Λήξη «συναγερμού» για τον υπολογισμό του «Ηρακλή» στο ελληνικό χρέος

Ησυχα και ανώδυνα αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να κλείσει το θέμα που ανέκυψε με τα 23 δισ. ευρώ κρατικές εγγυήσεις του προγράμματος «Ηρακλής» και την… παράλογη –όπως τη χαρακτηρίζουν ειδικότεροι ημών– απαίτηση της ανεξάρτητης Eurostat να εγγραφούν στο δημόσιο χρέος, χωρίς μάλιστα να έχουν καταπέσει.

Ανάλογες συζητήσεις έγιναν τόσο στην Ιταλία, που έχει πρώτη εφαρμόσει πρόγραμμα αντίστοιχο του «Ηρακλή» –το GAGS, το οποίο αφορά τιτλοποιήσεις άνω των 100 δισ. ευρώ– και εδώ και 5 χρόνια δεν έχει καταπέσει καμία εγγύηση, όσο και στην Ισπανία (εγγυήσεις για bad bank), εγείροντας ξαφνικά πανευρωπαϊκό ζήτημα περί κρατικών εγγυήσεων και ενώ είναι σε εξέλιξη οι συζητήσει περί αναθεώρησης του Συμφώνου Σταθερότητας. Φαίνεται να αποτελεί ευρωπαϊκή πρωτοτυπία η προκαταβολική εγγραφή στο χρέος κρατικών εγγυήσεων και μάλιστα στο σύνολό τους, εκτινάσσοντας το ελληνικό δημόσιο χρέος προκαταβολικά. Εκτός αν κάποιοι θέλουν να βάλουν ξανά την Ελλάδα στον ρόλο του πειραματόζωου της Ε.Ε. ή να εμφανιστούν «ξαφνικά» ως σωτήρες.

Στο επιχείρημα ότι η Ιταλία βρίσκεται σε επενδυτική βαθμίδα, η ελληνική πλευρά απαντά ότι έπειτα από σκληρές διαπραγματεύσεις με τις ευρωπαϊκές αρχές το senior τμήμα των τιτλοποιήσεων έλαβε στάθμιση μηδενικού κινδύνου (RW 0%), αν και η χώρα δεν είχε επενδυτική βαθμίδα. Ως αποτέλεσμα, οι τράπεζες παρακρατούν με μηδενικό ρίσκο τα senior ομόλογα των τιτλοποιήσεων –η καθεμία έχει διαφορετική δομή–, ενισχύοντας έτσι την κεφαλαιακή βάση τους και την κερδοφορία τους.

Ανεξάρτητα από την κριτική που έχει ασκηθεί κατά καιρούς για το σχέδιο «Ηρακλής» και για την άποψη αν ήταν πιο ενδεδειγμένη η λύση της «Bad Bank» (σε αυτή την περίπτωση αυτομάτως θα είχαμε επιβάρυνση του δημόσιου χρέους), γεγονός είναι ότι οι ευρωπαϊκές αρχές ενέκριναν και ενθάρρυναν το σχέδιο «Ηρακλής» για έναν κυρίως λόγο: δεν επιβάρυνε το δημόσιο χρέος και απάλλασσε από τον βραχνά των «κόκκινων» δανείων, για τις τράπεζες.

Την επόμενη εβδομάδα αναμένεται η λήξη του «συναγερμού» ενδεχομένως με μια συμφωνία για μικρές διορθωτικές κινήσεις, όπως π.χ. αύξηση της προμήθειας που καταβάλλουν οι τράπεζες ώστε να λάβουν τις κρατικές εγγυήσεις καθώς η παροχή τους δεν είναι τζάμπα. Σημειώνεται ότι το ύψος των προμηθειών για τον «Ηρακλή Ι» και «Ηρακλή ΙΙ» ανέρχεται σε 3 δισ. ευρώ και αποτελεί στην πραγματικότητα το «μαξιλάρι ασφαλείας» του Δημοσίου.

«Φανταστείτε να είστε εγγυητής στο δάνειο κάποιου και να αρχίσει να σας κυνηγάει η τράπεζα ενώ το δάνειο εξυπηρετείται. Ή, ακόμα χειρότερα, φανταστείτε να σας κυνηγάει και για τα δάνεια που θα μπείτε εγγυητής στο μέλλον», είναι το απλοποιημένο παράδειγμα που αναφέρουν πηγές με γνώση του θέματος.

Σε κάθε περίπτωση, το θεσμικό πλαίσιο για τον «Ηρακλή», πέραν των προμηθειών για τις εγγυήσεις, έχει ασφαλιστικές δικλίδες. Ειδικότερα, οι εγγυήσεις αφορούν τους ποιοτικούς τίτλους, αυτούς υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας, και για να ενεργοποιηθούν πρέπει να έχει πουληθεί στους επενδυτές το 50%+1 των τίτλων μεσαίας και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας. Eξάλλου, οι τιτλοποιήσεις έχουν λάβει rating BB– από ανεξάρτητο διεθνή οίκο είναι ισχυρή διασφάλιση για τις κρατικές εγγυήσεις.

Και επί πρόσθετα, η Επιτροπή Παρακολούθησης των τιτλοποιήσεων, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι του ΟΔΔΗΧ, του υπουργείου Οικονομικών και δύο μέλη της ΤτΕ, παρακολουθεί στενά την πορεία των τιτλοποιήσεων και μπορεί να ζητήσει διορθωτικές κινήσεις διασφαλίζοντας ότι δεν θα «σκάσουν» οι κρατικές εγγυήσεις.

Το… αίτημα ορισμένων τεχνοκρατών της Εurostat, που είχε συμμετοχή και στις αρχικές διαπραγματεύσεις –κάποιοι τους χαρακτηρίζουν «μουγκά λιοντάρια»–, στερείται λογικής καθώς σήμερα μόνο μία τιτλοποίηση έχει ολοκληρωθεί, έχει λάβει κρατικές εγγυήσεις –το project Cairo της Eurobank– και φυσικά καμία εγγύηση δεν έχει καταπέσει. Σύμφωνα με πηγές, το θέμα προέκυψε όταν στελέχη της Εurostat… εκτίμησαν ότι το τίμημα της εν λόγω συναλλαγής δεν ήταν επαρκές και οι ανακτήσεις δανείων υστερούν σε σχέση με τα όσα προβλέπει το business plan. Προφανώς, αν ρωτούσαν την ανεξάρτητη Τράπεζα της Ελλάδος, θα τους ενημέρωνε ότι για να γίνουν ανακτήσεις θα πρέπει να γίνονται πλειστηριασμοί και στη χώρα μας δεν έγιναν για σχεδόν 1,5 χρόνο λόγο πανδημίας.

Είναι λοιπόν άξιο απορίας πώς ξαφνικά(;) προέκυψε ζήτημα –και πώς «παραφουσκώθηκε», όπως σημείωναν ορισμένες πηγές– δυο χρόνια μετά την έγκριση του ελληνικού προγράμματος από όλες τις ευρωπαϊκές αρχές (DG comp, EKT/SSM, E.E., ESM).