Περί Τήνος πρόκειται

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Τήνο. Πριν από εβδομήντα χρόνια ήμουν έξι χρόνων. Εκείνα τα καλοκαίρια η πιτσιρικαρία κάναμε μπάνιο στην Παλλάδα, στο Βίντσι, εκεί που είναι ο «Ταρσανάς», στο Βαθύ Κλαδάκι, ακόμη και μέσα στο λιμάνι, εκεί που είναι σήμερα το Ιδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, αλλά κι εκεί που άραζαν τα καΐκια, στα οποία σκαρφαλώναμε απ’ τον κάβο της δέστρας και κάναμε βουτιές. Βραχάκια ή αμμουδιά, το μπάνιο ήταν η απόλυτη ελευθερία, η απόλυτη χαρά, η απόλυτη ξεγνοιασιά, το απόλυτο καλοκαιρινό ξέδωμα. Θυμήθηκα τα παιδικά μου χρόνια αλλά και τα νιάτα μου, τότε που οι παραθαλάσσιες τοποθεσίες και οι ακρογιαλιές, σε όλα τα κυκλαδονήσια, ήταν παρθένες κι έρημες, χωρίς καρεκλάκια, χωρίς ξαπλώστρες, χωρίς ομπρέλες, χωρίς beach bars, χωρίς Κινέζες να σου κάνουν μασάζ στην πλάτη. Αργότερα πηγαίναμε και πιο μακριά, στα Σπιτάλια, στη Φρεατίδα, στον Σταυρό, στα Κιόνια ή στον Αγιο Φωκά και στο Βρέκαστρο.

Επρεπε να πηγαίνουμε πιο μακριά γιατί κάναμε και πράγματα που απαγορεύονταν, όπως το κάπνισμα ή να λέμε ανέκδοτα σόκιν ή να δείχνουμε ο ένας στον άλλον το όργανο αναπαραγωγής. Μόνο αγόρια εννοείται. Φυσικά γύρω μας δεν υπήρχε ψυχή ζώσα. Τα βράδια πηγαίναμε για πυροφάνι, κατασκηνώναμε σε καμιά παραλία, πηγαίναμε έως τη σπηλιά στην Παναγία τη Γαστριώτισσα, ανάβαμε φωτιά με ξερόκλαδα, είχαμε ένα φορητό πικάπ και ακούγαμε δίσκους 45άρια Νιλ Σεντάκα, Πολ Ανκα, Ελβις Πρίσλεϊ, εκτός αν κάποιος είχε κιθάρα ή φυσαρμόνικα, οπότε το ρίχναμε στο τραγούδι μετά το νυχτερινό μπάνιο. Οι νύχτες ήταν ήρεμες, φώτα πολλά δεν υπήρχαν γιατί ήμασταν μακριά απ’ τη Χώρα και η μόνη συντροφιά μας ήταν το κύμα της θάλασσας που ενωνόταν με τα κρωξίματα από τα νυχτοπούλια, τα γαβγίσματα των σκύλων κι ένας ολοκάθαρος ουρανός γεμάτος πεφταστέρια. Νύχτες ντυμένες με μαγεία.

Αυτά τότε. Που δεν ήταν κυρίαρχη η χρηματοθηρία, η αρπακτικότητα, ο ατομισμός. Που δεν υπήρχε τουρισμός, αλλά ελάχιστοι ξένοι περιηγητές και χιλιάδες προσκυνητές για τη Μεγαλόχαρη. Δηλαδή αυτό που λέμε σήμερα «θρησκευτικός τουρισμός». Ο οποίος, να σημειώσω, ότι έσωσε την Τήνο με πολλούς τρόπους, καθότι επιβράδυνε την «ανάπτυξη», την άναρχη δόμηση του νησιού, την επέλαση των ξένων («ξένος» για έναν Τηνιακό είναι πας μη Τηνιακός), τη βάρβαρη εξαφάνιση προαιώνιων μονοπατιών, κατσικόδρομων, γαϊδουρόδρομων, λαγκαδιών, στάβλων, αλωνιών. Δεν γινόταν αλλιώς. Τα χωράφια είχαν προ πολλού εγκαταλειφθεί, αφού οι χωριανοί, μετά τη δεκαετία του ’50, αντί να μείνουν στα χωριά τους να καλλιεργήσουν τη γη, κάτι πολύ σκληρό και όχι με εγγυημένες απολαβές, προτίμησαν την «εσωτερική μετανάστευση», την επονομαζόμενη αστυφιλία, και πήγαν στην Αθήνα να γίνουν θυρωροί, εργάτες, οικοδόμοι, φουρναραίοι ή έμποροι.

