Χωρίς πολλές τυμπανοκρουσίες και περιττά λόγια ξεκίνησε ένας νέος κύκλος συνομιλιών κυβέρνησης και αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας για την εξεύρεση πολιτικής λύσης στην κρίση που ζει η χώρα εδώ και χρόνια. Ενα πρώτο θετικό μήνυμα ήταν το μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε από τις δύο πλευρές στο Μεξικό. Εκεί, στις αρχές Σεπτεμβρίου θα ξεκινήσουν και οι επίσημες διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα της Νορβηγίας και με τη στήριξη Ρωσίας και Ολλανδίας, ενώ ακόμη δεν έχει ανακοινωθεί η ομάδα των «φίλων» χωρών που θα συνοδεύσει τη διαδικασία.
Το μνημόνιο που υπογράφηκε στις 13 Αυγούστου από τον επικεφαλής της κυβερνητικής αντιπροσωπείας και πρόεδρο της Βουλής Χόρχε Ροντρίγες και τον συντονιστή των αντιπολιτευτικών δυνάμεων συσπειρωμένων στην «Ενωτική Πλατφόρμα της Βενεζουέλας» Χεράρντο Μπλίντε, περιλαμβάνει επτά κεντρικά όσο και ακανθώδη ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν ώστε να ξεπεραστεί το αδιέξοδο.
Για την αντιπολίτευση, προτεραιότητα σε αυτές τις διαπραγματεύσεις έχει η διαμόρφωση των απαραίτητων συνθηκών και ενός χρονοδιαγράμματος για τη διεξαγωγή ελεύθερων, διάφανων εκλογών, με διεθνείς παρατηρητές και εγγυήσεις για συμμετοχή όλων των πολιτικών προσώπων και δυνάμεων: από τις αυτοδιοικητικές εκλογές της 21ης Νοεμβρίου ώς τις βουλευτικές και προεδρικές. Παράλληλα απαιτεί την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων και ζητά να επιτραπεί η είσοδος στη χώρα ανθρωπιστικής βοήθειας και εμβολίων κατά της Covid-19.
Για την κυβέρνηση, κεντρικό θέμα σε αυτόν τον νέο κύκλο διαλόγου είναι η απόρριψη κάθε μορφής βίας από την αντιπολίτευση ή προσπάθειας αποσταθεροποίησης της οικονομίας και η αναγνώριση και ο σεβασμός των κρατικών θεσμών, ανάμεσά τους της προεδρίας, της Βουλής που προέκυψε από τις εκλογές του 2020 ή του ανώτατου δικαστηρίου. Και ζητούμενο είναι η άρση των αμερικανικών κυρώσεων που έχουν γονατίσει την ήδη εύθραυστη οικονομία της χώρας, περιλαμβανομένου του εμπάργκο στο πετρέλαιο που υιοθέτησαν όχι μόνο οι ΗΠΑ αλλά και ο Καναδάς και η Ε.Ε., όπως επίσης και η επιστροφή όλων των περιουσιακών στοιχείων της χώρας που ξένες κυβερνήσεις και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί έχουν παγώσει.
«Ξέρουμε πού διαφωνούμε και πόσο διαφορετικά βλέπουμε τις ζωές μας και προσβλέπουμε στο μέλλον. Αλλά μέσα από τη δουλειά (του διαλόγου) θα βρούμε σημεία σύγκλισης και συγκεκριμένες συμφωνίες», δήλωσε ο Χόρχε Ροντρίγες. Ενώ ο Χεράρντο Μπλίντε τόνισε πως η διαδικασία δεν θα είναι εύκολη: «Θα είναι πολύπλοκη, θα υπάρξουν πολύ δύσκολες στιγμές, δεν ήταν εύκολο να ορίσουμε την ατζέντα… Εν μέσω διαμετρικά αντίθετων αφηγήσεων, αρχίζει μια εξαιρετικά σημαντική διαδικασία που πρέπει να μας υποχρεώσει να βρούμε συμφωνίες σε όλα τα θέματα που θα συζητήσουμε». Και οι δύο έκαναν έκκληση στην κοινωνία και κάθε πολιτική ομάδα να δώσουν «μια ευκαιρία» σε αυτόν τον διάλογο.
