Απόπειρα να σπάσει ο «πάγος» με τη Βόρεια Μακεδονία

Μετά από ένα αρκετά μακρύ χρονικό διάστημα όπου -βασικά με ευθύνη της κυβέρνησης Μητσοτάκη- η στασιμότητα και η καχυποψία είχαν επικρατήσει στις σχέσεις της Ελλάδας με τη Βόρεια Μακεδονία, ο πολιτικός πάγος ανάμεσα στα δύο γειτονικά κράτη εμφάνισε σημάδια πρόσκαιρης υποχώρησης.

Η πρόσφατη επίσκεψη (την περασμένη Τρίτη) του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στα Σκόπια και οι επαφές που είχε με τον ομόλογό του Μπουγιάρ Οσμάνι, τον πρωθυπουργό Ζόραν Ζάεφ, τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Νίκολα Ντιμιτρόφ (και άλλα σημαίνοντα πολιτικά πρόσωπα της χώρας, όπως ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Στέβο Πενταρόφσκι, ο οποίος μάλιστα θα επισκεφθεί την Ελλάδα τον Οκτώβριο, και ο πρόεδρος της Βουλής Ταλάτ Τζαφέρι) έδειξαν την πρόθεση αμφότερων των πλευρών -τουλάχιστον σε ρητορικό επίπεδο- να βάλουν ξανά στις σωστές ράγες τους δεσμούς τους.

Παράλληλα, φανέρωσαν και την επιθυμία, με αμοιβαίες διευκρινίσεις, καθαρές εξηγήσεις και πειστικές απαντήσεις, να επουλωθούν οι πληγές που έχουν δημιουργηθεί στο μεσοδιάστημα, από την αρχική ψήφιση της Συμφωνίας των Πρεσπών από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ μέχρι σήμερα, που την εξουσία στη χώρα μας ασκεί η Ν.Δ., η οποία ως γνωστόν είχε αντιταχθεί σθεναρά στη Συμφωνία και μια πτέρυγα στο εσωτερικό της εξακολουθεί ώς τώρα να την υπονομεύει.

Αποτελέσματα

Με στόχο λοιπόν να καλυφθεί το χαμένο έδαφος των προηγούμενων μηνών και να ανακτηθεί μια νέα εμπιστοσύνη, βασισμένη στην καλή πίστη και την τήρηση των όσων έχουν συμφωνηθεί από κοινού, η ελληνική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον υπουργό Εξωτερικών βρέθηκε στην πρωτεύουσα της Βόρειας Μακεδονίας, διεξάγοντας συναντήσεις και συνομιλίες με την πολιτική και πολιτειακή ηγεσία της οικοδέσποινας χώρας, οι οποίες περιγράφονται από αρμόδιες διπλωματικές πηγές που μίλησαν στην «Εφ.Συν.» ως ιδιαίτερα εποικοδομητικές, με την προσδοκία για άμεσα μετρήσιμα αποτελέσματα.

Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, η φιλοξενία στα Σκόπια και οι διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν -δεδομένων και των συνθηκών- έγιναν σε εξαιρετικά θερμό κλίμα, όπου το βασικό μήνυμα που εκπέμφθηκε ήταν ότι Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία πρέπει να εστιάσουν στην αρμονική τους συνεργασία και όχι στις διαφορές που τις χωρίζουν. Μόνο τυχαία δεν είναι προς την κατεύθυνση αυτή η προωθημένη δήλωση του Νίκου Δένδια (συγκρινόμενη με τη στάση αυτοσυγκράτησης που επιδεικνύει ένα μεγάλο τμήμα της γαλάζιας κυβέρνησης) ότι «η Ελλάδα και θέλει και μπορεί να είναι ο στενότερος σύμμαχος της Βόρειας Μακεδονίας και ο καλύτερος φίλος της».

Για σφυρηλάτηση δεσμών 21ου αιώνα φέρεται να έκανε λόγο στην κατ’ ιδίαν συνάντησή τους ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Στέβο Πενταρόφσκι, ενώ ο κ. Δένδιας ενθυμήθηκε την αριστουργηματική πολυβραβευμένη ταινία «Καζαμπλάνκα» για να καταδείξει το ελληνικό ενδιαφέρον για το χτίσιμο μιας σχέσης γόνιμης και σταθερής φιλίας.

Με αυτόν τον γνώμονα, στο επίκεντρο βρέθηκαν διμερή θέματα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται η σωστή και συνεπής εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών, η εμβάθυνση της οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, η ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, ένα ζήτημα που «καίει» τη Βόρεια Μακεδονία και ζητήθηκε η περαιτέρω στήριξη της Ελλάδας με θετική ανταπόκριση εκ μέρους μας, όπως επίσης και η παροχή εξηγήσεων εκ μέρους της βορειομακεδονικής ηγεσίας για τη σύναψη αμυντικής συμφωνίας με την Τουρκία.

