Πρωταθλήτριες της φοροδιαφυγής

Εχουν άραγε εγκαταλείψει τους φορολογικούς παραδείσους και την κραυγαλέα φοροαποφυγή οι ευρωπαϊκές τράπεζες, οι τόσο γενναιόδωρα στηριγμένες με ανακεφαλαιοποιήσεις και με άφθονη φτηνή ρευστότητα της ΕΚΤ; Οχι, είναι η κατηγορηματική απάντηση του EU Tax Observatory, ενός ανεξάρτητου παρατηρητηρίου της φορολογίας στην Ε.Ε. με έδρα το Πανεπιστήμιο του Παρισιού, που λειτουργεί υπό την αιγίδα -και τη χρηματοδότηση- της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Και αυτή η σχέση με την Κομισιόν δίνει πολιτική βαρύτητα στο βασικό συμπέρασμα της έρευνας του EU Tax Observatory: Οι συστημικές ευρωπαϊκές τράπεζες, δηλαδή αυτές που εποπτεύονται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, βγάζουν το 14% των κερδών τους, περίπου 20 δισ. ευρώ τον χρόνο, σε χώρες-φορολογικούς παραδείσους, εξασφαλίζοντας τη μεγαλύτερη δυνατή φοροαποφυγή. Και μάλιστα αυτό το ποσό και το αντίστοιχο ποσοστό είναι σταθερό από το 2014 μέχρι και το 2020, που είναι η περίοδος που ερευνήθηκε.

Η μελέτη του Παρατηρητηρίου Φορολογίας στην Ε.Ε. (με συντάκτες τους Mona Barake, Giulia Aliprandi και Paul-Emmanuel Chouc) εξέτασε τη φορολογική δραστηριότητα 36 συστημικών τραπεζών και τα στοιχεία που οι ίδιες δίνουν στη δημοσιότητα, βάσει των υποχρεώσεων διαφάνειας που υιοθετήθηκαν μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση, από το 2014 μέχρι και πέρσι.

Οι τράπεζες έχουν τις έδρες τους σε 11 χώρες της Ε.Ε. (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Σουηδία, Ισπανία, Ολλανδία, Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία, Δανία και στην εκτός Ε.Ε. πλέον Βρετανία). Φυσικά πρόκειται για χρηματοπιστωτικούς κολοσσούς που έχουν ποικιλοτρόπως ευεργετηθεί από τις κυβερνήσεις (όπως για παράδειγμα η σχετικά πρόσφατα διασωθείσα με χρήματα των φορολογουμένων ιταλική Monte dei Paschi) και πρωταγωνιστούν στην παγκόσμια αγορά: Deutsche Bank, BNP Paribas, Banco Santanter, HSBC, Societe Generale, Credit Agricole, Barclays, Unicredit κ.ά.

Αυτές και άλλες εξίσου «δημοφιλείς» τράπεζες με έδρα χώρες της Ε.Ε. χρησιμοποιούν ως «πίσω αυλή» τους για φοροαποφυγή τους «αστέρες» των φορολογικών παραδείσων: Μπαχάμες, Βερμούδες, Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι, Νήσοι Κέιμαν, Γκέρνσεϊ, Γιβραλτάρ, Χονγκ Κονγκ, Ιρλανδία, Νήσος Μαν, Τζέρσεϊ, Κουβέιτ, Λουξεμβούργο, Μακάο, Μάλτα, Μαυρίκιος, Παναμάς και Κατάρ είναι οι 17 περιοχές με χαμηλούς συντελεστές φορολόγησης που εξέτασε η έρευνα.

Υπολογίζοντας τους πραγματικούς συντελεστές φορολόγησης των τραπεζών στις χώρες που έχουν την έδρα τους και στις τρίτες χώρες, οι ερευνητές κατέγραψαν το «φορολογικό έλλειμμα», δηλαδή την απώλεια φορολογικών εσόδων για τις χώρες της Ε.Ε., από τον τρόπο που οι συστημικές τράπεζες εκμεταλλεύονται τη διαφορά συντελεστών.

Βασικός δείκτης που χρησιμοποίησαν οι ερευνητές είναι η κερδοφορία ανά εργαζόμενο. Ενώ στις χώρες της έδρας ή σε χώρες με κανονικούς φορολογικούς συντελεστές, όπου έχουν και τον βασικό όγκο εργαζομένων, η κερδοφορία ανά εργαζόμενο είναι περίπου 65.000 ευρώ, στους φορολογικούς παραδείσους είναι 238.000 ευρώ. Πράγμα που αποκαλύπτει την τεχνητή μεταφορά εσόδων και κερδών σε χώρες άλλες από εκείνες όπου οι τράπεζες παρέχουν πραγματικά τις υπηρεσίες τους.

Συνολικά, επισημαίνουν οι ερευνητές του Παρατηρητηρίου, το 25% των κερδών των ευρωπαϊκών τραπεζών πραγματοποιούνται σε χώρες με συντελεστή κάτω του 15%, ενώ το μέσο ποσοστό κερδών που έχουν καταχωριστεί σε φορολογικούς παραδείσους είναι 20%, όπου ο πραγματικός συντελεστής φορολόγησης κυμαίνεται μεταξύ 10% και 13%.

Από αυτά τα στοιχεία προκύπτει ότι μόνο το δείγμα των 36 ευρωπαϊκών συστημικών τραπεζών, με ελάχιστο συντελεστή 15%, θα έπρεπε να πληρώνει πρόσθετους φόρους 3-5 δισ. ευρώ, με συντελεστή 21% 6-9 δισ. και με συντελεστή 25% έως και 36 δισ. επιπλέον φόρους. Κι αυτή είναι προφανώς η συμβολή του EU Tax Observatory στη «ζύμωση» εντός της Ε.Ε., αλλά και του ΟΟΣΑ, ώστε να μπει τέλος στον αρνητικό φορολογικό ανταγωνισμό μεταξύ των χωρών και στο κρυφτούλι πίσω από τους φορολογικούς παραδείσους.

Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο ότι η συγκρότηση του EU Tax Observatory ανακοινώθηκε μόλις τον περασμένο Ιούνιο από τον επίτροπο Οικονομικών Υποθέσεων, Πάολο Τζεντιλόνι, ως ερευνητικό εργαστήριο πλήρως ανεξάρτητο, αλλά ταγμένο στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής. Το αν η Κομισιόν θα τολμήσει να πάρει τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης και να εισηγηθεί πραγματική και ενιαία φορολόγηση των τραπεζικών κερδών, όπως και το αν οι ίδιες οι τράπεζες και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. θα ανεχτούν αυτή την «αποκοτιά» είναι άλλο θέμα.