Από τη Βαλτική στην Κριμαία

Δεν επιθυμεί κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με τη Δύση, είναι το ξεκάθαρο μήνυμα που έστειλε προχθές Κυριακή ο Πούτιν με τη δήλωσή του ότι απέρριψε εισήγηση του υπουργείου Αμυνας για ναυτικές ασκήσεις στη Μαύρη Θάλασσα ταυτόχρονα με την εκεί παρουσία δυνάμεων του ΝΑΤΟ.

Είναι σαφές ότι το Κρεμλίνο συνδέει την ένταση με την Ουκρανία με την αντιπαράθεση Λευκορωσίας-Πολωνίας. Μέσα από τα συμφραζόμενα του Πούτιν προβάλλει ξεκάθαρα το σενάριο της αποκλιμάκωσης που προτείνει στον Μπάιντεν.

Η Ρωσία να επαναφέρει στην τάξη τον Λουκασένκο και οι ΗΠΑ να στείλουν σαφή μηνύματα προς το Κίεβο και τη Βαρσοβία ότι δεν επιθυμούν κλιμάκωση. Προφανώς η ματαίωση διεξαγωγής ναυτικών ασκήσεων στον Εύξεινο Πόντο από τη Ρωσία μπορεί να ερμηνευτεί ότι ο Πούτιν δεν πιστεύει πως ο Μπάιντεν επιθυμεί να διακινδυνεύσει την προσεκτική και αργή επαναπροσέγγιση των δύο υπερδυνάμεων που δρομολογήθηκε στη συνάντηση κορυφής της Γενεύης στα μέσα Ιουνίου.

Κίεβο και Βαρσοβία παίζουν με τη φωτιά καθώς σε αντίθεση με την ελεγχόμενη διπολική αντιπαράθεση της περιόδου 1947-1991 σήμερα οι πιθανότητες τοπικές ελεγχόμενες κρίσεις να τεθούν εκτός ελέγχου είναι πολύ μεγαλύτερες.

Η εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού-προσφυγικού από τον Λουκασένκο αναζωπύρωσε την ένταση μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας με αναφορές σε επικείμενη ρωσική επίθεση ταυτόχρονα με «υβριδική» επίθεση από το Μινσκ, με την κάνουλα των ροών να ανοίγει προς Νότο.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Πούτιν ελέγχει πλήρως το καθεστώς Λουκασένκο και συνεπώς μπορεί να επιβάλει αποκλιμάκωση όποτε το κρίνει αναγκαίο. Η ίδια βεβαιότητα δεν υπάρχει για τον βαθμό στον οποίο η Ουάσινγκτον ελέγχει τις κυβερνήσεις στη Βαρσοβία και στο Κίεβο.

Είναι φανερό ότι αν δεν υπάρξει σαφές μήνυμα αποκλιμάκωσης, τότε οι σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας θα παλινδρομήσουν στην ψυχροπολεμική αντιπαράθεση και καχυποψία στην οποία βρίσκονταν την περασμένη άνοιξη μέχρι την ανακοίνωση του ραντεβού κορυφής στη Γενεύη.

Θα υπάρξει απάντηση Μπάιντεν στο μήνυμα Πούτιν; Μια απάντηση που θα μπορούσε να έχει τη μορφή τηλεφωνικής επαφής των δύο ηγετών ή ακόμη και συνάντησης των ΥΠΕΞ των δύο χωρώ,ν Μπλίνκεν και Λαβρόφ. ΗΠΑ και Ρωσία χρειάζονται επειγόντως μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης από τη Βαλτική μέχρι τον Εύξεινο Πόντο αν θέλουν να συνεχιστεί ο δύσκολος διάλογος που άρχισε στη Γενεύη.