Θα καταφέρει να επιβιώσει η εύθραυστη κυβερνητική συμμαχία στη Βόρεια Μακεδονία χωρίς την καθοριστική («συγκολλητική», αν θέλετε) ηγεσία του φιλοευρωπαϊστή Ζόραν Ζάεφ, που ανέλαβε την ευθύνη για το εκλογικό φιάσκο; Ή τελικά η γειτονική μας χώρα θα πάει σε πρόωρες εκλογές, όπως επιδιώκει κατά βάθος η εθνικιστική αξιωματική αντιπολίτευση μετά τη μεγάλη της νίκη στον β γύρο των δημοτικών εκλογών της Κυριακής;
Μόνο σίγουρο είναι ότι θα πάρει κάποιες μέρες για να ξεκαθαρίσει το πολιτικό τοπίο, στον απόηχο της τολμηρής παραίτησης του 47χρονου Ζάεφ από τη θέση του πρωθυπουργού αλλά και του προέδρου του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος SDSM, που κέρδισε μόλις 16 δήμους στις κυριακάτικες κάλπες, χάνοντας την πρωτεύουσα Σκόπια και άλλες σημαντικές πόλεις, όπως Μπίτολα (Μοναστήρι), Οχρίδα και Κουμάνοβο.
Ο ίδιος είχε προαναγγείλει την αποχώρησή του στην περίπτωση που η δεξιά εθνικιστική παράταξη VMRO-DPMNE επικρατούσε στις αυτοδιοικητικές εκλογές – όπως κι έγινε, καθώς αναδείχτηκε νικήτρια σε 42 δήμους (όταν στις προηγούμενες εκλογές το 2017 είχε κερδίσει μόλις 5 και το SDSM 57). Την αντιπολίτευση βοήθησαν πολύ το ρεκόρ αποχής και ο κατακερματισμός των μικρότερων κομμάτων.
Σε σύνολο 81 δήμων, την πρωτιά σε 15 εξασφάλισαν παρατάξεις που εκπροσωπούν την αλβανική μειονότητα και στους υπόλοιπους υπερίσχυσαν ανεξάρτητοι υποψήφιοι και μικρά κόμματα. Δήμαρχος στα Σκόπια εξελέγη πρώτη φορά γυναίκα: η δικηγόρος και οικονομολόγος Ντανέλα Αρσόφσκα, ανεξάρτητη μεν, υποστηριζόμενη δε από το VMRO-DPMNE. Ο επικεφαλής του και ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Χρίστιαν Μίτσκοσκι, τόνισε ότι το SDSM «έχασε τη νομιμοποίησή» του και δήλωσε εμμέσως πλην σαφώς ότι το κόμμα του θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία μαζί με άλλες παρατάξεις, ώστε να αναλάβει τη διακυβέρνηση χωρίς εκλογές. Διαφορετικά, είπε, πρέπει να υπάρξει πρόωρη προσφυγή στις κάλπες.
Τα βασικά σενάρια λοιπόν είναι τρία. Πρώτο: Το SDSM να μπορέσει να κρατηθεί στην εξουσία με άλλον πρωθυπουργό, παρά την ισχνή κοινοβουλευτική πλειοψηφία 62 εδρών (σε σύνολο 120) που συγκεντρώνει με τους συμμάχους του, με πρώτο και μεγαλύτερο το αλβανικό κόμμα DUI. Δεδομένης και της ανυπαρξίας προφανούς διαδόχου του Ζάεφ για την πρωθυπουργία και την προεδρία του SDSM (κάτι που περιπλέκει τα πράγματα), ο υπηρεσιακός πλέον πρωθυπουργός και στελέχη του κόμματος άρχισαν ήδη διαβουλεύσεις με τους κυβερνητικούς τους εταίρους για να καθορίσουν τα επόμενα βήματα.
Ολοι υποστήριξαν χθες ότι η κυβερνητική πλειοψηφία παραμένει σταθερή. Το ενδεχόμενο αιφνιδιαστικής απόσυρσης κάποιας παράταξης δεν μπορεί πάντως να αποκλειστεί – εξέλιξη που θα προκαλούσε κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού. Δεύτερο σενάριο: Το VMRO-DPMNE να καταφέρει πράγματι να συγκεντρώσει πλειοψηφία στη Βουλή, παρότι διαθέτει 56 έδρες μαζί με τους δικούς του συμμάχους. Αν όμως κάποιο κόμμα «αποστατήσει» από τον κυβερνητικό συνασπισμό με το SDSM και αποφασίσει να στηρίξει το VMRO-DPMNE, τα «κουκιά» ίσως του βγουν. Τρίτο σενάριο: Αποτυχία όλων των προσπαθειών και προκήρυξη πρόωρων εκλογών.
