος ότι μόνο άντρες είναι ικανοί να διαπράξουν τρομοκρατικές επιθέσεις, σαν αυτή με τον νευροπαραλυτικό παράγοντα Νόβιτσοκ στο Σόλσμπερι το 2018 σε βάρος του Ρώσου πρώην διπλού πράκτορα, Σεργκέι Σκριπάλ, και της κόρης του.
«Ενας πολύ μικρός αριθμός ανθρώπων μπορεί να προκαλέσει απόλυτο χάος και η Ρωσία έχει ιστορικό μυστικής εχθρικής δραστηριότητας», επέμεινε η Πατέλ από το βήμα του εαρινού συνεδρίου των Τόρις στο Μπλάκπουλ. Από το ίδιο βήμα μάλιστα ξεστόμισε νέα απίθανη ατάκα και ο Μπόρις Τζόνσον, καταφέρνοντας πάλι να εξοργίσει μερίδα του κόμματός του, την αντιπολίτευση και πολλούς Ευρωπαίους αξιωματούχους. Ο Βρετανός πρωθυπουργός συνέκρινε ανοίκεια την αντίσταση του ουκρανικού λαού στη ρωσική εισβολή με την απόφαση του βρετανικού λαού υπέρ του Brexit, στη βάση της επιλογής «μεταξύ ελευθερίας και καταπίεσης», όπως είπε. Υπονόησε, κοινώς, πως η Ε.Ε. συνιστά κάποιου είδους τυραννία συγκρίσιμη με το αυταρχικό καθεστώς του Βλαντίμιρ Πούτιν! «Αμελητέα» λεπτομέρεια, εκτός όλων των άλλων: η Ουκρανία θέλει διακαώς να μπει στην Ε.Ε. και όχι να βγει, όπως η Βρετανία.
Ασχέτως δε της φιλοπροσφυγικής συγκυρίας, επανέρχεται αύριο στη βρετανική Βουλή το άκρως αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο της Πατέλ που προβλέπει μεταξύ άλλων ποινικοποίηση της παράτυπης άφιξης στη Βρετανία με βάρκα καθώς και το στήσιμο εξωχώριων κέντρων κράτησης αιτούντων άσυλο, στο διαβόητο πρότυπο της Αυστραλίας. «Είναι δύσκολο να φανταστώ πως, μέσα στο τρέχον κλίμα, πρόκειται να στέλνουν εξωχώρια Ουκρανούς αιτούντες άσυλο αν φτάσουν εδώ με βάρκα. Αν δεν μπορείτε να το κάνετε αυτό σε έναν Ουκρανό αιτούντα άσυλο, πώς θα το κάνετε σε οποιονδήποτε άλλον;» στηλίτευσε το νομοσχέδιο ο πρώην υπουργός για το Brexit, Ντέιβιντ Ντέιβις, καθώς βουλευτές των Τόρις ετοιμάζουν νέα κοινοβουλευτική ανταρσία. «Θα πρέπει να χτίσουμε ένα βρετανικό Γκουαντάναμο», συμπλήρωσε δηλωτικά από την πλευρά του ο πρώην επικεφαλής κομματικής πειθαρχίας του κόμματος, Αντριου Μίτσελ, επισημαίνοντας πως μια τέτοια λύση θα κόστιζε ετησίως στους Βρετανούς φορολογούμενους δύο εκατομμύρια λίρες «το κεφάλι». «Αν βάζαμε αιτούντες άσυλο στο [ξενοδοχείο] Ritz θα κόστιζε μόνο 250.000 λίρες τον χρόνο»…
