Ενα σκληρό μέλλον βαριάς δημοσιονομικής προσαρμογής, με μεγάλες περικοπές δαπανών ή επιβαρύνσεις σε φόρους, προδιαγράφουν οι προτάσεις που παρουσίασε χθες ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM), στο πλαίσιο της διαβούλευσης που εγκαινίασε η Κομισιόν για τη μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας και των κανόνων δημοσιονομικής διακυβέρνησης. Ο ESM, που είναι ο βασικός πιστωτής της Ελλάδας κατέχοντας πάνω από το 60% του χρέους της, προτείνει μεν αναπροσαρμογή του στόχου για το χρέος των χωρών της ευρωζώνης στο 100% του ΑΕΠ –άλλωστε σε αυτό το επίπεδο έχουν οδηγήσει τα μέτρα κατά της πανδημίας το συνολικό χρέος των 19 χωρών της νομισματικής ένωσης– από τον στόχο 60% του ΑΕΠ που προβλέπει το Σύμφωνο όπως ισχύει σήμερα, αλλά ταυτόχρονα προτείνει να διατηρηθεί ανέπαφος ο κανόνας για ετήσια μείωση κατά 1/20 για τις χώρες με χρέος άνω του 100% του ΑΕΠ.
Τιμή αναφοράς του χρέους
Πρακτικά, για την Ελλάδα με χρέος 206% του ΑΕΠ, ή 344 δισ. ευρώ, αυτό θα σήμαινε μια ετήσια προσαρμογή άνω των 10 δισ. ευρώ! Ο ESM προτείνει επίσης το ανώτατο όριο δημοσιονομικού ελλείμματος να παραμείνει στο 3% του ΑΕΠ, ενώ συνθέτοντας τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου και κορυφαίων ερευνητικών ινστιτούτων καταλήγει στη θέση για τιμή αναφοράς του χρέους γενικής κυβέρνησης στο 100% του ΑΕΠ.
«Ο συνδυασμός του πρωτογενούς ισοζυγίου με έναν κανόνα δαπανών θα βοηθούσε στη σταθεροποίηση του ρυθμού μείωσης του χρέους για χώρες με δημόσιο χρέος άνω του 100% του ΑΕΠ. Επίσης, το χρέος στο 100% θα συγκλίνει με ρυθμό 1/20 ετησίως, εκτός και αν υπάρξουν σοβαρές οικονομικές συνθήκες ή επενδυτικό κενό που να δικαιολογούν αποκλίσεις», αναφέρει ο ESM στο έγγραφο εργασίας 42 σελίδων.
Κατά τον ESΜ οι δύο τιμές αναφοράς για έλλειμμα και χρέος θα μπορούσαν να τροποποιηθούν χωρίς αλλαγή της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ε.Ε. ή εθνική επικύρωση. Αντίθετα, ο κανόνας για την ετήσια μείωση του χρέους κατά το 1/10, σύμφωνα με τους επιστημονικούς συμβούλους του ESΜ, είναι πιο δεσμευτικός και μια τροποποίησή του θα απαιτούσε αλλαγή της Συνθήκης για την Οικονομική Διακυβέρνηση (το λεγόμενο Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Σύμφωνο), χωρίς να χρειάζεται επικύρωση από τα κράτη-μέλη.
Ο ESM καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι δημοσιονομικοί κανόνες μετά την πανδημία θα πρέπει να παρέχουν αξιόπιστη πολιτική καθοδήγηση. «Οι καλά σχεδιασμένοι και διαφανείς κανόνες μπορούν να ενισχύσουν τη δημοσιονομική απόδοση και να αποτρέψουν τα λάθη της πολιτικής. Μεσοπρόθεσμα, οι αναθεωρημένοι κανόνες μπορούν να βοηθήσουν στη σταδιακή κατάργηση των διακριτικών δημοσιονομικών μέτρων που σχετίζονται με την πανδημία. Μακροπρόθεσμα, μπορούν να ενισχύσουν τη δέσμευση για δημοσιονομικές θέσεις που σταθεροποιούν τα επίπεδα του δημόσιου χρέους», τονίζεται στο έγγραφο εργασίας.
