Η πρόταση για το κόμμα μελών, που εισηγήθηκε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Αλέξης Τσίπρας, ανατρέπει επί της ουσίας όλη την ιστορική διαδρομή και τη σύγχρονη πραγματικότητα της πλειονότητας των αριστερών και σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων. Συμφιλιώνεται με τα δεδομένα της αυταρχικής συναινετικής δημοκρατίας, όπως την όρισε ο Νίκος Πουλαντζάς ως αποκλεισμό των από κάτω από την πολιτική.
Πυραμιδωτές σχέσεις μέσω υπολογιστών και ανέλεγκτη ηγεσία, αφού η Κεντρική Επιτροπή και ο πρόεδρος εκλέγονται από το σύνολο των μελών, είναι δηλαδή μη ανακλητοί: το σώμα που τους εξέλεξε δεν έχει θεσμικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να θέσει θέμα ανάκλησης.
Η διά ζώσης και με επιχειρήματα ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των οργάνων όσο και των μελών στις συναντήσεις των οργανώσεων θεωρούνται παρωχημένες, όπως και ο διάλογος επί σημαντικών θεμάτων.
Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται και με δημοψηφίσματα όπου θα εκφέρουν ως συνήθως γνώμη μόνο οι λίγοι «επαΐοντες» με αποτέλεσμα τη χειραγώγηση των πολλών, οι οποίοι δύσκολα θα παρεμβαίνουν στον δημόσιο διάλογο σε αντίθεση με το οικείο περιβάλλον της οργάνωσης που καθένας και κάθε μία παίρνει τον λόγο. Προφανώς τα δημοψηφίσματα δεν αποκλείονται, είναι όμως μέσο που πρέπει να χρησιμοποιείται με μεγάλη προσοχή καθώς εύκολα οι γνώμες των πολλών ποδηγετούνται σε απόλυτες και διχαστικές διαφοροποιήσεις.
Μπορούμε όμως σήμερα, όταν οι πολλοί φτωχοποιούνται και περιθωριοποιούνται, να υπάρχουν πολιτικές οργανώσεις που δεν θα παίρνουν πρωτοβουλίες σε στενή επαφή με τα κοινωνικά κινήματα και συμμετοχή σ’ αυτά, βασισμένη σε ενσώματες, συντροφικές σχέσεις οι οποίες στηρίζουν τις αναγκαίες πολιτικές συγκρούσεις; Προφανώς η σύγχρονη τεχνολογία είναι ένα υποβοηθητικό μέσο, αλλά στο κόμμα που προτείνεται τα μέλη θα εγγράφονται, θα ψηφίζουν τον πρόεδρο και θα αποσύρονται.
Στις μεταπολεμικές δεκαετίες τα κομμουνιστικά κόμματα, με βαθιές λαϊκές ρίζες μέσα από σκληρούς αγώνες ενάντια στον ναζισμό και τον φασισμό, έπαιξαν ηγετικό καθοριστικό ρόλο στη νέα πραγματικότητα της ανασυγκρότησης των κοινωνιών τους. Ξεχώρισαν λόγω του μεγέθους και της επιρροής τους το Ιταλικό, το Ισπανικό και το Γαλλικό κόμμα.
Το μεγαλύτερο σε ποσοστά στην Ευρώπη Ιταλικό κόμμα των Γκράμσι, Τολιάτι και Μπερλινγκουέρ, που πρωτοστάτησε στην αντίσταση, περιγράφει η Ροσάνα Ροσάντα στο βιβλίο «Ενα κορίτσι του 20ού αι.» αναφερόμενη στις συγκλονιστικές στιγμές της εισόδου των παρτιζάνων μετά την απελευθέρωση στο Μιλάνο, που είχε κατακλυστεί από ένα τεράστιο πλήθος. Και όμως αυτό το ηρωικό κόμμα μεταλλάχτηκε σε «Δημοκρατικό» και σήμερα δεν έχει απομείνει απολύτως τίποτα στην Ιταλία, πέραν μικρών εξωκοινοβουλευτικών αριστερών οργανώσεων.
Το ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα, που καθοδήγησε τη μεγαλειώδη εθνική αντίσταση κατά του ναζισμού, πρωτοστάτησε στη δημιουργία ενός δημοκρατικού κράτους σε σκληρές μετεμφυλιακές συνθήκες όταν λόγω του μεταπολεμικού διαμερισμού του κόσμου αποφασίστηκε ότι η Ελλάδα ανήκει στη Δύση.
Η Αριστερά πήρε τον δρόμο για τις εκτελέσεις, τις φυλακές και τις εξορίες, δεν ηττήθηκε όμως ηθικά -οι ήρωες πολεμούν σαν Ελληνες, έλεγε ο Τσόρτσιλ-, γι’ αυτό και επανήλθε στην πολιτική ζωή της χώρας με την ίδρυση της ΕΔΑ και τη συντριπτική νίκη της στις εκλογές του 1958 με ποσοστό 24,43% , όπου αναδείχτηκε αξιωματική αντιπολίτευση.
Πολύ μικρό παιδί θυμάμαι τον πατέρα μου να με κρατά από το χέρι και να λέει: Ηθελαν να σκάψουν τον λάκκο της ΕΔΑ, αλλά έσκαψαν τον δικό τους. Δεν καταλάβαινα τι εννοούσε, μεγάλωσα όμως με τη φωτογραφία του θείου μου κρεμασμένη στην καλή τραπεζαρία· ήταν μεταξύ των ηγετικών στελεχών του ΕΛΑΣ στο Ρέθυμνο και τον σκότωσαν εν ψυχρώ.
Ο καθένας και η καθεμιά έχει δεσμούς με την Ιστορία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο· σ’ αυτά τα ίχνη βαδίζει στη ζωή, πριν συμβιβαστεί με τη λήθη που κάποτε εξ ανάγκης επιβάλλει ανακωχή.
Στις συνθήκες του σύγχρονου καπιταλισμού υπάρχουν οι υλικές προϋποθέσεις ταυτόχρονα για τη μείωση του εργάσιμου χρόνου και την αύξηση των αμοιβών. Αυτό δεν αποτελεί επιλογή των κυρίαρχων τάξεων, που οδηγούν στην ανεργία έναν μεγάλο εφεδρικό στρατό κρατώντας ταυτόχρονα χαμηλά τις αμοιβές.
Η πραγματικότητα αυτή αποτελεί το θερμοκήπιο ανόδου της Αριστεράς, όπως συμβαίνει στην Ισπανία με αριστερή κυβέρνηση Σάντσεθ και στην Πορτογαλία με πρόσφατη συντριπτική νίκη του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος. Προφανώς η πορεία προς την αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών και η επικράτηση των αριστερών και σοσιαλιστικών κομμάτων προϋποθέτουν πολύμορφους κοινωνικούς αγώνες, ενεργή συμμετοχή των πολλών στην πολιτική, τα κόμματα και τις οργανώσεις τους.
Είναι προφανές ότι το νεοφανές κόμμα ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. μελών-ψηφοφόρων είναι εκτός πραγματικότητας, για να το πούμε ευγενικά.
*Ομ. καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής Σχολής ΕΜΠ. Η Ελένη Πορτάλιου συμμερίζεται τις απόψεις της Ομπρέλας, αριστερής τάσης του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