Για το τελευταίο επίμαχο θέμα, καλά ενημερωμένες πηγές σημείωναν ότι υπήρξαν αναφορές για μια συμφωνία δευτερεύουσας σημασίας που σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί αντιπερισπασμό προς την Ελλάδα. Ζητήθηκε ωστόσο η κατανόηση από τη γειτονική φίλη χώρα, αφού, όπως τονίστηκε, η Αγκυρα έχει βάλει τα Σκόπια «σε στενό κλοιό». Οι παραπάνω εξηγήσεις κρίθηκαν επαρκείς από την ελληνική πλευρά.

Ικανοποίηση εξάλλου εκφράστηκε και για τις τελευταίες συμβολικές κινήσεις της Βόρειας Μακεδονίας, όπως η αφαίρεση της πινακίδας στην οδό όπου στεγάζεται το υπουργείο Εξωτερικών και έφερε το όνομα του Φιλίππου Β’ και η μετονομασία του Αρχαιολογικού Μουσείου της χώρας.

Ευρωπαϊκή οικογένεια

Σε ό,τι αφορά τη Συμφωνία των Πρεσπών, ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε την πιστή υλοποίησή της ως «το απαραίτητο θεμέλιο για να ενισχυθούν περισσότερο οι σχέσεις μας και να υλοποιηθεί το κοινό μας όραμα για την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στην ευρωπαϊκή οικογένεια». Στο δεύτερο ζήτημα της ευρωπαϊκής πορείας των Σκοπίων, η Αθήνα δεσμεύτηκε να ενισχύσει την πίεσή της στα ευρωπαϊκά όργανα, υπό το πρίσμα ότι το συμφέρον της περιοχής είναι η σταθερότητα και η ευημερία των λαών, έτσι ώστε τα Δυτικά Βαλκάνια «να μη γίνουν ποτέ ξανά η πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης», υποστήριξε ο κ. Δένδιας στις κοινές δηλώσεις του με τον κ. Οσμάνι.

Απευθυνόμενος δε εμμέσως στην Τουρκία, με αιχμές για τον ρόλο της, υπογράμμισε ότι «άλλοι, στην ευρύτερη περιοχή μας, προπαγανδίζουν αδιέξοδη επιστροφή σε αυτοκρατορίες τού χθες, σε ζώνες νεο-οθωμανικής επιρροής, παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, κατέχουν παράνομα εδάφη άλλων χωρών, προσπαθούν να απομακρύνουν τα Δυτικά Βαλκάνια από την ευρωπαϊκή οδό».

Στη διαμόρφωση μιας περαιτέρω θετικής ατμόσφαιρας συνέβαλαν επίσης η δημόσια, μέσω ρηματικής διακοίνωσης, στήριξη στην υποψηφιότητα της Ελλάδας για μια θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας την περίοδο 2025-26, καθώς και η δήλωση καταδίκης των παράνομων τουρκικών ενεργειών στην Κύπρο. Η πρώτη φορά που ο κ. Δένδιας είχε επισκεφθεί τη Βόρεια Μακεδονία ήταν πριν από περίπου δύο χρόνια και συγκεκριμένα τον Νοέμβριο του 2019, λίγους μήνες μετά την επικράτηση της Ν.Δ. στις εκλογές, οπότε και η αμηχανία ήταν έκδηλα μεγαλύτερη σε σχέση με τη δεύτερη πρόσφατη επίσκεψή του.

Κατρούγκαλος: Οχι άλλα επικοινωνιακά παιχνίδια

Στον ΣΥΡΙΖΑ πάντως -και μάλλον αιτιολογημένα- επιμένουν να ζητούν «συγκεκριμένες απαντήσεις και όχι νέα επικοινωνιακά παιχνίδια» γύρω από τη Συμφωνία των Πρεσπών. «Εδώ και δύο χρόνια η κυβέρνηση -εγκλωβισμένη στα εσωκομματικά της αδιέξοδα- αρνείται να αξιοποιήσει τη Συμφωνία και να προωθήσει τη στρατηγική σχέση με τη Βόρεια Μακεδονία, αφήνοντας χώρο στις εθνικιστικές δυνάμεις των δύο χωρών αλλά και το πεδίο ελεύθερο για την Τουρκία. Αποτελεί θλιβερή και αντιφατική εικόνα ο ΥΠΕΞ να εκφράζει προβληματισμό για την πολυεπίπεδη αμυντική συμφωνία Τουρκίας-Βόρειας Μακεδονίας, όταν η κυβέρνηση δεν μπορεί εδώ και δύο χρόνια να κυρώσει ούτε μια τεχνική στρατιωτική συμφωνία», τόνισε με δήλωσή του ο πρώην υπουργός και νυν τομεάρχης Εξωτερικών της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Γιώργος Κατρούγκαλος, επισημαίνοντας ότι η εξωτερική πολιτική δεν προσφέρεται για ασκήσεις δημιουργίας εντυπώσεων.