Ανείπωτη τραγωδία για εκατομμύρια αμάχους

Με ή χωρίς τη χρήση ανθρωπιστικών διαδρόμων, που μετατράπηκαν επίσης σε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ Κιέβου και Μόσχας, ένας χείμαρρος τρομαγμένων αμάχων συνεχίζει να ξεχύνεται από την εμπόλεμη Ουκρανία, φουσκώνοντας καθημερινά όσο επιτείνονται οι ρωσικοί βομβαρδισμοί και η ανθρωπιστική κρίση που ήδη γέννησε ο πόλεμος. Οι αριθμοί είναι πρωτοφανείς, αλληλένδετοι με την ταχύτητα με την οποία μόνο σε δώδεκα μέρες πάνω από 1,7 εκατομμύριο πρόσφυγες -οσονούπω δύο εκατομμύρια και πάει λέγοντας- είχαν καταφύγει στα όμορα κράτη της Ευρώπης (Πολωνία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Σλοβακία -μέλη της Ε.Ε.- και Μολδαβία, από τις φτωχότερες ευρωπαϊκές χώρες) κι από εκεί είχαν αρχίσει να μετακινούνται αλλού, με τη Γερμανία να έχει δεχτεί πάνω από 50.000 και να προετοιμάζεται για πολλούς περισσότερους.

Την επιδεινούμενη ανθρωπιστική κατάσταση εντός Ουκρανίας επρόκειτο να συζητήσει χθες βράδυ το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Την Κυριακή ο ύπατος αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Φιλίπο Γκράντι, έκανε λόγο για την ταχύτερα εξελισσόμενη προσφυγική κρίση στην Ευρώπη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, προειδοποιώντας πως τα πράγματα θα περιπλακούν και θα χειροτερέψουν ακόμα πιο πολύ, όταν οι κυβερνήσεις κληθούν να διαχειριστούν νέα κύματα εκατοντάδων χιλιάδων εκτοπισμένων Ουκρανών -βασικά γυναικών και παιδιών- που δεν θα μπορούν άλλο να απορροφηθούν σε συγγενείς και φίλους λόγω πεπερασμένων δυνατοτήτων, παρά την απαράμιλλη αλληλεγγύη που απολαμβάνουν παντού. Σημειωτέον όμως, μια αλληλεγγύη που εκδηλώθηκε αποκλειστικά για τους… πραγματικούς πρόσφυγες πολέμου της Ουκρανίας, σε αντίθεση προφανώς με τους… πλασματικούς πρόσφυγες πολέμου του Αφγανιστάν και της Συρίας λόγου χάρη.

Χωρίς να εκφράζεται δημόσια η γνωστή ανησυχία στην Ε.Ε. για θέματα ασφάλειας, θωράκισης εξωτερικών συνόρων και διαχείρισης της τεράστιας προσφυγικής ροής, ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Ζοζέπ Μπορέλ τόνισε χθες πως «πρέπει να προετοιμαστούμε να υποδεχτούμε γύρω στα πέντε εκατομμύρια ανθρώπους. Πρέπει να κινητοποιήσουμε όλους τους πόρους στην Ε.Ε. για να βοηθήσουμε όσες χώρες υποδέχονται ανθρώπους. Θα χρειαστούμε περισσότερα σχολεία, περισσότερα κέντρα υποδοχής, περισσότερα απ’ όλα». Με μια εντυπωσιακή… κωλοτούμπα εξάλλου οι υπουργοί Εσωτερικών των 27 ενεργοποίησαν πρώτη φορά και σε χρόνο-ρεκόρ την οδηγία για τη χορήγηση προσωρινής προστασίας 1-3 χρόνων στους Ουκρανούς πρόσφυγες, παρακάμπτοντας τη χρονοβόρα διαδικασία ασύλου.

Η προσωρινή προστασία συνοδεύεται από παροχή στέγης, περίθαλψη, δικαίωμα εργασίας και εκπαίδευση για τα προσφυγόπουλα. Οι διακρίσεις βέβαια παραμένουν. Μολονότι ακόμα και οι Ουκρανοί, που δεν κατέχουν τα απαραίτητα βιομετρικά διαβατήρια, θα μπορούν να ταξιδεύουν ελεύθερα σε άλλες χώρες της Ε.Ε., η εξαίρεση δεν θα ισχύει για τους πολίτες τρίτων χωρών με άδεια διαμονής στην Ουκρανία, κυρίως φοιτητές και νόμιμοι μετανάστες από Αφρική, Μέση Ανατολή, Ασία κ.α., πολλοί εκ των οποίων μάλιστα συναντούν ακόμα μεγαλύτερα εμπόδια να εγκαταλείψουν την εμπόλεμη χώρα λόγω ρατσιστικής μεταχείρισης.