Μακροπρόθεσμα ο τουρισμός, που είναι μια παγίδα, θα αποδειχθεί επιβλαβής και καταστροφική επένδυση. Φέρνει μεν παράδες στους νησιώτες αλλά και σε Αθηναίους επιχειρηματίες που μυρίζουν το χρήμα και ανοίγουν μαγαζιά στα νησιά, αλλά τα κακά που θα ακολουθήσουν δεν είναι εύκολα ορατά και κατανοητά. Καταστροφική διότι ρημάζει τη φυσική ομορφιά του νησιού. Ηδη το να απομακρύνουν βίαια τα φύκια απ’ τις παραλίες για να αισθάνονται πιο «άνετα» οι πελάτες των beach bars είναι μια περιττή, περιβαλλοντική ζημιά που επηρεάζει το θαλάσσιο οικοσύστημα. Να γεμίζει φώτα όλο το νησί επηρεάζει την πανίδα και δεν θα ξαναπατήσει το πόδι του ορτύκι ή τρυγόνι στο νησί. Να χτίζουν τερατώδεις βίλες όπου τους καπνίσει μη σεβόμενοι το φυσικό κάλλος του νησιού είναι μια εχθρική πράξη προς το τοπίο. Μακροπρόθεσμα η ζωή στην Τήνο θα καταστεί μη βιώσιμη. Οποιος τολμήσει να κοιτάξει όχι πολύ μακριά, ας πούμε έως το 2030, «βλέπει» τι πρόκειται να προκύψει έπειτα από όλη αυτή την τεχνητή «ανάπτυξη» που φέρνει ο τουρισμός: ο επιταχυνόμενος τουριστικός ορυμαγδός αποθαρρύνει την ήρεμη ανάπτυξη και την ισορροπία της φύσης, χάνεται η παράδοξη ομορφιά της παραλίας που κάποτε γαλήνευε, τα τραπεζοκαθίσματα δημιουργούν το δικό τους στερέωμα φαραωνικής εμβέλειας, η προκυμαία όπου σουλατσάρει ο κόσμος μετατρέπεται σε μια πασαρέλα που τροφοδοτεί αλλοπρόσαλλα μηνύματα.

Εντάξει, ο Δεκαπενταύγουστος στην Τήνο σήμερα δεν είναι ίδιος με τότε, ούτε υπάρχει η κατάνυξη και η πνευματικότητα που υπήρχαν πριν από εβδομήντα χρόνια. Μια επίδειξη χρυσών αρχιερατικών αμφίων είναι η λιτανεία της εικόνας της Μεγαλόχαρης, ένα βεγγαλικό με παράτες και μπάντες είναι που σκάει ψηλά, μακριά απ’ τις καρδιές των πιστών που έρχονται να προσκυνήσουν προσμένοντας ένα θαύμα: το μέσα μαύρο της ψυχής να γίνει μπλε, η νυχτερίδα που τρομάζει να γίνει πεταλούδα που φέρνει ελπίδα και η ανατολή πάνω απ’ τη Μύκονο να γίνει δύση των δεινών που ταλαιπωρούν την ανθρωπότητα.

*Ποιητής, εκδότης