Ούτε 48 ώρες μετά τη στρατιωτική αποχώρηση των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν και λίγες ώρες αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάιντεν κήρυττε το τέλος του -ούτως ή άλλως χαμένου- 20ετούς πολέμου, οι Ταλιμπάν έκαναν παρέλαση νίκης στην Κανταχάρ, επιδεικνύοντας την πολιτική ισχύ τους και μέρος του νέου οπλοστασίου τους: αμερικανικής προέλευσης στρατιωτικά οχήματα και εξοπλισμό, λάφυρα από τον αφγανικό στρατό, ο οποίος παρέδωσε στους ακραίους ισλαμιστές, σχεδόν αμαχητί, τη χώρα.
Πιθανόν σήμερα ή το αργότερο μέχρι αύριο αναμένεται να ανακοινώσουν και την κυβέρνησή τους, μετά την επιτυχή -όπως είπαν- ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων με «στελέχη προηγούμενων κυβερνήσεων της Καμπούλ και άλλων προσωπικοτήτων». Υπόσχονται, δε, «περιεκτική» κυβέρνηση: ένα από τα πολλά προαπαιτούμενα της Δύσης.
Αξιωματούχος των Ταλιμπάν σκιαγράφησε χθες μια δομή στο πρότυπο του Ιράν, με τον -άρτι αφιχθέντα στην Κανταχάρ ηγέτη τους- μουλά Χαϊμπατουλάχ Αχουντζάντα στη θέση του ανώτατου πνευματικού ηγέτη του «ισλαμικού εμιράτου» του Αφγανιστάν.
Ο μουλάς Αμπντούλ Γκάνι Μπαραντάρ, συνιδρυτής και δεύτερος στην ιεραρχία των Ταλιμπάν -που τους προηγούμενους μήνες συμμετείχε στις υποτιθέμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, στο Κατάρ- προορίζεται για επικεφαλής του συμβουλίου διακυβέρνησης, υπεύθυνος για τις καθημερινές υποθέσεις.
Αυτές προβλέπονται πολλές και δύσκολες. Η υπό κατάρρευση εθνική οικονομία. Η ραγδαία επιδεινούμενη ανθρωπιστική κρίση, που έχει σημάνει συναγερμό στην Ευρώπη για νέες προσφυγικές ροές. Ο ρόλος των γυναικών, για τον οποίο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν έκλεισε και πάλι χθες το «μάτι» στη Δύση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής ορισμένων στη νέα κυβέρνηση, όχι όμως σε κομβικά πόστα.
Και, φυσικά, η τήρηση της δέσμευσής τους ότι θα επιτρέπουν εφεξής την αποχώρηση, με πολιτικές πια πτήσεις, όσων ξένων υπηκόων και Αφγανών με τα απαραίτητα έγγραφα επιθυμούν (ή επί το ακριβέστερο δεν κατάφεραν, μέσα στο χαοτικό σκηνικό των προηγούμενων ημερών) να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Συνομιλίες με τη Δύση
Προς τούτο, το οργιώδες παρασκηνιακό «παζάρι» των Ταλιμπάν με την Τουρκία και το Κατάρ -και με τις «πλάτες» της Ουάσινγκτον, του Βερολίνου, τώρα και του Λονδίνου- ως προς την επαναλειτουργία του διεθνούς αεροδρομίου της Καμπούλ φαίνεται ότι προχωρά.
Οι αναφορές χθες πλήθαιναν για άφιξη στην αφγανική πρωτεύουσα αεροσκάφους από τη Ντόχα, που μετέφερε ομάδα τεχνικών. «Μολονότι δεν έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία όσον αφορά την παροχή τεχνικής βοήθειας, ομάδα του Κατάρ ξεκίνησε τη συζήτηση στη βάση του αιτήματος» που υπέβαλαν οι Ταλιμπάν και άλλοι παράγοντες, ανέφερε πηγή του πρακτορείου AFP, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις.
