Η τροπολογία και το «πάρτι» στα καμένα

Με απευθείας αναθέσεις, στο όνομα της ταχύτητας και της ευελιξίας, αλλά και απαλλαγμένοι από τον έλεγχο της αρμόδιας Αρχής και τον πολιτικό έλεγχο των αντιπολιτευόμενων παρατάξεων θα μπορούν οι περιφερειάρχες τεσσάρων περιφερειών που επλήγησαν από τις φετινές πυρκαγιές να δίνουν σε εργολάβους και γραφεία έργα και μελέτες αντιπλημμυρικής προστασίας.

Με τροπολογία του υπουργείου Εσωτερικών που αφορά τις Περιφέρειες Αττικής, Πελοποννήσου, Δυτικής και Στερεάς Ελλάδας, παρέχονται στις οικείες περιφερειακές αρχές οι εξής δυνατότητες: αν ένα έργο έχει εκτιμώμενη αξία σύμβασης άνω των 5,225 εκατ. ευρώ –ξεπερνάει δηλαδή το σχετικό όριο του άρθρου 5 του νόμου 4412/2016– η περιφερειακή αρχή, σε περίπτωση που συνάψει προγραμματική σύμβαση με την αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος, μπορεί να καταφεύγει για την ανάθεση του έργου σε διαδικασίες διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση – πρακτική που ουσιαστικά συνιστά απευθείας ανάθεση και αξιοποιήθηκε κατά κόρον σε ένα σύνολο προμηθειών και έργων στη διάρκεια του lockdown.

Αν το έργο έχει εκτιμώμενη αξία σύμβασης κάτω των 5,225 εκατ. ευρώ, ο περιφερειάρχης θα μπορεί να προβαίνει σε απευθείας αναθέσεις «κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης» και ο ίδιος με την υπογραφή του θα μπορεί να εκδίδει το σύνολο των πράξεων της διαδικασίας ανάθεσης, «χωρίς να απαιτείται προηγούμενη γνωμοδότηση ή εισήγηση άλλου συλλογικού οργάνου».

Η τροπολογία μπορεί να εφαρμοστεί σε αναθέσεις δημοσίων συμβάσεων που θα ξεκινήσουν μέχρι την 30ή/11/2021. Στην πράξη ανεβαίνει –έστω και βραχυπρόθεσμα– το όριο της απευθείας ανάθεσης έργων από τα 60.000 ευρώ στα 5,225 εκατ. ευρώ και ο καθένας από τους τέσσερις περιφερειάρχες μπορεί να αναθέτει απευθείας έργα ανάλογης αξίας σε εργολάβους της επιλογής του, χωρίς να έχει καμία γνώση το περιφερειακό συμβούλιο, αλλά και προσπερνώντας τυχόν ενστάσεις της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ), καθώς η τροπολογία προβλέπει ότι για τις απευθείας αναθέσεις «δεν απαιτείται προηγούμενη σύμφωνη γνώμη» της συγκεκριμένης Ανεξάρτητης Αρχής. Μοναδική δικλίδα ασφαλείας που παραμένει είναι ο προσυμβατικός έλεγχος από πλευράς του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο οποίος όμως πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 20 ημερών από τη διαβίβαση του σχετικού φακέλου.

Σύμφωνα με την τροπολογία, επιδιώκεται «η άμεση διασφάλιση [της] αντιπλημμυρικής θωράκισης των περιοχών που επλήγησαν από τις καταστροφικές πυρκαγιές πρωτοφανούς έντασης και έκτασης που έλαβαν χώρα στο διάστημα από 1.5.2021 έως 31.8.2021, ήδη πριν από την εκδήλωση έντονων καιρικών φαινομένων κατά τους χειμερινούς μήνες του τρέχοντος έτους». Η τήρηση των ισχυουσών προθεσμιών του νόμου 4412/2016 για κλειστές ή ανοιχτές διαγωνιστικές διαδικασίες κρίνεται ανέφικτη σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας, και με τη ρύθμιση του υπουργείου Εσωτερικών, που ψηφίστηκε χτες, «καθίσταται περισσότερο ευέλικτη και άρα ταχύτερη η διαδικασία της ανάθεσης».