Σαν τη μύγα μες το γάλα εξακολουθεί να ξεχωρίζει δε η Βρετανία του Brexit, που επιμένει να αρνείται να ανοίξει τα σύνορά της για τους πρόσφυγες από την Ουκρανία, παρά τη χαλάρωση των κριτηρίων για οικογενειακές επανενώσεις και τη χορήγηση ανθρωπιστικής βίζας με… χορηγία. Η κυβέρνηση Τζόνσον στηλιτεύεται αφενός από την αντιπολίτευση πως χαρίζεται σκανδαλωδώς στους Ρώσους ολιγάρχες και κάνει τη ζωή δύσκολη στους Ουκρανούς ξεσπιτωμένους, αφετέρου από τη Γαλλία για «έλλειψη ανθρωπιάς», καθώς ζητήθηκε από 250 πρόσφυγες που θέλησαν να περάσουν από το Καλέ στη Βρετανία να επιστρέψουν στο… Παρίσι ή τις Βρυξέλλες για να βγάλουν βίζα εκεί! Εξ ου και η σκληροπυρηνική υπουργός Εσωτερικών, Πρίτι Πατέλ, αναγκάστηκε χθες σε τακτική υπαναχώρηση, αναγγέλλοντας πως στήνεται βρετανικό κέντρο επεξεργασίας σχετικών αιτήσεων «καθ’ οδόν προς το Καλέ αλλά μακριά από το λιμάνι», επιδιώκοντας πάγια να μη γίνει πόλος έλξης για τους χιλιάδες επίδοξους αιτούντες άσυλο από τρίτες χώρες που αναγκάζονται να προσπαθούν να φτάσουν στις βρετανικές ακτές διαπλέοντας τα επικίνδυνα στενά της Μάγχης με βάρκες-καρυδότσουφλα.

Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες είχαν φτάσει μέχρι χθες μόνο στην Πολωνία, πάνω από 261.000 στη Ρουμανία, τουλάχιστον 180.000 στην Ουγγαρία και 128.000 στη Σλοβακία. Η αλλαγή αντιμετώπισης είναι άκρως θεαματική. Ενώ μόλις έξι βδομάδες νωρίτερα η μισαλλόδοξη πολωνική κυβέρνηση άρχιζε να κατασκευάζει μασίφ τείχος στα στρατοκρατούμενα σύνορα με τη Λευκορωσία για λόγους αποτροπής κάποιων χιλιάδων αιτούντων άσυλο από τη Μέση Ανατολή, τώρα περνάει με κοινοβουλευτικές διαδικασίες φαστ τρακ νομοθεσία που προσφέρει μεταξύ άλλων στους Ουκρανούς ξεριζωμένους και στις πολωνικές οικογένειες που τους φιλοξενούν συμβολικό οικονομικό βοήθημα, συστήνοντας κρατικό ταμείο, ύψους 8 δισεκατομμυρίων ζλότι (1,63 δισ. ευρώ), για τη χρηματοδότηση της διαχείρισης της προσφυγικής κρίσης.

Τη ραγδαία επιδείνωση της ανθρωπιστικής κατάστασης στην Ουκρανία, ακόμα και στα δυτικά της χώρας που έχουν γλιτώσει τα χειρότερα, ανέδειξε και η δραματική έκκληση του δημάρχου τής Λβιβ για άμεση επιτόπια συνδρομή διεθνών οργανώσεων, αφού η -σχετικά ασφαλής προς το παρόν- πόλη των 700.000 έχει πλημμυρίσει από αμάχους και αγγίζει πια τα όρια των δυνατοτήτων της στην παροχή βοήθειας, έχοντας μετατραπεί παράλληλα σε κόμβο διαφυγής από τη χώρα.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο, στη Λβιβ έχουν καταφύγει περίπου 200.000 εκτοπισμένοι ενώ τουλάχιστον 50.000 περνούν καθημερινά από τον σιδηροδρομικό σταθμό της, με τοπικές αρχές και κατοίκους να ζορίζονται πλέον να τα βγάλουν πέρα με τόσο πολύ κόσμο χωρίς επαρκή εφόδια. «Χρειάζονται επειγόντως αξιόπιστα και προβλέψιμα “παράθυρα ηρεμίας” και “ασφαλή περάσματα” για τη μετεγκατάσταση ανθρώπων των οποίων οι ζωές βρίσκονται σε κίνδυνο και για την παροχή ζωτικών προμηθειών ανθρωπιστικής αρωγής» ανέφερε χθες το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA), προειδοποιώντας πως έχει αποκοπεί η πρόσβαση εκατοντάδων χιλιάδων ατόμων που την έχουν ανάγκη λόγω της στρατιωτικής περικύκλωσης ουκρανικών πόλεων.