Πίσω στη Ντόχα, εν τω μεταξύ, Βρετανοί αξιωματούχοι εγκαινίαζαν χθες τις απευθείας συνομιλίες της Δύσης με τους Ταλιμπάν, μετά την στρατιωτική αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων από το Αφγανιστάν. Στο επίκεντρο των επαφών του ειδικού απεσταλμένου του Βρετανού πρωθυπουργού Τζόνσον, Σάιμον Γκας -ανέφερε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος στο Λονδίνο- είναι «η σημασία της ασφαλούς διέλευσης Βρετανών υπηκόων και Αφγανών, που εργάστηκαν για εμάς τα τελευταία είκοσι χρόνια».
«Η κεντρική εκτίμηση με βάση την οποία ενεργήσαμε -και υποστηριζόταν ασφαλώς από τις υπηρεσίες πληροφοριών και τις ένοπλες δυνάμεις- ήταν πως ήταν απίθανο η Καμπούλ να πέσει φέτος», επιχειρούσε στο μεσοδιάστημα να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα ο Βρετανός ΥΠΕΞ, Ντόμινικ Ράαμπ, στη διάρκεια μιας πολύ δύσκολης συνεδρίασης κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, χθες, για το αφγανικό φιάσκο.
Η Ντάουνινγκ Στριτ δεν είναι βέβαιη -παραδέχθηκε- πόσοι ακριβώς είναι οι Αφγανοί άμαχοι, που δικαιούνταν να απομακρυνθούν από τους Βρετανούς, αλλά τελικά έμειναν πίσω. Για αυτό πάντως που μίλησε ξεκάθαρα ήταν ότι το Λονδίνο πρέπει εφεξής να εξετάσει την ενίσχυση των ικανοτήτων του για ειδικές στρατιωτικές αποστολές, χωρίς τις ΗΠΑ.
Στους ίδιους τόνους απογοήτευσης από τη ΝΑΤΟϊκή σύμμαχο Ουάσινγκτον ήταν και η τοποθέτηση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, τονίζοντας την ανάγκη η Ε.Ε. να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατιωτική αυτονομία.
Στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού κι εν μέσω ένθεν κακείθεν επικρίσεων για τους κάκιστους χειρισμούς του, ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δείχνει να ποντάρει στον… πανδαμάτορα χρόνο.
Οι αντίπαλοι των ΗΠΑ
Δεν τον αφήνουν, πάντως, οι γεωπολιτικοί αντίπαλοι των ΗΠΑ: το Πεκίνο και η Μόσχα, που ο ίδιος κατονόμασε στο προχθεσινό του διάγγελμα ως νέες στρατηγικές προσκλήσεις, κάνοντας παράλληλα λόγο για «τέλος εποχής των μεγάλων (αμερικανικών) στρατιωτικών επιχειρήσεων για την αναμόρφωση άλλων κρατών».
«Επί 20 χρόνια οι Αμερικανοί στρατιώτες ήταν παρόντες στο Αφγανιστάν, επιχειρώντας να “εκπολιτίσουν” τους ανθρώπους που ζουν εκεί, να “φυτέψουν” εκεί τις δικές τους προδιαγραφές και τον δικό τους τρόπο ζωής», σχολίασε χθες δηκτικά ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν. «Το αποτέλεσμα είναι μια τραγωδία, απώλειες για τις ΗΠΑ και ακόμη περισσότερες για τους Αφγανούς».
Η Κίνα πήγε πάντως ένα βήμα παραπέρα. «Αν και οι Αμερικανοί στρατιωτικοί έφυγαν από το Αφγανιστάν», αναφέρεται στην ιστοσελίδα του κινεζικού ΥΠΕΞ, «τα εγκλήματα που διέπραξαν οι ίδιοι και οι σύμμαχοί τους τα τελευταία 20 χρόνια, τα οποία σχετίζονται με μαζικές δολοφονίες αμάχων, πρέπει να διερευνηθούν λεπτομερώς και οι ένοχοι πρέπει να παραπεμφθούν στη Δικαιοσύνη».
