Περισσότερες από επτά φορές αναφέρεται ο «ευρωπαϊκός τρόπος ζωής» στην Εθνική Στρατηγική για την Ενταξη Αιτούντων Ασυλο και Προσφύγων που εγκρίθηκε στο τελευταίο υπουργικό συμβούλιο, όπου την παρουσίασαν ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νότης Μηταράκης και η υφυπουργός Σοφία Βούλτεψη.
Η αναφορά στον όρο, που επικρίθηκε έντονα ως ακροδεξιός όταν υιοθετήθηκε για το χαρτοφυλάκιο του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μαργαρίτη Σχοινά, προϊδεάζει ότι η στρατηγική της κυβέρνησης αφορά περισσότερο την αφομοίωση των προσφύγων παρά την κοινωνική τους ένταξη με ισότιμους όρους σεβασμού της πολιτισμικής τους ταυτότητας.
Ο «ευρωπαϊκός τρόπος ζωής» αναφέρεται στο πλαίσιο μαθημάτων ελληνικής γλώσσας, που χαρακτηρίζονται υποχρεωτικά, χωρίς να διευκρινίζεται αν είναι υποχρεωτικό να τα παρέχει το κράτος ή να συμμετέχουν σ’ αυτά υποχρεωτικά οι πρόσφυγες, όπως και σε εκπαιδευτικά προγράμματα σε πανεπιστημιακά τμήματα ή σε τμήματα της τοπικής αυτοδιοίκησης για ζητήματα δημοκρατικού πολιτεύματος και θεσμών. Δεν λείπει μάλιστα και η αναφορά σε προγράμματα ένταξης των προσφύγων σε θεσμούς όπως οι πρόσκοποι, ενώ υπάρχουν προγράμματα με στόχο την κοινωνική αποδοχή των προσφύγων, όταν η ίδια η αντιπροσφυγική πολιτική και ρητορική της κυβέρνησης υπονομεύει την αποδοχή των προσφύγων και υποδαυλίζει τον κοινωνικό ρατσισμό.
Η Εθνική Στρατηγική αποτελεί παράθεση γενικών στόχων που εντάσσονται σε τέσσερις ενότητες-πυλώνες: προένταξη όσων ζητούν άσυλο, κοινωνική ένταξη των αναγνωρισμένων προσφύγων, πρόληψη και προστασία από βία, εκμετάλλευση και κακοποίηση, και, τέλος, εποπτεία της ενταξιακής πορείας.
Χρονοδιαγράμματα δεν υπάρχουν, ούτε αναφορά σε χρηματοδότηση, ούτε εξειδίκευση των φορέων υλοποίησης, ενώ και η εισαγωγική έκθεση μοιάζει περισσότερο με έκθεση ιδεών παρά με συνεκτικό και επεξεργασμένο κείμενο που θέτει στόχους στο πλαίσιο μιας πολιτικής ένταξης που διέπει οριζόντια το σύνολο της κρατικής πολιτικής.
«Η Στρατηγική Ενταξης που ανάρτησε το υπουργείο μετά την έγκρισή του στο υπουργικό συμβούλιο, χωρίς να έχει προηγηθεί διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς, κινείται στη λογική πρότζεκτ που υλοποιούνται κάθετα και όχι στη λογική αλληλένδετων δράσεων που υλοποιούνται οριζόντια από όλη τη δημόσια διοίκηση και έχουν μόνιμο χαρακτήρα», σημειώνει ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης, διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες.
Από την πλευρά της, η υφυπουργός Σοφία Βούλτεψη, μιλώντας στην «Εφ.Συν.», σημειώνει ότι λεπτομέρειες δεν αναμένονται σε ένα κείμενο στρατηγικής, που δεν αποτελεί σχέδιο δράσης, και διευκρινίζει ότι θα ακολουθήσει διαβούλευση. Επισημαίνει επίσης ότι το υπουργείο έχει έτοιμα δώδεκα τεχνικά δελτία που ρυθμίζουν όλες τις λεπτομέρειες για αντίστοιχες δράσεις και τα οποία αναμένεται να κατατεθούν σύντομα για προσυμβατικό έλεγχο στο Ελεγκτικό Συνέδριο.
Περιλαμβάνουν προγράμματα κατάρτισης όσων ζητούν άσυλο για απασχόληση στη μεταποίηση ή δίνουν τη δυνατότητα απασχόλησης στον αγροτικό τομέα, με επιδότηση εργασίας, ενοικίου και μετακίνησης για τους ωφελούμενους. Αλλο τεχνικό δελτίο αφορά την εκπαίδευση του προσωπικού των δομών υποδοχής και φιλοξενίας σε συνεργασία με τον Εθνικό Εισηγητή για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων, για να μπορούν να εντοπίζουν θύματα τράφικινγκ, ή τη συνεργασία με πανεπιστημιακές σχολές για την εκπαίδευση σε θέματα ισότητας και αποτροπής ενδοοικογενειακής βίας.
Σύμφωνα με την κ. Βούλτεψη, υπάρχει μεγάλη ανάγκη για εργατικά χέρια στον αγροτικό τομέα και στον τουρισμό, που μπορεί να καλυφθεί με την εργασία όσων ζητούν άσυλο ή των αναγνωρισμένων προσφύγων, οι οποίοι θα συμβάλουν έτσι στο ΑΕΠ, ενώ και οι ίδιοι θα αποκτήσουν δεξιότητες και εφόδια χρήσιμα όχι μόνο για όσο μένουν στη χώρα μας, αλλά και για την ένταξή τους σε άλλες χώρες ή για την επιστροφή τους στην πατρίδα τους, αν το επιλέξουν.
Τα ενταξιακά προγράμματα αναμένεται να χρηματοδοτηθούν από τα διαθέσιμα για την ένταξη κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης μέχρι να ξεκινήσει η ροή χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών κονδυλίων από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ενταξης και από το Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας για την περίοδο 2021-2027.
