Αν ήμασταν σκηνοθέτες, ειδικά σκηνοθέτες ντοκιμαντέρ και ακόμα πιο ειδικά Ελληνες, πραγματικά θα υψώναμε το ποτήρι μας στη μνήμη στου Δημήτρη Εϊπίδη, εμπνευστή και δημιουργού του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης πριν από 24 χρόνια. Τώρα που είμαστε θεατές και φανατικοί του εν λόγω φεστιβάλ, το ίδιο κάνουμε: ακριβώς γιατί ο σπουδαίος αυτός κινηματογραφόφιλος και βαθύς γνώστης του σινεμά μάς έκανε ένα σπουδαίο δώρο.
Κάθε Μάρτιο στη Θεσσαλονίκη μπορούμε να δούμε τι γίνεται στον κόσμο, δίχως λογοκρισία, χωρίς παρεμβολές. Και να λάβουμε, πέρα από την τέρψη, και γνώσεις που δεν θα τις βρούμε πουθενά αλλού. Οσο για τους ίδιους τους Ελληνες δημιουργούς, ήταν και είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με έργα συναδέλφων τους στο εξωτερικό και να παρουσιάσουν και τη δική τους δουλειά στο ευρύ κοινό (καθώς, ως γνωστόν, σχεδόν ποτέ ελληνικό ντοκιμαντέρ δεν παίρνει διανομή για τις αίθουσες).
Φέτος, κατά το δεύτερο δεκαήμερο του Μαρτίου, οπότε θα γίνει το 24ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, θα προβληθούν συνολικά 77 ελληνικές ταινίες τεκμηρίωσης, μικρού και μεγάλου μήκους, με τις εννέα από αυτές να συμμετέχουν στα τρία διαγωνιστικά τμήματα του Φεστιβάλ.
Συγκεκριμένα, στο Διεθνές Διαγωνιστικό θα δούμε: «Οι γάμοι της Τήλου» του Παναγιώτη Ευαγγελίδη (στην Τήλο ο αείμνηστος Τάσος Αλιφέρης τέλεσε τους πρώτους γκέι γάμους το 2008), «Femicidio» της Νίνας Μαρίας Πασχαλίδου για τις γυναικοκτονίες στην Ιταλία και «the Other Half» του Γιώργου Μουτάφη, μια καταγραφή 15 ετών της περιπέτειας των μεταναστών στα σύνορα. Στο Διαγωνιστικό Newcomers συμμετέχουν οι: «Λιτή αφθονία» των Φραντζέσκας Ρωμανού και Γιώργου Σαβόγλου (πρόκειται για τη λιτή ζωή του Βαγγέλη που ζει σε μια αυτοσχέδια καλύβα, στην άκρη ενός βράχου), «Χειροπαλαιστής» του Γιώργου Γούση (ο Παναγιώτης είναι πράγματι επαγγελματίας χειροπαλαιστής!), «Τέλος χρόνου» του Λουκά Παλαιοκρασά (μια ιστορία… σχολικής κατάληψης!). Οσο για το Διαγωνιστικό »FilmForward, εδώ συναγωνίζονται οι: «Γράμμα στον Νικόλα» της Χαράς Καμιναρά (ένα οπτικοακουστικό γράμμα μιας φωτογράφου προς το αγέννητο παιδί της για το πώς σώθηκε η ίδια στη Μεσόγειο), «Τελευταίο ταξίδι» του Αρη Χατζηστεφάνου (με τον σκηνοθέτη και δημοσιογράφο να βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στην Ιαπωνία, η ταινία καταπιάνεται με το βλέμμα του Καζαντζάκη πάνω στη χώρα και το πώς αυτή είναι σήμερα) και «IODINE – Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» του Ορφέα Περετζή, που έχει να κάνει με τον ίδιο τον τόπο του Μεσολογγίου.
Στα υπόλοιπα τμήματα του Φεστιβάλ (Ανοιχτοί Ορίζοντες, Πλατφόρμα και Από οθόνη σε Οθόνη) έχουμε ελληνικά ντοκιμαντέρ σε σχέση με την Ιστορία («Γυναίκες μαχήτριες – Η τριπλή απελευθέρωση» του Λεωνίδα Βαρδαρού, «Αποχαιρετισμός – Η μνήμη του τόπου» του Σταύρου Ψυλλάκη, «Ο παππούς μου ο Παπαφλέσσας» της Κλεώνης Φλέσσα, «21 – Η μάχη της πλατείας / Βehind the Sketches» του Μελέτη Μοίρα, «Ο αρχιλήσταρχος» του Μάριου Γάσπαρη, «Οι Εβραίοι της Κέρκυρας» του Μιριάν Γκεργκεβίτσα κ.ά.), τη μουσική («Ο ήχος των χρωμάτων» του Παναγιώτη Παπουτσή, «Ο ήχος των φολκ» του Γιάννη Χρηστίδη, «Παράλληλοι αυτοσχεδιασμοί» του Πέτρου Κολοτούρου κ.ά.) και με σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα («Πού πετούν τα παιδιά;» του Γιώργου Χρ. Ζέρβα, «Η βία στις σχέσεις» της Νιόβης Αναζίκου, «Καθαρές πόλεις» των Μαρίνας Δανέζη, Κώστα Μανδήλα, Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου, Χρήστου Σαρρή κ.ά.), που έχουν όμως ως βασικό θέμα συγκεκριμένες προσωπικότητες ή αφηγούνται ιδιαίτερες ανθρώπινες ιστορίες.
Οσον αφορά τις ειδικές προβολές του Φεστιβάλ, θα προβληθεί (όπως έχουμε ήδη γράψει) «Η πόλη και η πόλη» των Σ. Τζουμέρκα και Χρ. Πασσαλή, για την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, το κλασικό ντοκιμαντέρ «Tραγωδία του Αιγαίου» (1961) του Βασίλη Μάρου, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή, καθώς και τα «Ο μανάβης» του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου και «Dimitris Skyllas: afterpop» του Δημήτρη Ζιβόπουλου.
Τέλος, στο πλαίσιο της εξαιρετικής δράσης «Χώρα, σε βλέπω: Ο 20ός αιώνας του ελληνικού σινεμά» που διοργανώνει η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου, θα προβληθούν δώδεκα υπέροχες ταινίες παλαιότερων ετών. Μεταξύ αυτών περιμένουμε με ανυπομονησία να (ξανα)δούμε τις ταινίες: «Θηραϊκός όρθρος» των Κώστα Σφήκα και Σταύρου Τορνέ, «Φούρνοι, μια γυναικεία κοινωνία» των Αλίντα Δημητρίου και Νίκου Κανάκη, «Αθήναι» της Εύας Στεφανή και «Ακρόπολις των Αθηνών» του Ροβήρου Μανθούλη.
