Με ενα υβριδικό μοντέλο που συνδύασε τη φυσική παρουσία με την ψηφιακή τεχνολογία, με αυστηρούς υγειονομικούς κανόνες και με το σύνθημα «Re:connect – Welcome back to Frankfurt» («Επανασύνδεση – Καλώς ήρθατε και πάλι στη Φρανκφούρτη») η 72η Διεθνής Εκθεση Βιβλίου Φρανκφούρτης έδωσε από τις 20 Οκτωβρίου έως και χθες το στίγμα της, με θετικές αλλά και αρνητικές εντυπώσεις.
Από τη μια ήταν ο Καναδάς, που ως τιμώμενη χώρα εκτός από συγγραφείς-σταρ, όπως η Μάργκαρετ Ατγουντ, έδωσε έμφαση σε πένες που αναδεικνύουν τη διαφορετικότητα και την «εκλεκτική και πολυπολιτισμική λογοτεχνία» της. Kι από την άλλη, το μποϊκοτάζ εκδηλώσεων, με έντονες αντιδράσεις, με πρώτη και καλύτερη την Αφρογερμανίδα ακτιβίστρια συγγραφέα Jasmina Kuhnke που κατακεραύνωσε την παρουσία του ακροδεξιού εκδοτικού οίκου Jungeuropa στη μεγαλύτερη και πιο σημαντική έκθεση βιβλίου παγκοσμίως.
Η Mάργκαρετ Ατγουντ, διάσημη για το δυστοπικό της μυθιστόρημα «Η ιστορία της θεραπαινίδας», που έγινε και τηλεοπτική σειρά, ήταν η πρώτη καλεσμένη στην τελετή έναρξης και συνομίλησε από τον Καναδά, διαδικτυακά, με τη Josephine Bacon, ποιήτρια και κινηματογραφίστρια που γράφει στα γαλλικά και στη διάλεκτο Innu-aimun.
Ο Vivek Shraya, βραβευμένος τρανς συγγραφέας κινηματογραφιστής και εικαστικός, ήταν ο τρίτος προσκεκλημένος στην τελετή έναρξης, ενώ προσέλκυσαν το ενδιαφέρον εκδηλώσεις με γαλλόφωνους συγγραφείς, όπως ο γεννημένος στην Αϊτή Dany Laferriere και η Kim Thuy από το Βιετνάμ, που μέσα από τις προσωπικές τους ιστορίες αφηγούνται την εμπειρία των μεταναστών.
Ωστόσο, αυτό που αποτέλεσε επίκεντρο συζητήσεων ήταν το μποϊκοτάζ σε εκδηλώσεις τους, πρώτα από την Jasmina Kuhnke που δήλωσε πως η παρουσία της στην έκθεση θα μπορούσε να θέσει τη ζωή της σε κίνδυνο, με τις Annabell Mandeng και Nikeata Thompson να ακολουθούν το παράδειγμά της. «Δεν υπάρχει χώρος για ναζί δίπλα μου, γι’ αυτό δεν θα λάβω μέρος στη φετινή έκθεση. Δεν μιλάω με ναζί. Δεν ακούω ναζί. Δεν διαβάζω βιβλία ναζί», έγραψε στο Twitter η 39χρονη Kuhnke, η οποία θεωρεί απαράδεκτο να δίνεται εκθεσιακός χώρος στον ακροδεξιό εκδοτικό οίκο Jungeuropa. Διευθύνεται από τον 30χρονο εξτρεμιστή της «Νέας Δεξιάς» Philip Stein, ο οποίος αυτόν τον καιρό συγκεντρώνει χρήματα μέσω της εθνικιστικής και αντιπροσφυγικής καμπάνιας «Ενα τοις εκατό για τη χώρα μας» και μάλιστα δηλώνει ότι η Kuhnke πρέπει να απελαθεί.
Πάντως, ο διευθυντής της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου, Jürgen Boos, υπερασπίστηκε την παρουσία του ακροδεξιού εκδότη (άλλωστε τα τελευταία χρόνια εκθέτουν τέτοιοι Γερμανοί εκδότες στη Φρανκφούρτη) στο πλαίσιο της ελευθερίας έκφρασης. «Εφόσον οι απόψεις δεν παραβιάζουν κανένα νόμο, όλοι μπορούν να συμμετέχουν στην ανταλλαγή απόψεων στην έκθεση», δήλωσε ο Boos, προσθέτοντας ότι στη διοργάνωση λαμβάνονται όλα τα μέτρα ασφαλείας.
Σε κοινή ανακοίνωση με την Ενωση Γερμανών Εκδοτών και Βιβλιοπωλών τονίστηκε: «Είναι σαφές για μας ότι οι εκδότες που λειτουργούν εντός του πλαισίου του νόμου μπορούν να συμμετάσχουν στην έκθεση βιβλίου, ακόμα κι αν δεν συμμεριζόμαστε τις απόψεις τους. Στη συνταγματική δημοκρατία μας, η απαγόρευση εκδοτικών οίκων και των εκδόσεών τους είναι δουλειά των δικαστηρίων και όχι μεμονωμένων φορέων όπως εμείς».
Ασφαλώς πολλοί συγγραφείς, εκδότες, καλλιτέχνες όπως και το Εκπαιδευτικό Κέντρο Αννα Φρανκ στη Φρανκφούρτη δήλωσαν τη συμπαράστασή τους στην Jasmina Kuhnke, ενώ μεταξύ άλλων υπογράμμισαν πως δεν πρέπει να γίνονται ενέργειες που συμβάλλουν στη διάδοση και την εδραίωση της ιδεολογίας του μίσους.
Από τη φετινή Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Φρανκφούρτης, που ολοκληρώθηκε το Σαββατοκύριακο με τη συμμετοχή του κοινού –σύμφωνα με την παράδοση αρκετοί ήταν ντυμένοι σαν ήρωες και ηρωίδες βιβλίων–, δεν έλειψε το Ελληνικό Περίπτερο (το συντόνισε το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού) με 800 τίτλους βιβλίων, 14 εκδότες και εκδηλώσεις με συγγραφείς. Προσκεκλημένος ήταν ο Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης (ΜΟΜus) στο πλαίσιο ευρύτερων πολιτιστικών συνεργασιών που επιθυμεί να αναπτύξει η Frankfurt Book Fair με αφετηρία την Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, αυτόν τον Νοέμβριο (25 έως 28), με τιμώμενη τη γερμανόφωνη λογοτεχνία.
-320x213.jpg)