Είναι πράγματι το πρώτο βήμα μιας μακράς διαδικασίας για την οποία πολλοί είναι επιφυλακτικοί, κυρίως έχοντας υπόψη τις προηγούμενες απόπειρες που δεν κατέληξαν πουθενά. Ξεκινώντας το 2016 με τη διαμεσολάβηση του Βατικανού και φτάνοντας στις επαφές στα νησιά Μπαρμπάντος το 2019, που απέτυχαν παταγωδώς αφότου ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Χουάν Γουαϊδό αρνήθηκε να αναγνωρίσει την εκλογική νίκη του Μαδούρο και αυτοανακηρύχθηκε προσωρινός πρόεδρος της Βενεζουέλας.
Εκτοτε η κατάσταση επιδεινώνεται, η οικονομία έχει συρρικνωθεί κατά 80% τα τελευταία χρόνια και περίπου πέντε εκατομμύρια πολίτες έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τη χώρα. Ετσι, σχολιάζει η δημοσιογράφος Λους Μέλι Ρέγες στην Washington Post, οι δύο πλευρές προσέρχονται στον διάλογο ίσως όχι τόσο πεισμένες όσο πιεσμένες από αυτή τη δύσκολη πραγματικότητα.
Τώρα είναι η στιγμή που πρέπει να βρεθεί μια λύση, φαίνεται να αντιλαμβάνονται και οι δύο πλευρές. «Η υπογραφή αυτού του μνημονίου σημαίνει πολλά, γιατί σημαίνει ελπίδα. Ας προσέξουμε αυτή την ελπίδα, ας προσέξουμε την ικανότητα και την τόλμη μας να πετύχουμε σημεία σύγκλισης», δήλωσε ο Ροντρίγες. Στην ίδια λογική, ο εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης Μπλίντε πρόσθεσε: «Στόχος είναι μια ολόπλευρη συμφωνία που να συμφέρει όλους, όπου κανείς να μη νιώθει ηττημένος και όλοι να νιώθουμε ότι μετέχουμε».
Παρότι η απαισιοδοξία είναι το σενάριο των περισσότερων αναλυτών, ένα ενθαρρυντικό στοιχείο είναι πως οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ενεργά αυτές τις διαπραγματεύσεις, με τον Νεντ Πράις, εκπρόσωπο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, να ανακοινώνει πως μπορεί να αρθούν κάποιες κυρώσεις στον βαθμό που θα υπάρξει σημαντική πρόοδος σε καίρια θέματα των συνομιλιών. Η υποστήριξη των συνομιλιών και της εξεύρεσης πολιτικής λύσης συνιστά αλλαγή στάσης των ΗΠΑ και μαζί παραδοχή του αδιέξοδου στο οποίο βρέθηκαν αναγνωρίζοντας ως «προσωρινό πρόεδρο» έναν πολιτικό χωρίς ουσιαστικά και ισχυρά ερείσματα στη χώρα.
Διασπασμένη αντιπολίτευση
Η αντιπολίτευση, αποτελούμενη από δεκάδες μικρά κόμματα, είναι και πάλι διασπασμένη για τον νέο διάλογο, με κάποια από αυτά να τον αρνούνται. Στις διαπραγματεύσεις συμμετέχει μεν εκπρόσωπος του τμήματος εκείνου του οποίου ηγείται ο Γουαϊδό, αλλά εκείνος είναι εξαιρετικά απομονωμένος και αμφισβητείται από τους παλιούς του συμμάχους, ιδίως με την άρνησή του να συμμετάσχει στις αυτοδιοικητικές του Νοεμβρίου.
Αντίθετα, με σθένος μετέχει στις διαπραγματεύσεις εκπρόσωπος του έτερου των ηγετών της αντιπολίτευσης και πρώην προεδρικού υποψηφίου, Ενρίκε Καπρίλες, που ενισχύεται από την αδιαλλαξία του Γουαϊδό. Ηδη ο Καπρίλες ανακοίνωσε ότι θα μετάσχει στις εκλογές του Νοεμβρίου. «Οσο διεξάγονται οι συνομιλίες θα διεξαχθούν και εκλογές, και η αντιπολίτευση θα είναι ισχυρότερη σε αυτές τις διαπραγματεύσεις αν πετύχει καλά αποτελέσματα στις εκλογές», τόνισε ο Καπρίλες καλώντας και την υπόλοιπη αντιπολίτευση να πράξει ανάλογα.
Ο πρώτος αντίκτυπος της έναρξης των συνομιλιών θα φανεί στα τέλη του Αυγούστου, όταν και λήγει η προθεσμία για την εγγραφή των υποψηφιοτήτων για τις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές της 21ης Νοεμβρίου και θα ξεκαθαρίσει τι απήχηση έχει το κάλεσμα για μη συμμετοχή του Γουαϊδό.
