Η αμήχανη Δύση και ο ρωσικός αναθεωρητισμός

Aρνούμενος ότι υποτίμησε τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δεσμεύτηκε να τον καταστήσει «διεθνή παρία», ανακοινώνοντας –σε συντονισμό με συμμάχους και εταίρους των ΗΠΑ– νέα δέσμη σκληρών κυρώσεων σε βάρος της Μόσχας, προς απάντηση της αιματηρής ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

Παρά, πάντως, την κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου (αυτή τη φορά από τη Μόσχα) και τους εκπεφρασμένους από την Ουάσινγκτον και το Λονδίνο φόβους όχι μόνο για «καρατόμηση» της ηγεσίας του Κιέβου από τους εισβολείς, αλλά και για την πρόθεση του Κρεμλίνου να μην περιοριστεί στα ουκρανικά εδάφη, η διχασμένη και αμήχανη μπροστά τις εξελίξεις και στον χειρισμό τους Δύση δεν έβγαλε το «μπαζούκας» με το οποίο απειλούσε τη Ρωσία.

Με το βλέμμα των δυτικών κυβερνήσεων στραμμένο ανήσυχα στις σκληρά δοκιμαζόμενες οικονομίες τους από τον πανδημικό πληθωρισμό και την ενεργειακή κρίση (με την τελευταία να φέρνει σε σαφώς πιο ευάλωτη θέση την εξαρτώμενη από το ρωσικό φυσικό αέριο Ε.Ε.), η Ουάσινγκτον, το Λονδίνο, αλλά και το Κίεβο «έδειξαν» τους Ευρωπαίους ως βασικούς υπαίτιους για τη μη ενεργοποίηση του αποκλεισμού της Ρωσίας από το διεθνές σύστημα διατραπεζικών συναλλαγών SWIFT, που θα οδηγούσε στον πλήρη οικονομικό «στραγγαλισμό» της. Επιλογή που, ωστόσο, θα συμπαρέσυρε κι άλλες –κυρίως ευρωπαϊκές– οικονομίες…

Θεωρητικά, η προοπτική παραμένει ανοιχτή ως «έσχατη λύση», συνοδεία διαβεβαιώσεων ότι οι επιπτώσεις των υφιστάμενων κυρώσεων θα γίνουν μακροπρόθεσμα αισθητές στη Μόσχα. Παραμένει όμως εξαιρετικά αμφίβολο εάν αυτές αρκούν για την ανάσχεση του ρωσικού αναθεωρητισμού.

Αναλυτές εκφράζουν σαφείς επιφυλάξεις, τονίζοντας ότι η Μόσχα –μέσω της προσέγγισής της με την Κίνα και τις υπόλοιπες χώρες των BRICKS– έχει λάβει τα μέτρα της, πολλώ δε μάλλον έναντι της προοπτικής πλήρους αποσύνδεσής της από το τμήμα των διεθνών συναλλαγών όπου κυρίαρχο είναι το δολάριο.

Οι κυρώσεις θα προκαλέσουν προβλήματα, παραδέχθηκε χθες ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν, καθώς η εξάρτηση της Ρωσίας από τις ξένες αγορές, όπως ανέφερε, είναι πια μειωμένη. Προανήγγειλε, δε, αντίποινα.

Η Μόσχα γνωρίζει τις αδυναμίες της Δύσης, επεσήμανε με νόημα η πρόεδρος του Συμβουλίου της Ρωσικής Ομοσπονδίας (Ανω Βουλή), Βαλεντίνα Ματβιένκο, σύμφωνα με το πρακτορείο TASS. Δήλωση που πιθανόν να παραπέμπει στον ενεργειακό τομέα.

Σε μια πρώτη αντίδραση, η Ρωσία απαγόρευσε ήδη όλες τις βρετανικές πτήσεις στον εναέριο χώρο της, σε απάντηση των βρετανικών κυρώσεων στην Aeroflot. Χθες, εν τω μεταξύ, η Πολωνία αποφάσισε να κλείσει τον εναέριο χώρο της για ρωσικές αεροπορικές εταιρείες. Κατά την OPSGROUP, που συνεργάζεται με τον τομέα των αεροπορικών εταιρειών για την εκτίμηση των κινδύνων στις πτήσεις, αναμένεται συνέχεια στα ρωσικά αντίμετρα, που θα επιφέρουν πλήγμα στον ήδη δοκιμαζόμενο κλάδο των δυτικών αερομεταφορών.

Κατά τα λοιπά, ο Πεσκόφ τόνισε ότι η Ρωσία αναμένει «με τον ένα ή τον άλλο τρόπο» ομαλοποίηση των σχέσεων με τη Δύση, προφανώς βάσει των τετελεσμένων που η Μόσχα δημιουργεί στην Ουκρανία, και, μέσω αυτής, στην αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη.

Παρά τις καταγγελίες του Γάλλου προέδρου Μακρόν περί «διπροσωπίας» του Βλαντίμιρ Πούτιν, η προχθεσινή τηλεφωνική επικοινωνία του με τον Ρώσο ομόλογό του –η πρώτη Δυτικού ηγέτη μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία– καταδεικνύει ότι οι δίαυλοι διαλόγου δεν έχουν κλείσει οριστικά.

Πολλά προφανώς θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις επί του πεδίου: στρατιωτικού, οικονομικού, διπλωματικού, αλλά και πολιτικού.

Οχι τυχαία, εν μέσω άγριας καταστολής των αντιπολεμικών διαδηλώσεων στη Μόσχα –που πλέον επεκτείνονται και σε άλλα σημεία του πλανήτη–, ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν μάζεψε τους εγχώριους ολιγάρχες ανήμερα της εισβολής στην Ουκρανία, ζητώντας τους να στηρίξουν τη ρωσική κυβέρνηση και οικονομία, προσφέροντας ως δέλεαρ ευνοϊκούς όρους στις επιχειρηματικές δραστηριότητές τους.

Στο ρωσικό «ζύγι» θα πρέπει εν τω μεταξύ να μπουν και η σταθερότητα των ευκαιριακών και μη συμμαχιών της Μόσχας: από την αναδυόμενη υπερδύναμη της Κίνας έως τον περιφερειακό παίκτη Τουρκία, η ηγεσία της οποίας μπαίνει με την ουκρανική κρίση σε νέες Συμπληγάδες.

Βλέποντας τα περιθώρια ελιγμών να στενεύουν, ενόψει και της χθεσινής τηλεδιάσκεψης κορυφής του ΝΑΤΟ, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, από τη μια, κατηγόρησε τη Δύση για «έλλειψη αποφασιστικότητας» και στήριξης του Κιέβου. Από την άλλη αντιτίθεται στην επιβολή κυρώσεων στην –εμπορική και στρατηγική εταίρο του– Μόσχα και έβαλε, διά του ΥΠΕΞ Τσαβούσογλου, λίγο πολύ στον «πάγο» το ουκρανικό αίτημα για κλείσιμο των Στενών του Βοσπόρου στα ρωσικά πολεμικά πλοία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, και παρά την πολιτική εξευμενισμού της Αγκυρας και της Μόσχας, που ακολούθησε κατά τη μακρά θητεία της στο «τιμόνι» της «ατμομηχανής» της Ευρώπης, η Γερμανίδα πρώην καγκελάριος, Ανγκελα Μέρκελ, βγήκε χθες από την πολιτική της «συνταξιοδότηση» για να τονίσει ότι «ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής στην ευρωπαϊκή ιστορία, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου».