Το Αφγανιστάν, η Ευρώπη και ο… καθρέφτης της

Με αφορμή την κρίση στο Αφγανιστάν, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, ζήτησε τον επαναπροσδιορισμό του γεωστρατηγικού ρόλου της Ευρώπης, με στόχο τη στρατηγική αυτονομία. Είναι η πρώτη φορά που ο επικεφαλής της Ε.Ε. καλεί τους Ευρωπαίους να κοιτάξουν τον εαυτό τους στον καθρέπτη και να συνειδητοποιήσουν τα λάθη και τις ευθύνες τους στα θέματα της εξωτερικής πολιτικής.

Ο Σαρλ Μισέλ δήλωσε ότι η τραγική κατάσταση στο Αφγανιστάν πρέπει να κάνει τους Ευρωπαίους να αναρωτηθούν πώς μπορούν να έχουν μεγαλύτερη επιρροή στη γεωπολιτική σφαίρα στο μέλλον. «Δε γίνεται η Ευρώπη, μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές και δημοκρατικές δυνάμεις του κόσμου, να μην ήταν σε θέση να εγγυηθεί την εκκένωση των πολιτών της και των Αφγανών που την υποστήριξαν χωρίς τη βοήθεια των ΗΠΑ. Είναι κάτι που πρέπει να μας προβληματίσει», είπε ο Μισέλ.

Δεν είναι ο μόνος που θέτει πλέον ξεκάθαρα το ζήτημα επί τάπητος. Εμμέσως το έχει θέσει ήδη και ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας. Μόνο που ο Ζοζέπ Μπορέλ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μια πρώτη λύση θα ήταν ένας «μίνι» ευρωπαϊκός στρατός, μια μονάδα άμεσης επέμβασης.

Ομως, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ της «γραμμής Μακρόν» στην Ευρώπη, υπέρ της στρατηγικής αυτονομίας της Ε.Ε., αφήνοντας στο περιθώριο το «κλινικά νεκρό» ΝΑΤΟ. Κι αυτό δεν είναι τυχαίο: οι δυο τους προέρχονται από την ίδια πολιτική ομάδα, η Γαλλία αναλαμβάνει την προεδρία της Ευρώπης σε λίγο καιρό και η Γερμανία θα είναι σε εσωστρέφεια τους επόμενους μήνες, εξαιτίας των εκλογών.

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που δηλώνουν έτοιμοι να… στοιχηθούν πίσω από τον «μπροστάρη» Μακρόν και να αλλάξουν τον τρόπο που συμβαίνουν τα πράγματα εντός και εκτός Ευρώπης. Κι αν εκλεγεί και ο Σολτς στη Γερμανία, τότε οι πιθανότητες είναι μεγάλες. Με την προϋπόθεση ότι και ο Μακρόν θα επικρατήσει στις επερχόμενες γαλλικές εκλογές βεβαίως.

Διπλωμάτες έλεγαν στην «Εφ.Συν.» ότι η συνέντευξη που έδωσε ο πρόεδρος Μισέλ στη δεξαμενή σκέψης Groupe d’études géopolitiques, δηλαδή σε μια πλατφόρμα που χωρούν ο διάλογος και οι προβληματισμοί, αντιπροσωπεύει μια κίνηση εντός Ε.Ε., που θέλει την Ευρώπη να απαγκιστρώνεται από τις ΗΠΑ και να χαράσσει τον δικό της, ενεργό ρόλο στο γεωπολιτικό σκηνικό.

Ο Σαρλ Μισέλ μιλά χωρίς περιστροφές για το ποιος φταίει που η Ευρώπη ήταν απολύτως εξαρτημένη από τις ΗΠΑ για την εκκένωση των Ευρωπαίων από το Αφγανιστάν. Σημειώνει με έμφαση ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έδειξαν αλληλεγγύη στις ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτεμβρίου, όταν έγινε για πρώτη φορά επίκληση του άρθρου 5 της συνθήκης του ΝΑΤΟ. Και παρά την τότε αλληλεγγύη, λέει, επικρίνει τις κυβερνήσεις Τραμπ και Μπάιντεν ότι έκαναν «πολύ λίγες -αν όχι καθόλου- διαβουλεύσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους τους», όταν οι ΗΠΑ ενεπλάκησαν για πρώτη φορά με τους Ταλιμπάν πέρυσι ή όταν ανακοίνωσαν την αποχώρηση το καλοκαίρι.

Η άποψή του δεν είναι –σε καμία περίπτωση– η Ε.Ε. να «τα σπάσει» με τις ΗΠΑ. Αυτό που λέει είναι ότι η Ευρώπη πρέπει να κοιτάξει τα δικά της συμφέροντα και να τραβήξει τον δικό της δρόμο, όπου χρειαστεί. Και ως παράδειγμα, σε μια δήλωση που δεν ήταν καθόλου ευχάριστη στην Ουάσινγκτον, ο Μισέλ τόνισε ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να ακολουθήσει τον δικό της δρόμο όσον αφορά την Κίνα.

Οι απόψεις Μακρόν – Μισέλ δεν έχουν μπροστά τους δρόμο με ροδοπέταλα για να εφαρμοστούν. Αρκετές –κυρίως Ανατολικές– χώρες αντιδρούν ήδη στις δηλώσεις του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η συζήτηση, όμως, έχει ξεκινήσει και ίσως οδηγήσει σε ένα φιλί της ζωής για την Ε.Ε.