«Με τέτοιο ρυθμό, η κατάσταση δείχνει πως θα μετατραπεί στη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση της Ευρώπης αυτόν τον αιώνα»… Κάθε μέρα και χειρότερες γίνονται οι ανθρωπιστικές προβλέψεις της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR). Μέχρι χθες, έκτη μέρα της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, είχαν καταμετρηθεί τουλάχιστον 677.000 εκτοπισμένοι από την εμπόλεμη χώρα -περίπου 150.000 το προηγούμενο 24ωρο- να έχουν καταφύγει στα όμορα ευρωπαϊκά κράτη της Πολωνίας, της Ουγγαρίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας και της Μολδαβίας.
«Οι εσωτερικά εκτοπισμένοι ή όσοι βρίσκονται τώρα σε ένα τρένο, ένα λεωφορείο ή ένα αυτοκίνητο προσπαθώντας να βρουν ασφάλεια» εντός Ουκρανίας κυμαίνονται σε ένα εκατομμύριο, ενώ ένας «αξιοσημείωτος αριθμός» ανθρώπων έχει περάσει στη Ρωσία, όπως επισημάνθηκε. Τα νούμερα «αυξάνονται εκθετικά, κυριολεκτικά ώρα με την ώρα», είχε προειδοποιήσει νωρίτερα ο επικεφαλής της UNHCR, Φιλίπο Γκράντι, ενημερώνοντας το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Εχω εργαστεί σε προσφυγικές κρίσεις για σχεδόν 40 χρόνια και σπάνια έχω δει τέτοια απίστευτη, ραγδαία αυξανόμενη έξοδο ανθρώπων· σίγουρα τη μεγαλύτερη εντός Ευρώπης από τους πολέμους στα Βαλκάνια».
Μόνο στην Πολωνία είχαν εισέλθει περίπου 400.000, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους, καθώς ο εκτιμώμενος ρυθμός αφίξεων ξεπερνά τους 50.000 πρόσφυγες ανά 24ωρο. Η ξενόφοβη εθνικιστική χώρα της Ε.Ε. -όπως εξάλλου κι η ομοϊδεάτισσα Ουγγαρία- έχει αντιστρέψει περιστασιακά, όσο και επιλεκτικά, την απάνθρωπη αντιπροσφυγική πολιτική της και υποδέχεται όχι απλά αδιαμαρτύρητα αλλά με πρωτοφανή θέρμη τους Ουκρανούς ξεριζωμένους, επικαλούμενη την αλληλεγγύη σε συνδυασμό με τους ιστορικούς, θρησκευτικούς και πολιτισμικούς δεσμούς τους με το πολωνικό έθνος. Οπως ανέφερε ο Γκράντι, γύρω στους 90.000 πρόσφυγες είχαν καταφέρει να εισέλθουν στην Ουγγαρία, 60.000 στη Μολδαβία, 50.000 στη Σλοβακία και 40.000 στη Ρουμανία.
Οι ουρές οχημάτων προς τα δυτικά και τα νότια σύνορα της Ουκρανίας έφταναν τα δεκάδες χιλιόμετρα και, μέσα στο ψύχος, η εξαντλητική αναμονή των αμάχων -κυρίως γυναικών, παιδιών, ηλικιωμένων και ανάπηρων, αφού οι άντρες 18 ώς 60 ετών δεν επιτρέπεται να βγουν από την εμπόλεμη χώρα λόγω γενικής επιστράτευσης- ξεπερνούσε τις 60 ώρες για την πολωνική μεθόριο και τις 20 ώρες για τη ρουμανική. Η φυγή είναι τόσο μαζική ώστε να απαιτείται μία μέρα για να διανύσει ένα αμάξι τα 60 χιλιόμετρα ανάμεσα στην Οδησσό και τη μολδαβική μεθόριο.
