Περί τρένων

Από την Ταϊβάν

Με αφορμή το brain gain που παρουσιάστηκε από τον πρωθυπουργό στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, στα όμορφα Γιάννενα, θέλω να παρουσιάσω και μια διαφορετική οπτική πλευρά από έναν απόδημο, όχι στη μακρινή Αμερική, αλλά στην κοντινή Ολλανδία, που όχι μόνο δεν βλέπει το τρένο της καινούργιας Ελλάδας να έρχεται, αλλά αντιθέτως να απομακρύνεται όλο και περισσότερο, μέρα με τη μέρα προς όλο και πιο σκοτεινούς προορισμούς.

Στη ζωή μου υπήρξα από τους προνομιούχους, οπότε η μερίδα που ίσως εκπροσωπώ να μικραίνει ακόμα περισσότερο. Μια σύντομη παρένθεση για το βιογραφικό μου: σπούδασα μηχανικός στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια ολοκλήρωσα τον φοιτητικό μου κύκλο φοιτώντας για μεταπτυχιακές σπουδές σε Γερμανία, έκτοτε εργάζομαι σε πολυεθνική εταιρεία στην Ολλανδία ταξιδεύοντας τον κόσμο.

Δει δε χρημάτων, και άνευ τούτων ουδέν έστι γενέσθαι των δεόντων. Το τρένο, λοιπόν, χρειάζεται καύσιμα. Μεσουρανούσης της κρίσης, οι εργασιακές συνθήκες τσαλαπατήθηκαν, κυρίως επί ΠΑΣΟΚ, Ν.Δ. και συγκυβέρνησης. Εγιναν περικοπές μισθών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται οικονομικά αλλά και κοινωνικά, και πλέον στο 2021 οι πραγματικοί μισθοί αγοράς βρίσκονται, αν όχι οι χαμηλότεροι της ευρωζώνης, τουλάχιστον στις χειρότερες θέσεις. Οπότε βιοποριστικά και μόνο παρατηρούνται τα πρώτα εμπόδια για την αναχώρηση του τρένου.

Εστω τα οικονομικά κριτήρια παραμερίζονται προσωρινά, αφού το τρένο, σύμφωνα πάντα με μια ορισμένη μερίδα, έχει ήδη ξεκινήσει και ίσως μας ταξιδέψει σε ένα καλύτερο αύριο. Στο τρένο δυστυχώς ή ευτυχώς δεν είναι ο καθένας μόνος του. Είμαστε σε ένα βαγόνι όλοι μαζί, μια κοινωνία και πρέπει να μάθουμε να συνυπάρχουμε ειρηνικά. Η εικόνα αυτή τη στιγμή, στην Ευρώπη τουλάχιστον, είναι ότι τα ποσοστά (ακρο)δεξιών και εξτρεμιστών στην Ελλάδα αυξάνονται σε προβληματικό βαθμό. Είναι μέλη της κυβέρνησης με την ψήφο των συνεπιβατών. Αρα το ταξίδι στο τρένο είναι ήδη προβληματικό, όταν από μεγάλη μερίδα των επιβατών δεν αναγνωρίζουν βασικά ιδεώδη όπως ελευθερία, ανεξιθρησκία, ελευθεροτυπία, το δικαίωμα στη διαφορετικότητα και πολλά άλλα.

Επίσης, το κάθε τρένο πρέπει να έχει και οδηγό και πλήρωμα. Το «επιτελικό κράτος» και «κυβέρνηση αρίστων» έχει καταντήσει ανέκδοτο. Νεποτισμός, πλαστά ή ανύπαρκτα πτυχία, κομματικοί και φωτογραφικοί διορισμοί σε καίριες θέσεις ισχύος. Τα παραδείγματα πολλά και δεν είναι επί του παρόντος. Σε μια σοβαρή χώρα όπως η Αυστρία ή η Ολλανδία ο οδηγός ή και το πλήρωμα θα είχαν παραιτηθεί.

Το τρένο είναι μεγαλύτερο από κάθε οδηγό και κάθε πλήρωμα. Είναι μια στιβαρή μηχανή που έχει στόχο να ταξιδέψει τους επιβάτες στον προορισμό τους με ασφάλεια. Στις πολιτικές επιστήμες ο όρος μπανανία ή Banana Republics περιγράφει μια πολιτικά ασταθή χώρα με οικονομία που εξαρτάται από την εξαγωγή ενός προϊόντος περιορισμένων πόρων, όπως οι μπανάνες ή τα ορυκτά ή να προσθέσω «τη βαριά βιομηχανία της χώρας», τον τουρισμό. Το δεύτερο σκέλος έχει ήδη επιτευχθεί. Από τη δικιά μου πλευρά του σταθμού, το τρένο αρχίζει να στρωματοποιείται. Μια μεγάλη φτωχή εργατική τάξη αρχίζει να φαίνεται με την καθίζηση της μεσαίας τάξης και μια πλουτοκρατία άρχουσας τάξης, που αποτελείται από τις επιχειρηματικές και πολιτικές ελίτ. Την ώρα που ο εκάστοτε οδηγός αρνηθεί το εκλογικό αποτέλεσμα και ασκήσει την επιρροή του ως πολιτική ελίτ, το πρώτο σκέλος γίνεται πραγματικότητα και το τρένο εκτροχιάζεται.

Αυτή είναι η δική μου πραγματικότητα σχετικά με το τρένο. Οσο μάλλον για το αν τυχόν το χάσω ή με προσπεράσει, μάλλον πηγαίνει προς την αντίθετη κατεύθυνση στην καλύτερη περίπτωση ή στον γκρεμό στη χειρότερη. Η ρότα σχεδιάζεται με την ψήφο των επιβατών κάθε τέσσερα χρόνια. Το τρένο όμως αλλάζει μόνο όταν ο καθένας από τους επιβάτες θεωρήσει το ταξίδι του χωρίς νόημα, παρά μόνο όταν έχει στόχο να βοηθήσει σε μια κοινωνική μεταμόρφωση για ένα καλύτερο αύριο.

Με εκτίμηση

Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 06/12/2021.