Ενας άνδρας αφυπνίζεται στο κρεβάτι ενός νοσοκομείου από τη μυρωδιά αντισηπτικού και αίματος. Θέλει να μιλήσει, αλλά δεν μπορεί. Προσπαθεί να κινηθεί, αλλά δεν τα καταφέρνει. Ο εγκέφαλος φαίνεται ν’ αντιδρά στα εξωτερικά ερεθίσματα, αλλά καμία εντολή δεν φτάνει στα άκρα του. Ούτε κίνηση δακτύλων ούτε πετάρισμα βλεφάρων ούτε ρουθούνισμα φαίνεται να γίνονται αντιληπτά από κανέναν. Πλήρης ακινησία. Βαθύ σκοτάδι. Μια θλίψη στο στέρνο. Τα μηχανήματα ουρλιάζουν, αλλά οι ενδείξεις τους που μετρούν μηχανικά τις αντιδράσεις του παρερμηνεύονται.
«Εγκλειστος στο σώμα του», περικυκλωμένος μόνο από μυρωδιές και ήχους, ο αφηγητής βρίσκεται ενώπιος ενωπίω με τον ίδιο του τον εαυτό. Χωρίς καμία δυνατότητα επικοινωνίας με το περιβάλλον, μπορεί πλέον να εκφράζει ακριβώς ό,τι σκέφτεται και ό,τι πιστεύει. «Μπορώ να μεροληπτώ, να υποδύομαι, να υπερθεματίζω, να κωλυσιεργώ, να ασεβώ, να κομπάζω, να αδικώ χωρίς κανέναν έλεγχο». Γρήγορα θα καταλάβει ότι τα πράγματα δεν είναι απλά: «Είμαι ζωντανός, αλλά πρέπει να παλέψω».
Αρχικά, οφείλει να ανασυστήσει τα γεγονότα που τον οδήγησαν σε κωματώδη κατάσταση στην εντατική, να αναζητήσει τα αποτυπώματα του βιώματος στη μνήμη του. Με απανωτές «λήψεις» και «κλικ της μηχανής», η ιστορία προοδευτικά αναδομείται, το παζλ της σκοτεινής ιστορίας, παρά τις διαρκείς υπονομεύσεις της ασταθούς μνήμης, της φαντασίας και του ονείρου, παίρνει μορφή: φύλακας μπλεγμένος σε υπόθεση εμπορίας αρχαιοτήτων, συνελήφθη σχεδόν αναίσθητος, με ματωμένο μαχαίρι στα χέρια πάνω από έναν νεκρό!
Ταυτόχρονα, καθώς η εγκεφαλική λειτουργία επανέρχεται και η προσπάθεια κατάδυσης στη μνήμη του συνεχίζεται, τα μέτωπα γίνονται δύο. Αν οι συνειδητές και κοπιώδεις προσπάθειες τον οδηγούν στην ανασύσταση της ιστορίας, μιας ιστορίας που να μπορεί να τη διαχειριστεί κατά το δοκούν και, σε τελική, να την παρουσιάσει ως δική του (ελλείψει μαρτύρων), οι ασυνείδητες τον φέρνουν πίσω στην παιδική ηλικία, αντιμέτωπο με «άγνωστο» προσωπικό «τραύμα». Απανωτά «φλας», εκρήξεις φωτός, και ο αφηγητής επιστρέφει στην «αχαρτογράφητη ζώνη της ύπαρξής του», την εποχή πριν από τα πέντε χρόνια του, όπου κυριαρχεί η μορφή της αληθινής μητέρας.
Γρήγορα αντιλαμβάνεται ότι ο εαυτός του είναι ένας περίπλοκος κόμπος, η συνισταμένη πολλών ιστοριών που λέγονται από άλλες προοπτικές, της ιστορίας που κατασκευάζει ο ίδιος για την καταδίκη ή την αθώωσή του, των ιστοριών που κατασκευάζουν οι άλλοι γι’ αυτόν, όπως δείχνουν οι γνώμες και οι αναμνήσεις άλλων ανθρώπων που μιλούν πάνω απ’ το κεφάλι του, καθώς νομίζουν ότι ο ίδιος δεν ακούει, και φυσικά της προσωπικής αυτοβιογραφικής ιστορίας που ξετυλίγεται με τις εκρήξεις μνήμης στο μυαλό του, για ν’ αλλάξει στο τέλος ριζικά τον τρόπο νοηματοδότησης όλης του της ζωής.
Εν όψει της τελικής μάχης για την οριστική αφύπνισή του, η καταδίκη ή η αθώωση περνάει σε δεύτερη μοίρα, το δικαστικό θρίλερ γίνεται υπαρξιακή αναζήτηση, επιστροφή στη μνήμη, κατάδυση στα έγκατα του εαυτού και ταξίδι αυτογνωσίας, μέχρι την αληθινή αποκάλυψη και καθαρτική λύτρωση: την πραγματική ενηλικίωση του αφηγητή –ουσιαστικά, την εκ νέου γέννησή του.
Η Γκανάσου επιστρέφει με μια νουβέλα που αντλεί από το ίδιο θεματικό κέντρο με τους Γονυπετείς (2017). Αν εκεί η ακραία εσωτερίκευση του ανθρώπινου δράματος και της ανθρώπινης συνθήκης έπαιρνε τη μορφή μιας αλληγορικής πορείας προς τον Γολγοθά, εδώ η πυκνή εσωτερική διαδρομή για να διαλυθούν οι ομίχλες του παρελθόντος οδηγεί τον αφηγητή πίσω στη μήτρα και σε μια ενήλικη γέννηση. H αποσπασματική μονολογική αφήγηση, που κατά τόπους παραμένει πλήρως οργανωμένη, και η πυρετώδης γλώσσα τού μη ρηματοποιημένου μονολόγου, καταφέρνουν ν’ αποδώσουν τη σταδιακή επιστροφή της συνείδησης, που συνοδεύεται από την ανάκτηση των αισθήσεων, την κυριολεκτική αυτοσυνείδηση της σωματικής υλικότητας, με τον γνωστό έντονο και τολμηρό «βιταλισμό» που διακρίνει γενικότερα τη γραφή της Γκανάσου.
Μια ακόμη εξερεύνηση του αυτοβιογραφικού χώρου σε συνθήκες in extremis, σε αναζήτηση απαντήσεων σε βασικά ερωτήματα κάθε αφήγησης (δικαστικής, αυτοβιογραφικής, μυθοπλαστικής): Τι είναι αλήθεια; Είναι η αντίληψη και η μνήμη κριτήρια του πραγματικού;