Τόσο η Υπατη Αρμοστεία όσο και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης ζήτησαν από τις γειτονικές χώρες της Ουκρανίας να κρατήσουν «χωρίς διάκριση» ανοιχτά για σύνορά τους και για τους πολίτες τρίτων χωρών -υπολογίζονται σε 470.000, βασικά φοιτητές και εργαζόμενοι μετανάστες- που επίσης κινδυνεύουν από τις ρωσικές επιθέσεις, έχοντας παγιδευτεί στην ουκρανική επικράτεια. Αφορμή στάθηκε το πλήθος των -συνεχιζόμενων- καταγγελιών σε βάρος Ουκρανών αλλά και Πολωνών συνοροφυλάκων και αστυνομικών για συστηματική ευνοϊκή μεταχείριση Ουκρανών πολιτών και ρατσιστικές διακρίσεις, βιαιοπραγίες, αποκλεισμούς από μέσα μεταφοράς, ακόμα και επαναπροωθήσεις από συνοριακά περάσματα γυναικών και αντρών με καταγωγή από κράτη της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Ασίας.
Εκτός από επιμέρους κυβερνήσεις, παρέμβαση -και μάλιστα οργισμένη- έκανε και η Αφρικανική Ενωση. «Αναφορές ότι Αφρικανοί διαχωρίζονται για λόγους απαράδεκτης ανόμοιας μεταχείρισης θα ήταν σοκαριστικά ρατσιστικές και σε παράβαση του Διεθνούς Δικαίου», τόνισε, θυμίζοντας πως κάθε άνθρωπος «ασχέτως φυλετικής ταυτότητας» έχει δικαίωμα να εγκαταλείψει μια χώρα για να ξεφύγει από τον πόλεμο.
Μιλώντας στο CNN, εκπρόσωπος της ουκρανικής συνοροφυλακής χαρακτήρισε αναληθείς τις καταγγελίες και ισχυρίστηκε πως οι συνάδελφοί του εργάζονται υπό τρομερή πίεση μεν, εντός νόμου δε. Το ζήτημα έχει πάρει διαστάσεις φτάνοντας ώς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, με τον πρέσβη της Πολωνίας στα Ηνωμένα Εθνη να κάνει λόγο για «απόλυτο ψέμα και τρομερή προσβολή για μας», επικαλούμενος τις 120 και πλέον εθνικότητες ανθρώπων που έχουν ήδη καταφύγει στη χώρα του από την Ουκρανία.
Ερχονται εκατομμύρια
«Δυστυχώς πρέπει να προετοιμαστούμε για εκατομμύρια αφίξεις» προσφύγων στην Ε.Ε., επανέλαβε χθες από την Μπρατισλάβα η Ευρωπαία επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων, Ιλβα Γιόχανσον. «Ταυτόχρονα έχουμε τεράστιες και κατεπείγουσες ανθρωπιστικές ανάγκες στην Ουκρανία, πολλούς εσωτερικά εκτοπισμένους», συμπλήρωσε, εκφράζοντας την ελπίδα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να ενεργοποιήσει αύριο, πρώτη φορά, την οδηγία για τη χορήγηση προσωρινής προστασίας στους Ουκρανούς πρόσφυγες με διάρκεια έως και τρία χρόνια (σε κραυγαλέα αντίθεση με όσα δεν έπραξε η Ε.Ε. στην προσφυγική κρίση του 2015, που πυροδότησε ο πόλεμος στη Συρία).
Μεταξύ άλλων εξετάζεται και η ανάπτυξη της διαβόητης Frontex, προκειμένου να συνδράμει τις χώρες πρώτης υποδοχής. Κατόπιν έντονων πιέσεων αλλά και επικρίσεων πως δεν ακολουθεί το ταχύ και γενναιόδωρο παράδειγμα της Ε.Ε., η Βρετανία ανακοίνωσε χθες πως θα δεχτεί κατά προσέγγιση 200.000 πρόσφυγες από την Ουκρανία, διευρύνοντας τα κριτήρια οικογενειακής επανένωσής τους και θεσπίζοντας έναν ανθρωπιστικό διάδρομο κατά κάποιον τρόπο, μέσω του οποίου θα επιτρέπεται σε βρετανικές επιχειρήσεις να επιδοτούν βίζες και να φέρνουν Ουκρανούς στη χώρα.
